TitelEen half paar noren van het merk N.S.A., Akkrum.
VervaardigerNijdam, Jan
Objectnummer1983-022
Periode van1950
Periode tot1983
BeschrijvingEen half paar noren met lederen schoenen. Het metalen gedeelte is T-vormig, in plaats van buisvormig. In de T-vorm is de schenkel gelast.
AchtergrondinformatieJan Nijdam (1899-1958) was de derde zoon van schaatsenmaker Hotse Nijdam uit Akkrum. In 1925 vestigde hij zich vanuit Heerenveen weer in Akkrum. Hij werd ingeschreven als klompmaker, maar maakte ook schaatshouten. In 1934 begon hij een schaatsenfabriek. Er waren toen in Akkrum twee Nijdam-fabrieken: die van vader Hotse en die van Jan. In 1942 trad broer Klaas toe als compagnon, waarbij de machines van vader Hotse werden overgenomen. Klaas werd in 1946 uitgekocht. Hij ging in 1953 werken bij zijn andere broer, Gerrit Nijdam in Oranjewoud. Jan Nijdam ging verder met zijn zoon Tjitse. De ijzers betrok hij bij G.S. Ruiter in Bolsward, Kees Meinderts in Wergea en S. van der Molen. Nijdam maakte op zijn beurt schaatshouten voor Kees Meinderts in Wergea. In de jaren vijfig werd met broer Hotse Nijdam een juridisch steekspel gevoerd over het gebruik van het merk Nijdam. Het resulteerde erin dat Jan Nijdam het merk NSA moest voeren en dat Gerrit Nijdam de familienaam in zijn merk mocht behouden. Jan Nijdam overleed in 1958. Zoon Tjitse (1930 - ) nam het bedrijf over. Hij startte in 1964 een eigen smederij. Er waren toen 30 man in dienst. In de jaren zeventig ging het echter minder goed. In 1976 werd met de firma Zandstra te Sneek een overeenkomst gesloten: Nijdam werd de vaste leverancier van Zandstra en zou voortaan ook de door Zandstra opgekochte merken (Batavus, IIsnocht, Armada, etc.) maken. In 1983 werd de fabriek gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 74-76.
TitelMonstermap met voorbeelden van leerwerk voor schaatsen.
VervaardigerZandstra, W.T.
Objectnummer1983-024
Periode van1939
Periode tot1939
BeschrijvingMonstermap. Doek, met daarop verschillende soorten lederwerk voor schaatsen. Erbij hoort een gedrukte brief waarin de firma Zandstra uit Sneek bekend maakt de voorraden en gereedschappen van de fa. Grasso te Akkrum te hebben gekocht. Daaronder een prijslijst.
AchtergrondinformatieDe firma W.Th. Zandstra was een sportzaak. De opeenvolgende generaties Zandstra waren meer schaatsenhandelaars dan schaatsenmakers. Er werden schaatsen in opdracht van anderen gemaakt, voorzien van merken die Zandstra had opgekocht. Later werden verschillende schaatsonderdelen van derden door Zandstra in elkaar gezet en verkocht als Zandstra-schaatsen., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 115.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk H. Nauta, IJlst.
VervaardigerNauta, Heero Rink
Objectnummer1984-117
Periode van1865
Periode tot1910
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met veiligheidshals.
AchtergrondinformatieHeero Nauta (1841-1923) kwam in 1863 vanuit Lemmer in IJlst, waar hij een smederij vestigde aan de Zevenpelsen 11. Hij maakte er scheepsbeslag voor de IJlster werven. In 1865 begon hij met het maken van schaatsen. Rond 1910 nam zijn zoon Rink Bonne Nauta het bedrijf van zijn vader over., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar baanschaatsen van het merk P.B., Heerenveen.
VervaardigerBos, P.
Objectnummer1983-025
Periode van1934
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar baanschaatsen. Korte schaats met rond geslepen schenkels. Met montuur en resten van een etiket.
AchtergrondinformatiePier Bos (1895-1964) richtte in 1934 samen met Siebe Geertsma (1890-1968) de N.V. Friesche Schaatsenfabriek te Heerenveen op. Als winkelier in touw en leer had Bos al vanaf 1930 schaatsen verkocht (met name van E. Vonk te Oudeschoot). Al vrij snel nam het bedrijf een grote vlucht: na vijf jaar werkten er in het bedrijf al 20 mensen. In 1947 stapte Geertsema uit het bedrijf. In 1955 stopte het bedrijf met het maken van schaatsen., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 96-97.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk P.B., Heerenveen.
VervaardigerBos, P.
Objectnummer1983-015
Periode van1934
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Op beide schaatsen een etiket. Zonder montuur. Met bijbehorende doos.
AchtergrondinformatiePier Bos (1895-1964) richtte in 1934 samen met Siebe Geertsma (1890-1968) de N.V. Friesche Schaatsenfabriek te Heerenveen op. Als winkelier in touw en leer had Bos al vanaf 1930 schaatsen verkocht (met name van E. Vonk te Oudeschoot). Al vrij snel nam het bedrijf een grote vlucht: na vijf jaar werkten er in het bedrijf al 20 mensen. In 1947 stapte Geertsema uit het bedrijf. In 1955 stopte het bedrijf met het maken van schaatsen., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 96-97.
TitelEen half paar Friese schaatsen van het merk E. Vonk, Oudeschoot.
VervaardigerVonk, E. ; Oudeschoot
Objectnummer1983-029
Periode van1913
Periode tot1960
BeschrijvingEen half paar Friese schaatsen. Rechter schaatst. Korte hals.
AchtergrondinformatieEgbert Vonk (1890-1971) was schaatshoutmaker bij G.S. Ruiter te Akkrum. In 1913 verhuisde hij naar Oudeschoot en begoon daar zelf schaathouten te maken. In 1924 richtte hij schaatsenfabriek op. De ijzers werden eerst geleverd door P. de Jong in Terherne en A. Gaastra in Heerenveen. Later maakte men de ijzers zelf. In 1928 werkten er 23 man. In 1937 ontwikkelde Vonk de aluminiumschaats: het schaatshout werd gemaakt van gegoten metaal. In 1954 kwam Vonk met de zaagschaats: een schaats met inkervingen in het ijzer om het glijvlak te vergroten. Beide vindingen waren weinig succesvol. In 1960 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 110.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk T. Faber, IJlst.
VervaardigerFaber, Thomas
Objectnummer1983-030
Periode van1849
Periode tot1895
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen.
AchtergrondinformatieThomas Jacob Faber (1825-1886) was zoon van een grofsmid. Hij begon een schaatsenmakerij in IJlst in 1849. In een advertentie in de Leewuarder Courant maakt hij bekend dat zijn schaatsen te herkennen waren aan het merk TF. Na zijn dood in 1886 zette zijn weduwe het bedrijf voort onder de naam van Thomas Faber. De schaatsen van Thomas Faber waren kennelijk beroemd. Er werd veel mee geadverteerd door schaatsenhandelaren en in 1889 bracht de Groninger sigarenfabrikant Aldershoff zelfs een sigaar op de markt van het merk 'de IJlster schaats van Thomas Faber'. In 1895 werd de schaatsenmakerij te koop aangeboden., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 135.
TitelEen half paar Friese schaatsen van het merk G.S. Ruiter, Bolsward.
VervaardigerRuiter, G.S. (Bolsward)
Objectnummer1991-032
Periode van1901
Periode tot1940
BeschrijvingEen half paar Friese schaatsen. Lage hals. Met montuur.
AchtergrondinformatieGeert Ruiter (1861-1916) nam in 1889 de schaatsenfabriek van zijn vader Geert Stevens Ruiter te Akkrum over. Na een conflict met zijn medefirmant J. de Jong vestigde hij in 1901 een schaatsenmakerij in Bolsward. In 1905 werd er een grote fabriek gebouwd. Voor de financiering werd de N.V. Ruiters Schaatsenfabriek en Grofsmederij opgericht. Drijvende kracht hierachter was mr. G. Vissering, directeur van de Amsterdamsche Bank (liefhebber van schaatsen en ontwerper van nieuwe modellen). Het werd één van de vier grote schaatsenfabrieken van Friesland (naast G.S. Ruiter te Akkrum, J. Nooitgedagt te IJlst en A.K. Hoekstra te Wergea). Bij het overlijden van Geert Ruiter in 1915 werd de vennootschap ontbonden. De fabriek werd in 1916 afgebroken. Zoon Dirk Ruiter (1884-1940) begon in 1918 weer een kleine schaatsenmakerij in Bolsward. Hij maakte gebruik van de merken van zijn vader. Rond 1925 waren er rond vijftien personeelsleden. Na het overlijden van Dirk Ruiter in 1940 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 82-83.
TitelEen paar schaatsen van het merk B. Lantinga, Wergea.
VervaardigerLantinga, B.
Objectnummer1983-033
Periode van1938
Periode tot1963
BeschrijvingEen paar Friese laagspringers. De voetstapel is niet, zoals gewoonlijk bij dit type, uitgewerkt. Op het hout een stempel 'F. v.d. Meer en A. Kasje / Warga'.
AchtergrondinformatieBonne Lantinga (1900-1970) was zoon van de schaatsenmakende smid Luitzen Lantinga te Wergea. In 1938 volgde hij zijn vader in het bedrijf op. Hij maakte schaatsen voor andere schaatsenmakers (bijvoorbeeld A.K. Hoekstra te Wergea), maar verkocht ze ook zelf. In 1963 werd de zaak opgeheven. De naam A. Kasje is van Arjen Kasje, een werkloze MTS-er die in de crisistijd schaatshouten maakt voorJan Ids Rosier te Wergea en Sikke Hempenius te Warten. Wie F. van der Meer is is niet bekend., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 118, 124-125, 128.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk R. Westra, Nijega.
VervaardigerWestra, R. ; Elahuizen
Objectnummer1983-224
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Met montuur.
AchtergrondinformatieRinze B. Westra (1901-1988) werkte als knecht bij schaatsenmakende smeden: J. Zuiderhof in Sloten, Lieuwe Bruinsma in Woudsend, G.S. Ruiter in Akkrum en C.L. Nauta in Heeg. In 1924 begon hij een eigen smederij in Elahuizen (Nijega). Ook daar maakte hij schaatsen. In 1951 legde Westra zich als kleine schaatsenmaker toe op het maken van hoge noren. Hij ontwikkelde een torpedobuis van goede kwaliteit. J. Nooitgedagt had er belangstelling voor, maar Westra gaf zijn geheim niet prijs. In de jaren zestig moest het bedrijf van Westra sluiten door te hevige concurrenteivan goedkope Japanse noren., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 38 en 87.