TitelJ.S. Zwanenburg, Sneek - zilveren havdalaschaal afkomstig uit de Synagoge te Sneek.
VervaardigerZwanenburg, Jan Sjerps
Trefwoordenjodendom, synagogen, Sneek
Objectnummer2006-086
Periode van1880
Periode tot1880
BeschrijvingZilveren havdalaschaal. Ovaal van vorm. Geprofileerde rand. Inscriptie in het hebreeuws (transcriptie): "Herinneringsgeschenk aan de Synagoge in Sneek van mij Jochanan zoon van Chaim Sanders en zijn vrouw Jitsche dochter van Jozef Frijda / op mijn 73ste verjaardag / afdeling Vajechi (Gen 47:28 v.v.) 16 Tevet (5)641 (=18 december 1880)"
AchtergrondinformatieJan Sjerps Zwanenburg. Geboren te Harlingen in 1827. In 1854 goud- en zilversmid te Sneek. In 1900 firmant in de firma J. Zwanenburg & Co. Overleden in 1905. De zaak werd voortgezet door de overgebleven firmant Sybrand Zwanenburg.
De havdalaschaal maakt onderdeel uit van een havdalastel bestaande uit een bord of schaal, kandelaar, beker en kruidenbus, de attributen die benodigd zijn voor de havdala-ceremonie. Het woord havdala betekent letterlijk onderscheid, maar wordt gebruikt voor de ceremonie, waarmee men afscheid neemt van de sjabbat. Daarbij wordt een aantal lofzeggingen uitgesproken. De eerste wordt over een volle beker of een vol glas wijn gezegd, de tweede over de besamiem (de geurige kruiden die de aanwezigen opsnuiven om het prettige gevoel van de sjabbat nog even vast te houden). Daarna volgt de lofzegging: geprezen, U, onze God, Koning van de Wereld, Schepper van de lichtbronnen, bij het licht van een gevlochten havdalakaars. Tenslotte wordt de kaars boven een bord met een scheutje wijn gedoofd.
Onderzoek in het bevolkingsregister leert dat Jochanan in Sneek stond geregistreerd als Jochom (soms ook Joachim) Heiman Sanders. Jitsche is genoteerd als Jikke Frijda. Zij is de derde vrouw van Jochom Sanders. Sanders eerste vrouw (gehuwd Sneek 17 dec. 1834) was Froukje de Groot (waarschijnlijk een dochter van Salomon Izaak de Groot en Judikje Wolf Cohen). Zij baarde drie zonen: Salomon (1836), Heiman, 1840 en Elkan (1848). Froukje stierf in 1850 (34 jaar oud).
Jochom trouwde in (Sneek 10 aug. 1851) tweede echt met Reintje de Groot. Zij was waarschijnlijk een zuster van Froukje. Van haar staat in ieder geval vast dat zij een dochter is van Salomon Izaak de Groot en Judikje Wolf Cohen (woonachtig in Sneek). Reintje kreeg met Jochom twee zonen: Jacob (1852) en Benjamin (1854). Reintje stierf op 24 maart 1854 (22 jaar oud). Nog datzelfde jaar, op 22 okt. 1854, trouwde Jochom Sanders met Jikke Frijda (Sneek 1817-1892). Bij haar kreeg hij nog twee zonen Aron (1856) en Maurits (1859). Jochom Sanders stierf als weduwnaar op 27 mei 1894 te Sneek., De havdalaschaal is samen met een priesterschaal en de daarbij behorende priesterkan in bruikleen gegeven door het Joods Historisch Museum te Amsterdam (2006-084 en 2006-085)
