Welgelegen aan het Vliet; scheepswerf Draaisma te Franeker

Aan de kop van het Vliet te Franeker ligt een vrijwel ongerept stukje scheepsbouwhistorie. Wie de oude werfloodsen van scheepswerf Welgelegen binnenstapt, waant zich een halve eeuw terug in de tijd. Bakken vol klinknagels van allerlei maten, pons- en snijmachines en een complete smidse zijn weliswaar aan de oppervlakte wat roestig, maar zonder al te veel moeite zou hier nog een skûtsje of beurtschip in elkaar geklonken kunnen worden.

De huidige situatie is onstaan in de vroege twintigste eeuw. In 1893 was er een nieuwe verbinding gegraven tussen de trekvaarten naar Harlingen en naar Leeuwarden. Deze nieuwe vaart kruiste het Vliet, pal naast de werf van Draaisma die zo op een erg gunstige "Welgelegen" locatie kwam te liggen. De werf ging bovendien goed mee met zijn tijd. Klaas, de zoon van werfeigenaar Johannes Draaisma, was in 1897 één van de eersten die in Friesland begon met het bouwen van ijzeren schepen. Deze werden al snel te groot voor de werf en daarom werd er rond 1914 een nieuwe dwarshelling aangelegd. De zaken gingen duidelijk goed.

In de jaren dertig van de twintigste eeuw ging het echter weer bergafwaarts met de scheepsbouw. Nieuwbouw werd zeldzaam en de werf hield zich staande met reparaties en constructiewerk van bijvoorbeeld bruggen. Deze situatie duurde voort tot in de jaren zestig, waarna er een voorzichtig herstel intrad met werk in de restauratie, de pleziervaart en specialistisch werk voor overheden als Rijkswaterstaat.

De werf specialiseerde zich in nieuwbouw en restauratie van schepen tot ca. 25 meter. In 1985 werd een deel van het werfterrein daarvoor opnieuw ingericht en werd de dwarshelling verwijderd. Een nieuwe loods en een schepenlift  boden voortaan plaats aan de meeste werkzaamheden. Onder druk van steeds strengere geluidsnormen en milieueisen werd er bovendien een geheel nieuwe locatie geopend, waar schepen in een verwarmde hal en middels een droogdok terecht konden. De werf van ca. 1900 stond hierna min of meer buiten spel.

De toekomst van de oude werfloodsen is nog onzeker.  Het zou prachtig zijn wanneer de bedrijfsgebouwen, compleet met het authemtieke interieur voor de toekomst bewaard zouden kunnen worden.

Een deel van de werfinventaris zal in het Fries Scheepvaart Museum getoond worden tegen een achtergrond van levensgrote interieurfoto's. Daarnaast zijn er halfmodellen, tekeningen en foto's te zien van schepen die tussen ca. 1900 en 1950 bij de firma Draaisma te water gingen. Met luchtfoto's en kaarten wordt aangetoond dat de werf terecht de naam Welgelegen kreeg.

De tentoonstelling is van 12 december 2009 tot 14 maart 2010 te zien in het Fries Scheepvaart Museum.