Ergebnis

• grid
• gallery
• list

1. • 
     • detail fsm:col1:dat15660:FSM-1982-341-1
   • Titel Bijbel van vlootpredikant Evert Pieterszoon Napjus te Midlum.
   • Hersteller Ravestein, Weduwe Paulus Aertsz van
   • Stichwörter predikanten, Admiraliteit, Midlum, Napjus, Evert Pieterszoon
   • Objektnummer 1982-341
   • Periode van 1657
   • Periode tot 1784
   • Beschreibung Foliobijbel. In 1657 gedrukt door de Weduwe Paulus Aertsz van Ravesteyn te Amsterdam, echter in feite verzorgd door de erven Johan Elsevier (de bijbel is niet in gothische letters gedrukt maar in de Elsevierletter). De titelbladen, kaarten en prenten zijn gekleurd met waterverf en met goud gehoogd. De houten band is gevat in marokijnleder met gestempelde en vergulde versieringen. Voorts beslag van zilver: acht hoekstukken, twee sloten en twee plaquettes. Het zilverbeslag heeft de vorm van kwabben. Op de voorplaat dragen de vier hoekstukken het jaartal 'AN / NO / 16 / 72' en achterop 'AN / NO / 17 / 84'. Op de voorste plaquette het wapen van de familie Napjus (links een halve adelaar, rechtsboven een kelk en rechtsonder een kruis) en achterop het wapen van de familie Nauta. Op de buitenzijde van de sloten de wapens van Aylva en Brunsveldt en aan de binnenzijde de inscripties 'Everhard P. Nappius / Predikant te Midlum / De Heere is mijn Baniere' en 'Sjuke Feddes / Zijn Huis-vrouw / De Heere is myn Deel'. De cartouches van de sloten zijn versierd met gegeraveerde afbeeldingen van bijbelverhalen over de Storm op het meer (Mattheus 8:23-27), Aaron en Hur ondersteunen Mozes (exodus 17:12-12), de ark van Noach (Genesis 8:17-18) en Paulus met het schip bij Clauda (Handelingen 27:1-22). Het titelblad draagt een gedrukt opdracht aan Evert Napjus: 'Ter Eeuwiger gedachtenis / wort deze / BIBEL / Aan den Hoogbegaafden en Onvergelijkelijken Leeraar / Evert Pieterszoon Nappius / Predikant in Midlum, / Opgeoffert, / Met zulk een genegentheyt en vuyrigen yver / als / Zijn' Eerwaardighydt / Ons, en all' ons scheepsvolk, / By tijds en ontijds, by dag en nacht, by storm en onweer, by moedig / en gruwelijk Zeegevecht, by zieken en gequetsten, en anderzins, door / zijn onbesweken moedigheyt en onvermoeyde zorg, / Zeer Christelijken leerde, hertgrondig vertrooste, tot hun pligt aanporde, en yder in de borst / etste, hoe zoet en zalig het is voor God en de goede-zaak te winnen of sterven / Door / Zijn Eerwaardigheyts / Verplichte Vrienden, / Hans Willem, baron van Aylva, Lt.Al. van Frieslandt / Henrik Brunsvelt, Schout by Nacht van Frieslandt / Jan Janszen Vyzelaar Capitein / Wijtze van Beyma Capiteyn / Barent Hiddes de Fries capitein / Joost Michiels Kuyk capiteyn / Yede Hylkes Koolart capitein / Jan Pieters Vinkelbosch capitein'.
   • Hintergrundinformation De verfraaiïngen van de titelbladen, plattegronden, kapitalen en gravures zijn uitgevoerd door Dirck Jansz van Santen (circa 1638-1708) uit Amsterdam. De gravures met bijbelse voorstelling zijn vervaardigd door Sebastian Furch, die zich baseerde op gravures uit de serie Icones Biblicae (uitgegeven door Cornelis Danckerts in 1648). Evert Pieters Napjus, die zich later wel Everhardus Petri liet noemen, genoot geen universitaire opleiding. In 1655 werd hij op grond van bijzondere gaven met toestemming van de Friese synode door de Classis Bolsward toegelaten tot de evangeliebediening en in 1656 was zijn eerste standplaats Midlum. In 1665 werd hij veldpredikant bij Prins Johan Maurits van Nasssau 'de Braziliaan' en een jaar later schakelde Tjerk Hiddes hem in als vlootpredikant op het Friese smaldeel. Hij was als zodanig werkzaam in de Tweede Engelse oorlog (1665-1667). In 1671, toen de Staten-Generaal een grote vloot deden uitrusten (Derde Engelse oorlog van 1672-1674), werd opnieuw een beroep op ds. Napjus gedaan om dienst te doen als vlootpredikant. Hij maakte de zeetocht mee aan boord van de Prins Hendrik Caisimir, het schip van schoot-bij-nacht Brunsveldt, die in zijn journaal van deze tocht meermalen meding van hem maakt. Brunsveldt was er trots op dat ook andere officieren en zelfs luitenant Admiraal Banckert zich naar zijn schip lieten roeien om zijn preken te horen. In 1672 nam hij afscheid van de vloot. De officieren boden hem toen de bijbel aan. In 1673 en 1674 was Napjus weer veldpredikant van Johan Maurits van Nassau. In 1675 verliet hij Midlum en vestigde zich te Amersfoort. Daar bleef hij niet lang. Al na enkele maanden werd hij predikant te Harlingen. In 1677 was hij praeses van de Synode van Sneek. Hij overleed te Harlingen op 6 mei 1688. Vererving: Na de dood van Evert Napjus zal de bijbel geërfd zijn door zijn in 1660 geboren zoon Pieter Napjus, predikant in Nieuw Brongerga (overleden aldaar in 1703). Later kwam de bijbel terecht in een andere tak van de familie. In 1784 werd Elco Pieters Napjus (1728-1803), de schijver van de Historische Kroniek van Sneek, de eigenaar. Hij plakte er een briefje in met waaruit bleek dat hij de bijbel heeft laten restaureren en daarna present deed aan diens zoon Leonardus Napjus, die predikant was. Dit jaartal heeft Napjus aan laten brengen op de achterkant van de bijbel. Leonardus Napjus was predikant in Weidum, Garyp c.a., Boazum, Ureterp en Holwerd. Hij overleed op 31 aug. 1826 te Sneek. Hoewel zijn huwelijk niet kinderloos was, werd de bijbel geërfd door zijn broer Hayo Napjus (Sneek 1773-1850), die getrouwd was met Grietje Stam. Zij bepaalden middels een briefje in de bijbel dat de bijbel na hun dood tegen betaling van f. 100,= gegeven zou worden aan hun zoon Auke Stam van Napjus (Sneek 1795-1857). Later eigenaren betaalden bij erfenis ook steeds f. 100,= voor de bijbel: Auke's zoon, de horlogemaker Hayo Napjus (Sneek, 1828-1887) en diens zoon Auke (1859-1942). Na de Tweede Wereldoorlog heeft de bijbel behoord tot de collectie van het Groningen Museum. De familie Napjus heeft tegen het museum een aantal juridische porcessen gevoerd om de bijbel terug te krijgen. In 1957 werd het vonnis gewezen door het Gerechtshof van Leeuwarden: de bijbel werd toegewezen aan de familie Napjus. In 1967 werd de bijbel bewaard door mevr. J. van Hees-Napjus te Huizum. In 1982 kreeg het Fries Scheepvaart Museum de bijbel in bruikleen van dr. Petrus Napjus uit Delft. Hij was de kleinzoon van Petrus Napjus, een broer van eerder genoemde Auke Napjus (185901942). In 1995 verkocht dr. Petrus Napjus de bijbel aan het Fries Scheepvaart Museum., literatuur: - Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1982, p. 22 - Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1995, pp. 21-22 - S. ten Hoeve 'De vlootbijbel van ds. Evert Pietersz. Napjus' in: Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1982, pp. 81-83