TitelKijker bestaande uit vier uitschuifbare segmenten.
Herstelleronbekend
Objektnummer1976-028
Periode van1890
Periode tot1910
BeschreibungKijker, bestaande uit vier uitschuifbare segmenten van messing. Het buitenste segment is bekleed met leer. Bij de kijker hoort een foudraal.
TitelKompas van de palingaak Korneliske Ykes of de Heeg.
HerstellerHarri, L.J.
Stichwörterpalingaken, Heeg
Objektnummer1976-107
Periode van1868
Periode tot1925
BeschreibungVloeistofkompas. Cardanisch opgehangen in een houten huis met schuifdeksel. Het huis is wit geschilderd. De windroos heeft Nederlandstalige afkortingen: N, NO, O, ZO, Z, ZW, W, NW. Het kompas werkt nog.
HintergrundinformationHet kompas is afkomstig van de palingaak Heeg of van de Korneliske Ykes. De palingaak Heeg werd in 1868 in Heeg gebouwd. Het schip voer voor het kantoor Heeg. In 1935 werd De Heeg uit de vaart gehaald en in 1946 te Makkum gesloopt.
De palingaak Korneliske Ykes werd in 1872 gebouwd in Joure. Het schip voer aanvankelijk onder de naam Vrouw Dieuwke voor het kantoor Gaastmeer. Dat kantoor verkocht in 1898 de schepen aan het kantoor Heeg. De Vrouw Dieuwke werd toen herdoopt in Korneliske Ykes. Het kantoor Heeg verkocht het schip in 1935. Via Dokkum kwam het schip in Groningen terecht, Daar werd het in 1970 gesloopt., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1975-1976, p. 26
BeschreibungTelescopische zeekijker, bestaande uit twee uitschuifbare delen. De kijker is geheel van messing. De schuifkap van de grote lens ontbreekt.
HintergrundinformationHerkomst onbekend. Halbertsma kocht de kijker in Leeuwarden.
TitelKompas in een rond huis met geprofileerde versieringen.
HerstellerPieterse, P. ; Harlingen
Objektnummer1980-108
Periode van1700
Periode tot1800
BeschreibungKompas. In een rond (gedraaid) houten huis. Versierd met vergulde profielen. De buik is donkergroen. Het kompas is cardanisch opgehangen in een vergulde ring. De windroos is van papier en met waterverf gekleurd. Het huis is van binnen wit. Gerestaureerd en gelijmd. Het glas is vervangen.
HintergrundinformationAanvankelijk was de bodem van het kompas afgesloten met een houten bodem. Het bleek echter dat dit kompas een zogenaamde verklikker (tell-tale) is. De bodem van het kompas hoort van glas te zijn. Het kompas is namelijk ook van onderen afleesbaar. Het hing boven de kooi van de schipper, zodat deze ook daar kon controleren of het schip de goede koers volgde., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1980, p. 19
BeschreibungSteekpasser. Knop en bovenste gedeelte der benen uit koper (messing) en het onderste gedeelte der benen uit staal. Op een der benen zijn de letters 'J.J.S.' gegraveerd. Op het andere been onduidelijke graveringen, ondermeer het jaartal 1879.
HintergrundinformationDe gegraveerde initialen zijn die van scheepsontwerper Jozias Slavekoorde.
BeschreibungSteekpasser. Knop en bovenste gedeelte der benen uit koper (messing) en het onderste gedeelte der benen uit staal. In de binnenkant van de benen: 'J.J. Slavekoorde / Nov. 1888'. Gebruikt als kaartpasser.
BeschreibungZakzonnewijzer. Droogkompas in een mahoniehouten huis. Witte kompasroos met gradenboog en Duitstalige opschriften (N, NO, O, SO, S, SW, W, NW). Op het glas van het kompas een metalen zonnewijzer: een opklapbare wijzer op een urenring. Op de urenring naast de uren ook de aanduiding 48.
HintergrundinformationDe aanduiding 48 op de urenschaal geeft waarschijnlijk aan op welke breedtegraad de zakzonnewijzer gebruikt kon worden. De herkomst van de zakzonnewijzer is onbekend.
BeschreibungTwee peilloden. Beide zijn cylindrisch van vorm. Het kleine lood heeft een verticaal gat waardoorheen een touw met een eindknoop kan worden bevestigd. Het grote lood heeft een ijzeren verankering met oog waaraan een touw kan worden bevestigd.
HintergrundinformationDe herkomst van de peilloden is niet bekend. Ze werden gebruikt voor het meten van de diepte van vaarwater.
BeschreibungVloeistofkompas. In een roodkoperen kompasketel. Met een huis voor petroleumverlichting en een handgreep. Het kompas is half cardanisch opgehangen.
HintergrundinformationDe herkomst van het kompas is niet bekend., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1982, p. 19
BeschreibungGlobe op gedraaide houten voet met daarin een kompas. Gedrukt kaartmateriaal. Opschrift: 'Erd-Globes / 25 cm / nach dem neuesten u. besten Quelle entwarfen / Bertie Ludw. Jul Heymann / Geographisch: Artische anstalt'.
HintergrundinformationLiteratuur:
- Kees S. Grooss 'Aardkloten en Hemelsferen - Museum Boerhaave' in: Kunst en Antiekrevue 7 (1995), nr. 15, pp. 22-24.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1987, p. 20
BeschreibungKompas. Koper. In houten kistje met schuifdeksel. De kompasnaald zit vast.
HintergrundinformationHet kompas is afkomstig van de boeier Stavo van de familie Van Eijsinga. De Stavo was een overnaadse, Zaanlandse boeier, die in 1923 werd gesloopt in opdracht van de toenmalige eigenaar, Jhr. mr. C. van Eijsinga. Schipper Tjerk Voordewind behield van het schip de mooiste onderdelen., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 20 sept. 1956, 4 juni 1973, 24 sep. 1973.
- H. Voordewind, Voordewind (Den Haag, 1951) 22-23.
- H. Voordewind, 'Stavo' Klubboekje van de Vereniging Leeuwarder Watersport 49 (1965) 46-55
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1971-1972, pp. 51-52
TitelSextant van het merk L.J. Harri te Amsterdam.
HerstellerHarri, L.J.
Objektnummer1990-432
Periode van1925
Periode tot1935
BeschreibungSextant van het merk L.J. Harri te Amsterdam. Niet geheel compleet en sommige onderdelen zijn defect, zoals de lens. Met losse kijker. In doos.
HintergrundinformationDe sextant heeft inv.nr. 1990-432-a en de doos 1990-432-b, De sextant werd gebruikt door Hendrik van Hofwegen uit Haarlem, die voer bij de K.P.M. Het koper werd met azijn, sigarenas of mosterd gewreven om soepel te blijven.
TitelEbbenhouten octant van het merk Hughes, Londen.
HerstellerHughes, H.
ObjektnummerJ-075-a
Periode van1850
Periode tot1900
BeschreibungOctant. Ebbenhout. De gradenboog (0-105°), de nonius (0-20°) en het merkplaatje zijn van ivoor. De alidade is van messing, evenals de kijker de spiegels en de gekleurde glazen voor de spiegels en het horizonglas. Wanneer de kijker wordt verwijderd schuift een vizier in het kijkgat. Bij de octant hoort een kist van mahoniehout. In de kist een reservekijker. In het deksel een etiket: 'L. Petersen / Mechanicus, Opticus & Uhtmachger / Laxegaden No. 200 i Kjöbenhavn' en vervolgens opschriften in het Deens, Engels en Duits.
HintergrundinformationDe herkomst van de octant is niet bekend., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 28 juli 1955
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1956
TitelStreektabel of ruittabel, gebruikt voor navigatie.
HerstellerBaarsel, G. van
Objektnummer1994-558
Periode van1785
Periode tot1785
BeschreibungStreektabel of ruittabel. Kopergravure, geplakt op karton en voorzien van een koperen lineaal, die draait in de linker benedenhoek. De streektabel bestaan uit een ruitpatroon met daarin twee kwartcirkels. Links en rechts van deze tabel vier uren- en breedtegraden tabellen. Onderschrift: 'REDUCTIE PLAN / waar van de beschrijving te vinden is, in de Nieuwe Zeemans Assistent: met privilege'. De plaat werd getekend door Abe Jans Hingst, gegraveerd door G. van baarsel, uitgegeven door G. Hulst van Keulen te Amsterdam.
HintergrundinformationDe streektabel werd uitgegeven bij 'De nieuwe Zeemans Assistent', een navigatie-boek datie in 1785 werd uitgegeven. het was vertaald uit het Engels. Met een streektabel kon de zeeman bepalen op welke breedte en lengte hij was. Wist hij hoeveel mijlen hij op de bepaalde streek had gezeild (vanuit een bekend plaats van afvaart), dan kon hij met de tabel opzoeken op welke breedte en lengte hij was aangekomen. In de loop van de 18de eeuw werden deze tafels steeds nauwkeruiger. De tabel uit 'De nieuwe Zeemans assistent' gold als de nauwkeurigste: de interval bedroeg maar één graad., literatuur:
- C.A. Davids, Zeewezen en wetenschap, de wetenschap en de ontwikkeling van de navigatie techniek in Nederland tussen 1585 en 1815, pp. 220-221.
BeschreibungZakkompas. Droogkompas. Gemaakt in een ronde ivoren doos met afschroefbaar deksel. Geen kompasnaald, maar een draaiende kompasroos. De ivoren doos is gebarsten en het stopsel om het glas vast te houden laat los.
HintergrundinformationDe herkomst van het kompas is niet bekend. Dirk Wolf leefde van circa 1711 tot 1778., literatuur:
- Ingekomen Stukken 8 sept. 1997.
TitelKompas, cardanisch opgehangen in een houten kist.
HerstellerJong & Bruyn, J. de
ObjektnummerJ-223
Periode van1800
Periode tot1865
BeschreibungDroogkompas. Draaiende kompasroos (geen naald) met daarop Nederlandstalige aanduidingen van de windrichtingen. Het kompas bestaat uit een komvormig houten huis, dat cardanisch is opgehangen in een houten kist. De kist is ongeverfd en heeft een schuifdeksel.
BeschreibungOctant. Ebbenhout. Versierd geweest met ingelegd ivoor, dat verloren is gegaan. Met kist.
HintergrundinformationJacobus Kley (1716-1791) was een Rotterdams wetenschappelijk instrumentmaker. Op het terrein van navigatie leverde hij octanten aan de kamers van Rotterdam, Zeeland en Delft van de VOC. Veel van zijn octanten, waaronder mogelijk ook dit exemplaar, werden verkocht door Pieter Holm, een van oorsprong Zweeds zeeman die in Amsterdam een stuurmansschool dreef waar hij ook navigatie-instrumenten verkocht. Dit octant was mogelijk het bezit van Arjen Roelofs of van ene Siderius., Literatuur:
- Mörzer Bruyns, W.F.J., 'Schip recht door Zee - De octant in de Republiek in de achttiende eeuw', Amsterdam 2003
TitelZeekijker van het merk Thomas Ripley & Son, Londen.
HerstellerRipley, Thomas ; Londen ; Groot-Brittannië
ObjektnummerJ-100
Periode van1800
Periode tot1850
BeschreibungTelescopische zeekijker. Geelkoper en teakhout. Het deel met de grootste diameter is van teakhout. In het koper in een cartouche het merk: Made by Tho. Ripley & Son / Hermitage London'.
HintergrundinformationDe herkomst van de kijker is niet bekend. De schenker is directeur van Douwe Egberts N.V. te Utrecht., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 22 april 1955
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1954
BeschreibungSextant. Geheel vervaardigd van messing. De alidade heeft een nonius van 0-10°. De gradenboog is van 0-130°. Boven de nonius kan een vergrootglas gedraaid worden om de aflezing zo nauwkeurig te kunnen doen. Voor de spiegel en het horizon-glas kunen gekleurde glazen geplaatst worden. Bij de sextant hoort een kist. Daarin is plaats voor drie extra kijkers. De langste kijker kan onder een schuifje geplaatst worden. Aan de binnenzijde opschriften met potlood: 'C.J. Vervuuren, 2e stuurman (...) Europa, ss Py (...)'.
HintergrundinformationDe herkomst van de sextant is niet bekend., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 28 juli 1955
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1956
BeschreibungKompas in koperen, komvormig huis. Het huis is wit en heeft een rode rand. Het huis is cardanisch opgehangen in een houten kist met schuifdeksel. Het kompas heeft een draaiende kompasroos. Daarop Engelstalige afkortingen van de windrichtingen: NE, E, SE, SW, W, NW.
HintergrundinformationHet kompas werd gebruikt door Hidde Baanstra, de vader van de schenkster. Baanstra was schipper op het stoomschip De Nijverheid, dat de beurtdienst van Sneek op Amsterdam onderhield. Bij Hardzeildagen deed het stoomschip dienst als directieschip van de Zeilvereeniging Sneek., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 2 feb. 1951.
BeschreibungZandloper. Opgesloten in geelkoperen cilinder, die aan boven- en onderzijde is afgesloten. Eén van beide zijden is los te maken (bajonetsluiting). Daarop de aanduiding van de looptijd van de zandloper: 15 sec.
HintergrundinformationDe zandloper is gebruikt bij het meten van de snelheid van een schip door middel van een log. De herkomst van de zandloper is niet bekend., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad: 2 juni 1953
BeschreibungGeelkoperen wentellog. Patentlog van het type Walker. Cilindervorm met aan de voorzijde een kegel met ring, waaraan het touw werd bevestigd. In de kop van het log het telwerk: drie wijzers die het aantal zeemijlen aangeven. Achter het telwerk een driehoekige vin, die ervoor zorgde dat het gedeelte met het telwerk recht in het water bleef tijdens het voortslepen. Achter deze vin een draaibaar gedeelte met vijf schroefbladen. Dit gedeelte draaide tijdens het voortslepen van het log. De meters telden het aantal omwentelingen en kwamen zo op het aantal afgelegde zeemijlen. Opschriften op het log: - Op de wijzerplaat: Trade Mark / Patentee London / L / LL / Original / Edw. Massey / New patented / Albion / ship log / no. 1'. - Op de vin het merk (zie merken). - Op de vleugels: op vier van de vijf vleugels: 'Rd No / 073 / Trade Mark / en een letter M in een ster; op de vijfde vleugel een afbeelding van een anker en de letters TW.
HintergrundinformationHet log registreerde het aantal afgelegde zeemijlen. Hiertoe werd het geheel aan een lijn achter een schip aangesleept. Bij het ophalen kon worden afgelezen hoeveel mijlen er in de tussentijd waren afgelegd. De schenker heeft vanuit Gaastmeer gevaren op de palingaken, maar ook op andere schepen. Het is mogelijk dat dit log afkomstig is van een palingaak, maar zeker is dat niet.
De combinatie van een anker met de letters TW op de vin zijn het beeldmerk van de firma Thomas Walker & Sons uit Birmingham, welke zeker vanaf 1861 tot 1986 nautische instrumenten vervaardigde.
Voor het eerste commercieel succesvolle mechanische log werd in 1802 patent verleend aan Edward Massey uit Londen. In dit eerst ontwerp waren logvin en klok van elkaar gescheiden door een lijn van ca. 1 meter en werd dit geheel aan een langere lijn achter het schip meegesleept. Diens neef Thomas Walker (1805-1871) combineerde de logvin en klok in één constructie: het zogenaamde “A1 harpoon”of “frictionless” log waarvoor hij in 1861 patent kreeg. Aan het eind van de negentiende eeuw ging het bedrijf van de Massey’s op in Thomas Walker & Sons.
Het “harpoon” log bestond uit een bronzen “rotator” of vin die direct gekoppeld was aan een klokmechanisme die het aantal omwentelingen vertaalde in een afgelegde afstand. Bij latere ontwerpen van o.a. Thomas Walker & Sons werden vin en logklok weer van elkaar gescheiden. De ca. 30 meter lange lijn bracht de omwentelingen van de gesleepte vin over naar een aan boord geplaatste klok. Men kon nu de afgelegde afstand aflezen zonder het geheel binnen te hoeven halen. Bovendien stond het kwetsbare klokmechanisme boven water aan minder risico’s bloot., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 25 okt. 1956
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1956
- Jean Randier, Nautische Instrumenten, (Deventer-Antwerpen, 1980), p. 50-51.
BeschreibungZakkompas. Droogkompas in een rond huis van messing. Geen kompasnaald maar een draaiende kompasroos. Op de kompasroos engelstalige afkortingen van de windrichting en een gradenverdeling. In het midden een los papiertje met daarop het merk. Op het kompas past een messing deksel.
HintergrundinformationDe herkomst van het kompas is niet bekend.
TitelKompas in houten huis met een ovaal kijkglas.
HerstellerHarri, L.J.
ObjektnummerJ-114
Periode van1800
Periode tot1900
BeschreibungKompas. Droogkompas. Geen kompasnaald maar een draaiende windroos. Op de windroos Nederlandstalige afkortingen. Het kompas is cardanisch opgehangen in een lade. Deze lade past in een houten huis met een schuine voorkant, met daarin een ovaal kijkglas. In een van de zijde een rechthoekig gat. Het huis en de lade zijn tamelijk grof gemaakt. Het huis is groen en de lade is rood geschilderd.
HintergrundinformationDe herkomst van het kompas is niet bekend. Het koperen lampje dat aan de zijkant geplaats is heeft als inv.nr. 2000-199, literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 28 juli 1955, 5 april 1956
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1955
BeschreibungBinoculaire kijker. Messing. De kijker heeft een stelschroef. Bij de lenzen aan de oogzijde zijn zijkapje gemaakt om invallend licht van de zijkant tegen te houden.
HintergrundinformationVolgens de schenker is de kijker gebruikt door een zeeloods van Terschelling., literatuur:
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1974, p. 32.
BeschreibungZakzonnewijzer. Droogkompas in een huis van messing. De kompasroos is van zilverkleurig metaal en heeft Nederlandstalige aanduidingen voor de windrichtingen. In het huis ook een gradenboog voor de windrichtingen. Op het glas een vaste, driehoekige zonnewijzer. In de kompasroos de aanduidingen 'Noord, West, Suid, Oost' en 'S:O, S:W, N:W, N:O'.
HintergrundinformationDe herkomst van de zakzonnewijzer is niet bekend. Zakzonnewijzers met een vaste wijzer waren niet geschikt om op elke plaats op aarde de zonnetijd af te lezen. Daarvoor moet de zonnewijzer instelbaar zijn op de breedtegraad. Een zakzonnewijzer met vaste wijzer kan alleen op een bepaalde breedtegraad gebruikt worden. Deze vaste breedtegraad werd vaak op dergelijke zonnewijzers vermeld. Dat is op deze zonnewijzer echter niet het geval. Het is aannemelijk dat deze zonnewijzer alleen in Nederland gebruikt kon worden.
BeschreibungZakkijker. Twee uitschuifbare, ronde delen van palisanderhout. Twee lenzen. Beide uiteinden worden beschermd door afschroefbare houten doppen. De schroefring van het inschuivende deel is beschadigd.
HintergrundinformationDe herkomst van de kijker is niet bekend., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad: 5 september 1960
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1960
BeschreibungSpiegeltelescoop van het Gregoriaanse type. Geel koper. Geprofileerde stander met drie inklapbare poten. Bovenop de stander een draaimechanisme om de telescoop in de juiste stand te draaien en vast te zetten. Aan de zijkant een draaiwiel om de voorlens (die ontbreekt) te stellen. Met lenskap.
HintergrundinformationIn het Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1951 wordt gesuggereerd dat de telescoop in dat jaar zou zijn aangekocht. Johannes van der Bildt werd op 27 september 1709 te Vrouwenparochie geboren. Hij werd koopman en tevens uurwerk-, horloge- en instrumentmaker in Franeker. Hij had een uurwerk-, een spiegel- en een theewinkel. Van der Bildt overleed in Franeker op 27 april 1791. Hij had toen vier huizen in Franeker. Op het gebied van telescopen deed hij geen uitvindingen. Wel wist hij telescopen van goede kwaliteit te maken. Zijn telescopen waren zeer populair. Er bestonden in de tweede helft van de 18de eeuw drie typen telescopen: de Gregoriaanse, de Cassegrain en de Newtons. Deze telescoop is van het Gregoriaanse type, genoemd naar de Schotse uitvinder James Gregory. Hij zijn telescopen met een holle objectiefspiegel en een holle tweede spiegel die het licht van het objectie door een gaatje in het miden van de objectiefspiegel reflecteert naar het oculair. In deze telscoop ontbreekt een van de spiegels en een lens., literatuur:
- R.B. Prud'homme van Reine, Spiegeltelescoop van Johannes van der Bildt jr., in: Roeien met de riemen (75 jaar Nederlandsch Historisch Scheepvaart Museum), Amsterdam, 1991.
- Sneeker Nieuwsblad 25 feb. 1947,
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1951
TitelKompas met daarop de naam P.J. Zeldenrust uit Molkwerum.
HerstellerSmeding, F. ; Enkhuizen
StichwörterStaverse jollen, Molkwerum
ObjektnummerJ-166
Periode van1936
Periode tot1936
BeschreibungDroogkompas in houten huis. Ongeverfde zijden. Rode bovenzijde met rond venster. Langs de bovenribben koperen hoekstukken met inscriptie (gegraveerde schrijfletters) 'P.J. Zeldenrust / Molkwerum / 1936 / de Vries'. Linksonder een naamplaatje met inscriptie (slagletters) 'P.J. Zeldenrust / Molkwerum / VII III IX'. Draaiende kompasroos met Nederlandstalige afkortingen van de windrichtingen.
HintergrundinformationHet kompas is afkomstig van Pieter Jelles Zeldenrust (overleden 1945) uit Molkwerum. Hij voer op de Staverse jol met visserijnummer HL-6. Daarvan is een model aanwezig onder het inventarisnummer K-47. Het kompas is uit dat schip afkomstig., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1967-1968, p. 57
BeschreibungReproduktie van een wachtlei. Bord met in de onderste helft een zestal concentrische cirkels van 32 gaatjes. In de bovenste helft zes horizontale rijen van 13 gaatjes. Met ophangtouw en pinnetjes.
HintergrundinformationDe reproduktie werd vervaardigd door H. de Feijfer, conciërge van het museum Het Behouden Huijs te Terschelling. Een wachtlei werd gebruikt door de roerganger van een schip. Op de wachtlei werd de koers en en snelheid per uur bijgehouden. De gaten in de onderste helft geven de windstreken aan in zes cirkels. Wordt nu op het eerste uur van de wacht bijvoorbeeld Noord gestuurd, dat zet de roerganger een pennetje bij Noord. Houdt men het volgende uur Noordoost, dan komt het tweede pennetje in het tweede gat bij N.O. In de gaten van de onderste helft werd de snelheid bijgehouden: per uur de mogelijkheid 1-13 mijl aan te geven door middel van een pinnetje. Werd in het eerste uur 3 mijl gevaren dan kwam er een pen in het derde gat van de eerste rij., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 7 april 1960
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1960, p. 9
BeschreibungKoperen wentellog. Granaatvorm met op de punt een ring, waaraan het touw werd bevestigd. Aan de wand zijn vier schuingeplaatste vinnen gemaakt, die ervoor zorgen dat het log rond draait.
HintergrundinformationEen log werd gebruikt om de snelheid van een schip te meten. Het patentlog werd achter een schip voortgesleept aan een touw. Door de vinnen gaat het touw draaien. Een telwerk op het achterschip telt het aantal omwentelingen per minuut. Met dat gegeven kan de snelheid worden berekend., literatuur:
- Jean Randier, Nautische Instrumenten, (Deventer-Antwerpen, 1980), p. 50-51.
BeschreibungDroogkompas. Kompasroos van papier, zwart bedrukt. Opschrift: 'P. Hamstra Pz. / BEKROOND / HARLINGEN / 3 MAAL'. Cardanisch opgehangen in houten kistje, dat houtkleurig is geschilderd. Het schuifdeksel van de kist ontbreekt.
HintergrundinformationHet kompas is afkomstig van de klipper De Vriendschap van schipper P. Witteveen. De 103 ton metende klipper werd in 1903 gebouwd op scheepswerf Brandsma te Franeker., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1982, p. 19
TitelOpvouwbare globe met begeleidend boekje in de Duitse taal.
HerstellerMuller, H.F.
Stichwörteraardrijkskunde
ObjektnummerE-594
Periode van1800
Periode tot1825
BeschreibungOpvouwbare globe: papier. Zes ovale delen, met elkaar verbonden door touwtjes. Als de touwtjes op een bepaalde manier worden aangetrokken, wordt de globe rond. Met begeleidend boekje van Anton Sturm, waarin enkele aardrijkskundige en cartografische begrippen worden uitgelegd.
HintergrundinformationDe globe heeft inv.nr. E-594-a en het boekje E-594-b., Literatuur:
- Kees S. Grooss 'Aardkloten en Hemelsferen
- Museum Boerhaave' in: Kunst en Antiekrevue 7 (1995), nr. 15, pp. 22-24.
BeschreibungOctant. Ebbenhout, met messing en ivoor gemonteerd. Gradenboog (0-115°) en Nonius (0-20°) van ivoor. De alidade en de kijker zijn van messing. De twee spiegels en de gekleurde glazen zijn gemonteerd in messing. In de gradenboog het merk. In de alidade een inscriptie: 'Commissarissen van de Kweekschool voor de Zeevaart te Amsterdam, van wege wijlen den Lt. Adml. Van Kinsbergen / aan den Kweekeling Franciscus Petrus Morre, tot blijk van verdienste, 5 Augustus 1855'. In de octant zijn aan de voor- en achterzijde stukjes matgepolijste ivoor ingelegd, waarop met potlood de stand kon worden genoteerd.
Hintergrundinformationliteratuur:
- Sneeker Nieuwsblad 28 juli 1955
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1956
BeschreibungKompas. Dubbel caradanisch opgehangen vloeistofkompas. Geel koperen huis. Bol, ovaal van vorm met ovaal kijkglas. Aan twee zijden houders voor lantaarns. Daarin losse petroleumlampen. Het kompas staat op een achtzijdige sokkel met deurtje. In het glas van het kompas een barst.
HintergrundinformationDe Almeri werd in 1912 gebouwd door Auke van der Zee te Joure. Het was de grootste boeier die hij heeft gebouwd. De Almeri had een lengte van 64 voet. Opdrachtgever was de commissionair in effecten en bankier J. Frederick Bangert te Amsterdam. De inrichting was van C.A. Lion Cachet (1864-1945). de uitvoerder was de meubelfabriek Mutters te Den Haag. Louis Zijl (1866-1047) verzorgde het houtsnijwerk. Het gebruikte hout was coromandel en mahonie. Om te voorkomen dat het schip in handen zou vallen van de bezetter, werd het schip tijdens de Tweede Wereldoorlog afgezonken. Daar heeft het erg van te lijden gehad. Herstel was moeilijk. In 1957 verkocht de familie Bangert de Almeri aan Marchienus de Jonge uit Warmond. In ruil voor het casco bouwde De Jonge voor de familie Bangert een model van de Almeri. Het lukte echter ook De Jonge niet het schip te restaureren. Hij verkocht het schip. Daarna lag het een poos te Stavoren, later in Leeuwarden en nog weer later weer in Warmond. Daar werd het gesloopt. Alleen de voor- en achterplecht bleven bewaaard en zijn opgesteld in het Nederlands Scheepvaart Museum te Amsterdam. De interieuronderdelen waren toen al verwijderd door De Jonge, die ze had toegepast in zijn huis in Enkhuizen. Daaruit zijn ze gekocht door de latere eigenaar, U.E.E. Vroom., literatuur:
- Madelon Broekhuis (e.a.), Lambertus Zijl (1866-1947), (Assen, 1990), p. 120.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1971-1972, pp. 13-14
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1979, pp. 15-16
- Sneeker Nieuwsblad: 4 november 1971 -
H.G. van Slooten 'Eeltje Holtrop van der Zee en zijn familie' in: Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1988, pp. 116-118.