BeschrijvingEen paar baanschaatsen of schoonrijders met ronde hak. Op beide schaatsen een etiket: 'JEVEKA / De allerbeste'. Op de rechterschaats bovendien een etiket 'Nederlandsch / Fabrikaat'. Het montuur ontbreekt.
AchtergrondinformatieHet merk Jeveka wordt in het overzicht van Friese schaatsenmakers van Wiebe Blauw niet genoemd. Het is een merk dat is opgekocht door de firma Zandstra te Sneek. Deze liet door anderen schaatsen maken en liet die voorzien van dergelijke merken. De firma W.Th. Zandstra was een sportzaak. De opeenvolgende generaties Zandstra waren meer schaatsenhandelaars dan schaatsenmakers. Er werden schaatsen in opdracht van anderen gemaakt, voorzien van merken die Zandstra had opgekocht. Later werden verschillende schaatsonderdelen van derden door Zandstra in elkaar gezet en verkocht als Zandstra-schaatsen.
BeschrijvingSticker. Opdruk in de kleuren geel en blauw. rechtsonder een afbeelding van het Elfstedenkruisje. Tekst: Franeker. Net de earst... Wol de bêste!'.
TitelArrenslede. Versierd met ajourmotieven en geschilderde wintertaferelen.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1983-123
Periode van1800
Periode tot1900
BeschrijvingArrenslede met twee bomen. Geel geschilderd. Versierd in ajour en met beschilderingen: bloemen, schaatsers, een hert etc. De beschilderingen op de grote vlakken zijn professioneler dan de kleinere. De bak is van binnen rood en blauw. Voorzijde versierd met een gebeeldhouwd zeepaardje. De glijers hebben aan de onderzijde ijzerbeslag en achter sporen (remmem).
AchtergrondinformatieRegistratienummer Stichting Behoud Arresleden: 23, literatuur:
- Wiebe Keikes en Herman Vos, Arresleden in Friesland (z.p., 1991)
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1983, p. 26
TitelEen paar combinoren van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1983-018
Periode van1954
Periode tot1965
BeschrijvingEen paar combinoren. Het hout is als van de stheemanschaats, met uitgewerkte hak. Het is gemonteerd op een lichtmetalen buis waarin de schenkel is gelast. Op de rechterschaats een etiket. Nummer 3961. De ijzers zijn verbogen. Zonder montuur. In het hakgedeelte is gestempeld 'NED. OCTROOI 78877'.
AchtergrondinformatieJan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar Wichers-de-Salisschaatsen van het merk Frisia, IJlst.
VervaardigerFrisia
Objectnummer1983-016
Periode van1922
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar schaatsen. Type: gewijzigde Wichers-de-Salisschaats. Op beide schaatsen een etiket. Zonder montuur.
AchtergrondinformatieKlaas Eeltje de Vries (1861-1935) was timmermansknecht en maakte schaatshouten voor verschillende schaatsenmakerijen (J. Nooitgedagt en Cornelis Faber te IJlst, A.W. Nauta te Heeg, etc.). Samen met zijn zoon Willem (1902-1962) richtte hij in 1922 een zelfstandige schaatsenfabriek op. Ze voorzagen hun schaatsen van het gedeponeerde merk FRISIA. Naast schaatsen maakten ze er ook ander houtwerk. Ze maakten rond de 10.000 schaatsen per jaar. Rond 1960 nam zoon Eeltje (1931 - ) het bedrijf van Willem de Vries over. De fabriek bleef produceren tot 1987., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 143.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk IJsvogel IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1983-017
Periode van1925
Periode tot1950
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Versierd met koperen knopje op de punt. Op de rechterschaats een etiket: 'IJSVOGEL - IJLST wettig gedeponeerd'. Zonder montuur.
AchtergrondinformatieHet merk 'IJsvogel' werd gebruikt door J. Nooitgedagt te IJlst. (Het merk komt in het overzicht van Friese schaatsenmakers van Wiebe Blauw niet voor.)
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek.
TitelSchaatsen van Pieter Koopmans, burgemeester van Bolsward.
Vervaardigeronbekend
TrefwoordenBolsward, ijstochten, Koopmans, Pieter
Objectnummer1988-156
Periode van1750
Periode tot1763
BeschrijvingEen paar schaatsen. De onderzijden van de houten zijn met snijwerk versierd met leeuwen en geometrische figuren.
AchtergrondinformatieDe schaatsen waren van Pieter Koopmans, burgemeester van Bolsward, die op 25 januari 1763 in één dag van Den Haag naar Leeuwarden schaatstse. Het portret van Pieter Koopmans heeft inv.nr. 1988-157., literatuur:
- J.R. ter Molen, 'Dat is 'et haakie, daar de kluw an hangt' in: Antiek, 1978, pp. 408-415 (over de winter van 1763).
- Leeuwarder Courant 29-10-1938
TitelEen paar kinderschaatsen van het merk Ving, Noorwegen.
VervaardigerVing ; Noorwegen
Objectnummer1983-019
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen paar kinderschaatsen. De schaatsen zijn geheel van metaal vervaardigd. De voetplaat is aan de zijkanten naar onder omgebogen, als steuntjes (vleugels). Aan de achterzijde zijn de zijkanten omhoog omgebogen als hielsteun. Op de bovenzijde van de voetplaat voor en achter twee scherpe puntjes die in de zool van het schoeisel dringen. Aan de onderkant is het schaatsijzer gemonteerd. Zonder montuur. et bijbehorende doos met het opschrift 'Ving Banresköyten medvinger. Christiania staal & jernvarefabrik a.s. Moss, Norway'.
TitelEen paar kinderschaatsen met dubbele ijzers, zonder merk.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1983-020
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen paar kinderschaatsen. Geheel vervaardigd van verzinkt metaal. Dubbele ijzers: één strook metaal, tweemaal omgebogen tot een omgekeerde U-vorm. Daarop een vaste voetstapel met haken, om riemen door te laten lopen, en een met schroeven verstelbaar hakstuk.
TitelEen paar metalen schaatsen van het merk Batavus, Heerenveen.
VervaardigerBatavus
Objectnummer1983-021
Periode van1933
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar metalen schaatsen. Onderbindnoren zonder schoen. De ijzers moeten met met riemen aan de eigen schoen worden bevestigd. Met bijbehorende doos (voor maat 27) met daarop 'BATAVUS - HEERENVEEN / FRIESLAND'S beste schaats / beroemd door kwaliteit. De linkerschaats is defect: schenkel in de buis gezakt.
AchtergrondinformatieAndries Gaastra (1879-1945) nam in 1917 de Phoenix rijwielenfabriek in Heerenveen over. Vanaf 1933 werden in deze fabriek naast fietsen ook schaatsen gemaakt. bij de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel kreeg Batavus de Grand Prix. In 1939 nam zoon Gerrit Gaastra (1900 - ) de zaak over. Na de Tweede Wereldoorlog werd het hotel Vernimmen in bedrijf genomen als schaatsmakerij. In 1955 werd de productie van schaatsen gestaakt. De voorraad schaatsijzers werd opgekocht door de firma Zandstra te Sneek die ze verkocht onder het merk Zandstra - Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 95-96.