TitelEen paar stheemanschaatsen met montuur van koninginneschaatsen.
VervaardigerRuiter, G.S. (Akkrum)
Objectnummer1990-154
Periode van1920
Periode tot1950
BeschrijvingEen paar stheemanschaatsen. De schaatsen hebben het montuur van koninginneschaatsen: twee koperen voetplaten en leren montuur.
AchtergrondinformatieDe schaatsen hebben toebehoord aan mr. Tj. Kingma te Oranjewoud.
Geert Stevens Ruiter (1820-1891) was de grondlegger van de schaatsenfabriek Ruiter te Akkrum. Na smid te zijn geweest in Terherne en Echten vestigde hij zich in 1861 in Akkrum. Hij maakte er als nevenaktiviteit schaatsijzers. In 1889 nam zoon Geert Ruiter (1861-1916) het bedrijf over. Hij breidde het aanzienlijk uit. Hij had goede contacten met mr. Gerard Vissering, met wie hij nieuwe modellen ontwierp. Bekend werd de Vissering-Ruiter-schaats. die later bekend werd als Koninginneschaats. Door een verschil van mening over de bedrijfsvoering met medefirmant Johannes de Jong (1860-1925) verliet Geert Ruiter in 1901 Akkrum en vestigde zich in Bolsward. De Jong zette het bedrijf in Akkrum voort onder de naam firma G.S. Ruiter. Naast schaatsen werden er ook melkbussen en koperwerk gemaakt. In 1920 werd de firma een naamloze vennootschap. Er werkten rond de 25 man bij dit bedrijf. In 1929 werd Tjeerd Dijkstra (1892-1963) directeur. Hij wist met veel moeite het bedrijf de crisis en de Tweede Wereldoorlog door te loodsen, mede ook door andere producten te maken. In 1948 werd de door Abe Willemsma (1919 - ) ontwikkelde hoge noor in productie genomen. Willemsma werd in 1963 directeur. Door concurrentie van noren uit Japan was hij genoodzaakt in 1970 het bedrijf te sluiten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 71-72.
TitelEen half paar Friese schaatsen van het merk U. Faber Pzn., Sneek.
VervaardigerFaber, U.A.
ObjectnummerN-149
Periode van1875
Periode tot1930
BeschrijvingEen half paar Friese schaatsen. Lnage hals met platte kop. Zonder montuur. De voorkant van het schaatsijzer is versierd met een ruitvormig puntje.
AchtergrondinformatieUlbe Annes Faber (1851-1930) nam rond 1875 de smederij van zijn vader Pieter Faber aan de Oude Koemarkt te Sneek over. In 1879 won hij op een nijverheidstentoonstelling te Arnhem een prijs met zijn schaatsen. De laatste verkoopadvertentie van U.A. Faber stond in de Nieuwe Sneeker Courant van 9 jan. 1929., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 112.
BeschrijvingGeëmailleerd bord met reclame. Gele ondergrond met rode letters: 'W.Th. Zandstra NV / 'Ving- en Batavus Schaatsen' / Kantoor: Suupmarkt 7'.
AchtergrondinformatieHet reclamebord hing aan de pakhuizen van de Halbertsmafabriek aan de Geeuwkade te Sneek, waarin de schaatsenfabriek van W.T. Zandstra tot 1983 was gevestigd.
BeschrijvingZilveren korfje. Conisch van vorm, opgebouwd uit acht vlakke zijden. Versierd in filigrain en met rozetten. De bodem is massief. Het korfje is voorzien van een getordeerd hengsel.
AchtergrondinformatieHet zilveren korfje heeft geen relatie tot het verzamelgebied maar is verworven omdat het in één kavel met inv.nr. 1997-178 was ondergebracht.
TitelWandbord, met voorstelling van de wapens van de Elf Steden van Friesland.
VervaardigerAurora
Trefwoordenelfstedentochten, heraldiek
Objectnummer1988-703
Periode van1940
Periode tot1940
BeschrijvingWandbord met blauwe beschildering: bloemmotieven, de wapens van de elf steden met onder elk wapen in een banderol de naam van de stad, een kaart van de route van de Elfstedentocht en het wapen van Friesland. Achterzijde: 'Aangeboden aan Mr M.E. Hepkema / Voorzitter Friesche / Elf - steden - vereniging'.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1982-278
Periode van1935
Periode tot1965
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Het montuur ontbreekt.
AchtergrondinformatieJan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk E. Vonk, Oudeschoot.
VervaardigerVonk, E. ; Oudeschoot
Objectnummer1983-222
Periode van1937
Periode tot1940
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. De voetstapels zijn van aluminium. Met montuur.
AchtergrondinformatieEgbert Vonk (1890-1971) was schaatshoutmaker bij G.S. Ruiter te Akkrum. In 1913 verhuisde hij naar Oudeschoot en begoon daar zelf schaathouten te maken. In 1924 richtte hij schaatsenfabriek op. De ijzers werden eerst geleverd door P. de Jong in Terherne en A. Gaastra in Heerenveen. Later maakte men de ijzers zelf. In 1928 werkten er 23 man. In 1937 ontwikkelde Vonk de aluminiumschaats: het schaatshout werd gemaakt van gegoten metaal. In 1954 kwam Vonk met de zaagschaats: een schaats met inkervingen in het ijzer om het glijvlak te vergroten. Beide vindingen waren weinig succesvol. In 1960 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 110.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk Batavus, Heerenveen.
VervaardigerBatavus
Objectnummer1984-054
Periode van1933
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Geen montuur. Partijnummer 386. Met etiket: 'Batavus - Heerenveen - Friesland ; Grand - Prix - Wereldtentoonstelling - Brussel - 1935'.
AchtergrondinformatieAndries Gaastra (1879-1945) nam in 1917 de Phoenix rijwielenfabriek in Heerenveen over. Vanaf 1933 werden in deze fabriek naast fietsen ook schaatsen gemaakt. bij de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel kreeg Batavus de Grand Prix. In 1939 nam zoon Gerrit Gaastra (1900 - ) de zaak over. Na de Tweede Wereldoorlog werd het hotel Vernimmen in bedrijf genomen als schaatsmakerij. In 1955 werd de productie van schaatsen gestaakt. De voorraad schaatsijzers werd opgekocht door de firma Zandstra te Sneek die ze verkocht onder het merk Zandstra - Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 95-96.
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen zonder merk. Platte halzen. De halzen van de schenkels zijn voorzien van opvallend lange punten. Geen montuur. Het achterste deel van de schenkels, waar de schroefdraad in zit. is deels uitgesmeed en deels 90° omgebogen.
AchtergrondinformatieDe schaatsen zijn waarschijnlijk in Duitsland gemaak: de zogenaamd 'Keulse redens' of 'bânizerredens'. Het waren imitaties van Friese schaatsen die in Duitsland machinaal werden gemaakt. Daardoor konden ze ook goedkoper op de markt worden gebracht.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk B. de Boer, Finsterwolde.
VervaardigerBoer, B. de (Finsterwolde)
Objectnummer1983-226
Periode van1925
Periode tot1950
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Opvallend zijn de smal toelopende hakken in het hout. Met montuur. Het hout van de linkerschaats is gerepareerd bij de hak. Partijnummer 978.
TitelDoos voor het verpakken van schaatsen van Z. Planting te IJlst.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, IJlst, Planting, Z.
Objectnummer1983-227
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen kartonnen doos voor een paar schaatsen van Z. Planting te IJlst. Opdruk: 'Firma Z. Planting & Zn. Schaatsenfabriek & IJlst. Eegracht 67 Telefoon - K 5155/207'.
TitelDoos voor het verpakken van schaatsen van Frisia te IJlst.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, IJlst, Vries, K.E. de
Objectnummer1983-228
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingKartonnen doos voor het verpakken van schaatsen van Frisia IJlst. Opdruk: 'FRISIA SCHAATSEN / Fa. K.E. de Vries en Zonen. IJlst (Fr)'. Met illustratie.
TitelEen paar Brabantse klompjes, kinderschaatsen zonder merk.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1990-186
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen paar kinderschaatsen, zgn. Brabantse klompjes. Geen etiket. Volledig montuur.
AchtergrondinformatieDe schaatsen zijn afkomstig uit de voorraad van W.T. Zandstra b.v. te Joure. De firma W.Th. Zandstra was een sportzaak. De opeenvolgende generaties Zandstra waren meer schaatsenhandelaars dan schaatsenmakers. Er werden schaatsen in opdracht door anderen gemaakt, voorzien van merken die Zandstra had opgekocht. Ook werden verschillende schaatsonderdelen van derden door Zandstra in elkaar gezet en als Zandstra-schaatsen verkocht. Later vestigde Zandstra zich in Joure en ontwikkelde nieuwe typen schaatsen (bijvoorbeeld de easyglider)., litertauur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 115.
TitelHardrijderijlijst van een wedstrijd op 18 januari 1826 in Sneek.
VervaardigerSmallenburg, F.W. van Breest
TrefwoordenSneek
Objectnummer1983-239
Periode van1826
Periode tot1826
BeschrijvingHardrijderijlijst. Gedrukt. De hardrijderij werd gehouden op woensdag 18 januari 1826 te Sneek. De prijs was een gouden zakhorloge en de premie een zilveren tabaksdoos. Er werd geschaatst op de Nieuwe Gracht, buiten de Noorderpoort, nabij herberg De Zon. Koptekst: 'IJs-Vermaak te Sneek / Algemeente Bepalingen voor de Deelnemers / en / Naamlijst der Wedloopers, / welke op Woensdag den 18de Januarij 1826 voor de derde Partij op Schaatsen zullen Hardrijden, om eene / Prijs en Premie, bestaande in een extra fraai / Gouden Zak-Horlogie / en een / Zilveren Tabaksdoos'. Vervolgens enige bepalingen rond de toegang op de baan: elke deelnemer mag een vrouw meenemen. Wanneer hij meerdere vrouwen meeneemt moet hij de daarvoor entree betalen. Die bedraagt, net als voor andere belangstellenden, 1 gulden. De keurmeesters: J. van Wijk, J.W. Bootsma, L. Veltman, Jan A. Boekweit en S. Schuil. De deelnemers: Rijkele N. Bruinsma (Uitwellingerga), Jentje S. Siedsma (Gauw), Reinder J. de Vries (Sibrandabuorren), Wybren P. Speerstra (Goënga), Arjen Reitzes Kats (Aldeboarn), Gerrit Smit (Jutrijp), Aurelius Idserda (Nijland), Siene W. Zuidervelt (Elahuizen), Wybe G. de Boer (Oppenhuizen), M.K. Oppedijk (Oudega), Jelle Pieters de Geele (Makkum), Hotze Jans Buwalda (Burgwerd), Sjoerd Feijkes van Dijk (Jutrijp), Eijse Jans Speerstra (Sibrandabuorren), Gooitzen R. Hartkamp (Heerenwal), Halbe H. Hoitema (Hommerts), Hendrik K. van der Wal (Wirdum), Sipke T. Koopmans (Akmarijp), Feijke M. Hoekstra (Tersoal), Jelle Jans Dijkstra (Boxum), Ype Klazes Ypma (Offingawier), Bouwe M. Vellinga (Tjalhuizum), Tjalling R. Koopmans (Tirns), Gerben U. de Jong (Sneek), Klaas Y. Schouwstra (Sibrandabuorren), Tjitte H. Huitema (Hommerts), Anske S. Alberda (Gauw), Focke E. van der Wal (Nijega), Hotze B. Zijlstra (Langweer), Pier K. Kramer (Bolsward), Atze Geerts Atsma (Tersoal), Minne H. van der Plaats (Easterlittens), Harmen I. Boersma (Hichtum), Willem J. Bakker (Dearsum), Jan G. van Netten (Gaastmeer), Dirk P. Teekens (Hijega), Johannes P. Gosliga (Bears), Jurjen J. Grasma (Heeg), Pieter Zijlstra (Akkrum), Har. M. Blombergen (Uitwellingerga), Tjitte R. Wynia (Britswert), Gerben J. Boelens (Oppenhuizen), Marten Martens (Gauw), Sjirk W. de Jong (Hommerts), Pieter K. Walma (Jutrijp), Anne G. Schaafsma (Goënga), Anne H. Hoekstra (Terherne), Jan Jacobs Vink (Raerd), Anne A. Elsinga (Gaastmeer), Roelof H. van Ree (Heerenwal), Y.L. de Vries (Bolsward), Taede G. Brinksma (Wirdum), Thomas J. Schouwstra (Sibrandabuorren), Tjamke J. Postma (Tjerkwerd), Gabe T. van der Leij (Oppenhuizen), Tjipke V. Feenstra (Raerd), Gadse Hoekstra (Sneek), Pier J. Wytsma (Sibrandabuorren), Johannes R. Postmus (Tjerkwerd), Lolke J. Wytsma (Baard), D.M. Bloembergen (Uitwellingerga), Hotze Zandstra (Sneek), Pier Aukes Piersma (Hommerts), Durk C. Plantinga (Offingawier), Teake Westendorp (Folsgare), Anne A. Osenga (Uitwellingerga), Durk M. Hoekstra (Tersoal), Durk H. Oppenhuis (Oppenhuizen), Sietze M. Rauwerda (Tersoal), Jan T. Koopmans (Akmarijp), Douwe I. Boersma (Tersoal), Klaas A. Hornstra (Nijega), Gerben J. Jellema (Offingawier), Anne G. Atsma (Bears), Cornelis Kestens (Tersoal), Wiebe W. Knossen (Jutrijp), Arjen P. Witteveen (Akamarijp), Teade Sytzes Buma (Idzega), K.L. Krikke (Heerenveen), Jan L. Strikwerda (Iens), Pieter J. Westra (Goënga), Tijmen M. Jelgersma (Wirdum), Sytze Albertsma (Warten), Obbe G. Bergsma (Offingawier), Jacob Y. Sprongsma (Easterlittens), Marten J. Yestra (Poppenwier), Minne C. de Jong (Joure), Pieter B. de Vries (Bolsward) De wedstrijd werd vervolgd op 19 jan. 1826 (zie inv.nr. 1994-394)
AchtergrondinformatieEen tweede exemplaar van deze lijst is geregistreerd onder inv.nr. 1994-393.
De wedstrijd werd vervolgd op 19 jan. 1826 (zie inv.nr. 1994-394).
TitelHardrijderijlijst. Naamlijst van een schaatswedstrijd te Sneek op 19 feb. 1870.
VervaardigerDruten en Bleeker, Van
Trefwoordenhardrijderijen, Sneek
Objectnummer1983-241
Periode van1870
Periode tot1870
BeschrijvingHardrijderijlijst. Drukwerk. Lijst met namen van de deelnemers aan een te Sneek op 19 feb. 1870 gehouden schaatswedstrijd voor mannen en vrouwen. Koptekst: 'Hardrijderij op Schaatsen / door / Mannen en Vrouwen, / op Zaterdag 19 Februarij 1870. / Prijs f 150, Premie f 50. Deelnemers: Bouke de Jager (Oppenhuizen) en Vogeltje Brinksma (Oppenhuizen), Hijlke Visser (Boornzwaag) en Elisabeth Velthuis (Uitwellingerga), Tewes Hettenga (Uitwellingerga) en Lolkje Zijlstra (Uitwellingerga), Herre Zijlstra (Uitwellingerga) en Folkje Zijlstra (Uitwellingerga), Wiebe Velthuis (Uitwellingerga) en Boukje Zijlstra (Uitwellingerga), Benedictus Haagsma (Hommerts) en Trijntje Haagsma (Hommerts), Gerben Velthuis (Uitwellingerga) en Antje Zijlstra (Uitwellingerga), Lammert Mud (Franeker) en Dirkje Mud (Franeker), Ringnerus Zijnstra (Warten) en Aaltje Kalksbeek (Wergea), Halbe Huitema (Jutrijp) en Tietske Huitema (Jutrijp), Jeltje Dijkstra (Hommerts) en Jetske Haagsma (Hommerts), Okke van der Wal (Workum) en Helena Put (Workum), Tjitte Hulscher (Sneek) en Elisabeth Schepen (Sneek), J. Veenema (Sneek) en Trijntje Veenema (Sneek), Willem Gaastra (Hommerts) en Neeltje Zoethout (Hommerts), Hotze Zijmersma (Blauwhuis) en Roelfje Bouwhuis (Blauwhuis), H.J. Ruurda (Greonterp) en Trijntje Huitema (Blauwhuis), W. Bouwmeester (Sneek) en Wed. Bruinsma (Sneek), Jelle P. Sjaardema (Oppenhuizen) en Rinsche Sjaardema (Oppenhuizen), Germen Bock (Goënga) en Annegje Bock (Sneek), Jacob Ringnalda (Waaksens) en Baukje Bakker (Sneek), Lammert de Jong (Uitwellingerga) en Hitje Haarsma (Uitwellingerga), Johan Haarsma (Uitwellingerga) en Beitsche Zijlstra (Uitwellingerga), Johan de Jager (Oppenhuizen) en Antje Visser (Uitwellingerga), Cobus de Jong (Sibrandabuorren) en Antje P. Elzenga (Sibrandabuorren), Botte Nauta (IJlst) en Pietje Nauta (IJlst), J. R. de Vries (Uitwellingerga) en T. Oppenhuis (Uitwellingerga), Anne van der Werf (Sneek) en Wiepke Hok (Sneek), Ulbe Visser (Uitwellingerga) en Trijntje Douma (Oppenhuizen), Jacob Schouwstra (Sibrandabuorren) en Jetske Veenstra (Sneek), Herre Wijma (Sneek) en Janneke van der Leij (Sneek), Radm. van Wijngaarden (Terkaple) en Rinske van Wijngaarden (Terkaple), Jouke Schaap (Jubbega) en Ietje Velthuis (Uitwellingerga), Johannes Rijkema (Terherne) en Fetje Westra (Terherne), Jan Douwes van der Meer (Scharnegoutum) en Actje Wietzes Veenema (Scharnegoutum), Johannes de Groot (Akkrum) en Imkje Lageveen (Grou), Marten Zoethoudt (Jutrijp) en Trijntje Zijlstra (Jutrijp), Jan de Vries (Sneek) en Susanne Broodwinner (Sneek), Ruurd Boetje (Akkrum) en Grietje Zetstra (Akkrum), Willem Lanting (Goënga) en Ieke Punter (Goënga), Gerret Monsma (Goënga) en Elisabeth de Jong (Goënga), Sikke Siksma (Sneek) en Tjietske Bruinsma (Sneek), Ulke Brinksma (Oppenhuizen) en Antje Rondhout (Oppenhuizen).
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk R. Boorsma van Warga.
VervaardigerBoorsma, R.
Objectnummer1983-265
Periode van1890
Periode tot1927
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met volledig montuur. Het hout van een van de schaatsen is in de krul beschadigd.
AchtergrondinformatieReinder Tjerks Boorsma (1866-1943) was de zoon van Tjerk Boorsma die timmerman was bij schaatsenmaker A.K. Hoekstra te Wergea. Reinder was smidsknecht bij schaatsenmaker G. Pool te Wergea. Later was hij zelfstandig smid te Warten. In 1927 verhuisde hij naar Beetsterzwaag, in 1928 naar Oentsjerk en in 1933 naar Franeker. Hij had toen geen beroep meer.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk D.G. Minkema, Easterlittens.
VervaardigerMinkema, D.G.
Objectnummer1985-080
Periode van1884
Periode tot1920
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. De ijzers eindigen in een scherp knopje in de hals. Compleet montuur.
AchtergrondinformatieDurk Gerrits Minkema (1825-1887) vestigde zich in 1852 vanuit Heerenveen in de smederij van Heere Westra te Easterlittens. Net als zijn voorganger maakte hij daar ook schaatsijzers voor Keimpe en later Abraham Hoekstra te Wergea. Ook bracht hij schaatsen onder eigen merk op de markt. Minkema was een bekwaam smid die met schaatsen en ander smeedwerk veel prijzen behaalde op nijverheidstentoonstellingen. Rond 1884 namen zijn zoons Durk (1859-1927) en Hans de zaak over. Durk richtte zich op de schaatsen en Hans op het andere smeedwerk. Ze bleven gebruik maken van het merk van hun vader. In 1898 begon Hans Minkema een smederij in Sneek. In 1904 werd een nieuwe fabriek in Easterlittens ingericht. Er werkten 12-14 man personeel en er werd gebruik gemaakt van machines. In mei 1920 sloot het bedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 104-107.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk Batavus, Heerenveen.
VervaardigerBatavus
Objectnummer1983-278
Periode van1933
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met montuur.
AchtergrondinformatieAndries Gaastra (1879-1945) nam in 1917 de Phoenix rijwielenfabriek in Heerenveen over. Vanaf 1933 werden in deze fabriek naast fietsen ook schaatsen gemaakt. bij de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel kreeg Batavus de Grand Prix. In 1939 nam zoon Gerrit Gaastra (1900 - ) de zaak over. Na de Tweede Wereldoorlog werd het hotel Vernimmen in bedrijf genomen als schaatsmakerij. In 1955 werd de productie van schaatsen gestaakt. De voorraad schaatsijzers werd opgekocht door de firma Zandstra te Sneek die ze verkocht onder het merk Zandstra - Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 95-96.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk H. Nauta, IJlst.
VervaardigerNauta, Heero Rink
Objectnummer1983-279
Periode van1865
Periode tot1910
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. De halzen zijn versierd met knoppen. Met montuur. Door houtworm aangetast.
AchtergrondinformatieHeero Nauta (1841-1923) kwam in 1863 vanuit Lemmer in IJlst, waar hij een smederij vestigde aan de Zevenpelsen 11. Hij maakte er scheepsbeslag voor de IJlster werven. In 1865 begon hij met het maken van schaatsen. Rond 1910 nam zijn zoon Rink Bonne Nauta het bedrijf van zijn vader over., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 139
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk G.S. Ruiter, Akkrum
VervaardigerRuiter, G.S. (Akkrum)
Objectnummer1983-280
Periode van1901
Periode tot1920
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Van de linkerschaats ontbreekt de lederen veter. Hout door houtworm aangetast.
AchtergrondinformatieGeert Stevens Ruiter (1820-1891) was de grondlegger van de schaatsenfabriek Ruiter te Akkrum. Na smid te zijn geweest in Terherne en Echten vestigde hij zich in 1861 in Akkrum. Hij maakte er als nevenaktiviteit schaatsijzers. In 1889 nam zoon Geert Ruiter (1861-1916) het bedrijf over. Hij breidde het aanzienlijk uit. Hij had goede contacten met mr. Gerard Vissering, met wie hij nieuwe modellen ontwierp. Bekend werd de Vissering-Ruiter-schaats. die later bekend werd als Koninginneschaats. Door een verschil van mening over de bedrijfsvoering met medefirmant Johannes de Jong (1860-1925) verliet Geert Ruiter in 1901 Akkrum en vestigde zich in Bolsward. De Jong zette het bedrijf in Akkrum voort onder de naam firma G.S. Ruiter. Naast schaatsen werden er ook melkbussen en koperwerk gemaakt. In 1920 werd de firma een naamloze vennootschap. Er werkten rond de 25 man bij dit bedrijf. In 1929 werd Tjeerd Dijkstra (1892-1963) directeur. Hij wist met veel moeite het bedrijf de crisis en de Tweede Wereldoorlog door te loodsen, mede ook door andere producten te maken. In 1948 werd de door Abe Willemsma (1919 - ) ontwikkelde hoge noor in productie genomen. Willemsma werd in 1963 directeur. Door concurrentie van noren uit Japan was hij genoodzaakt in 1970 het bedrijf te sluiten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 71-72.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1984-118
Periode van1900
Periode tot1935
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Op de linkerschaats een etiket van J. Nooitgedagt te IJlst.
AchtergrondinformatieJan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
BeschrijvingEen paar schaatsen van het type Friese korthalsschaatsen. Hals versierd met koperen knopje. Volledig montuur, dat echter niet origineel is.
AchtergrondinformatieHet merk H wordt in het overzicht van Friese schaatsenmakers van Wiebe Blauw niet genoemd.
BeschrijvingEen pakje met 100 bouten voor schaatsen. Het pakje is dicht geniet en nooit geopend. Aan twee zijden een etiket met de tekst '100 Stuks Schaatsenbouten Gewone Noor' en vervolgens de maat.
BeschrijvingIJshaak met punt en haak. De punt is afgebroken. Conische schacht die zonder klamp aan de stok is bevestigd. Stok met knop (druif). De stok is ongeverfd, de knop draagt sporen van rode verf.
AchtergrondinformatieEen ijshaak wordt gebruikt voor het meten van de dikte van het ijs. De herkomst van de ijshaak is niet bekend.
TitelControlekaart van de Elfstedentocht van 1941 op naam van Fokke Ferwerda.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenelfstedentochten, Ferwerda, Fokke
Objectnummer1998-079
Periode van1941
Periode tot1941
BeschrijvingControlekaart van de Elfstedentocht van 1941. Naam: F. Ferwerda, Stiens. Alle stempels zijn gehaald. Op de achterkant van de kaart de routekaart.
AchtergrondinformatieFokke Ferwerda is overleden op 30 jan. 1998.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1984-116
Periode van1900
Periode tot1935
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met compleet montuur.
AchtergrondinformatieDit type schaats is in de catalogus van J. Nooitgedagt te IJlst opgenomen onder nr. 12: 'gewone IJlster schaats'.
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1984-052
Periode van1900
Periode tot1935
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met riemmontuur (geen veters).
AchtergrondinformatieDit type schaats is in de catalogus van J. Nooitgedagt te IJlst opgenomen onder nr. 19: 'Prima IJlsterschaatsen met veiligheidskrul en uitgewerkt voetblad'.
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese Schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 136-139.
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk Batavus, Heerenveen.
VervaardigerBatavus
Objectnummer1982-159
Periode van1933
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met ronde veiligheidskrul.
AchtergrondinformatieAndries Gaastra (1879-1945) nam in 1917 de Phoenix rijwielenfabriek in Heerenveen over. Vanaf 1933 werden in deze fabriek naast fietsen ook schaatsen gemaakt. bij de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel kreeg Batavus de Grand Prix. In 1939 nam zoon Gerrit Gaastra (1900 - ) de zaak over. Na de Tweede Wereldoorlog werd het hotel Vernimmen in bedrijf genomen als schaatsmakerij. In 1955 werd de productie van schaatsen gestaakt. De voorraad schaatsijzers werd opgekocht door de firma Zandstra te Sneek die ze verkocht onder het merk Zandstra - Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 95-96.
TitelEen paar kinderschaatsen van het merk IJSNOCHT.
VervaardigerBatavus, Zandstra, W.T., Nijdam, Tjitse, Planting, Z.
Objectnummer1992-080
Periode van1950
Periode tot1983
BeschrijvingEen paar kinderschaatsen, Friese doorlopers. Met compleet montuur.
AchtergrondinformatieDe merken IIsnocht en Armada werden gebruikt door een aantal schaatsenmakers in Friesland: Tjitze Nijdam in Akkrum, Batavus in Heerenveen, W. Zandstra in Sneek en Zweitze Planting in IJlst. Toen Batavus in 1955 de productie van schaatsen stopte nam W. Zandstra in Sneek de schaatsenvoorraad over. Daarmee werd hij ook eigenaar van de merken IISNOCHT en ARMADA. Tjitze Nijdam maakte tot 1983 schaatsen voor Zandstra die waren voorzien van deze merken. Ook Zweitze Planting leverde schaatsen van deze merken - al dan niet via Nijdam in Akkrum - aan Zandstra in Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese Schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 76, 95-96, 119, 145-146.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk P.S. Zwart, Wergea.
VervaardigerZwart, Pieter Sybren
Objectnummer1988-083
Periode van1912
Periode tot1933
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers met lage hals, versierd met een knopje.
AchtergrondinformatiePieter Sybren Zwart (1879-1949) was een boerenzoon die het maken van schaatsen leerde bij G. Pool in Wergea en G.S. Ruiter in Akkrum. In 1904 begon hij een eigen smederij in Wergea. Hij maakte er vrijwel uitsluitend schaatsijzers voor A.K. Hoekstra. In 1912 betrok hij een nieuwe smederij en vanaf die tijd verkocht hij ook schaatsen onder eigen naam. De houten betrok hij bij A.K. Hoekstra, G. van der Schaaf te Nijehaske en A. de Vries uit Goutum. In 1933 namen zijn zonen Sybren (1907-1985) en Klaas Zwart de zaak over. De laatste verliet het bedrijf in 1938. Na 1940 werden er geen schaatsijzers meer gemaakt., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 128.
TitelEen paar stheemanschaatsen van het merk Batavus, Sneek.
VervaardigerBatavus
Objectnummer1993-147
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen paar stheemanschaatsen. Ongebruikt. Uitgewerkte voetstapel. Geen montuur. Op beide schaatsen een etiket: afbeelding van een schaatser en twee Friese vlaggen en 'Batavus / Sneek / Grand Prix / Wereldtentoonstelling Brussel 1935'. Partijnummer 483.
AchtergrondinformatieIn de catalogus onderscheidt de Stheemanschaats met nr. 5A zich van die met nr. 5 door het al dan niet uitzagen van de hak op de voetstapel: bij 5A is de hak niet uitgezaagd, bij nr. 5 is dat wel het geval. Andries Gaastra (1879-1945) nam in 1917 de Phoenix rijwielenfabriek in Heerenveen over. Vanaf 1933 werden in deze fabriek naast fietsen ook schaatsen gemaakt. bij de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel kreeg Batavus de Grand Prix. In 1939 nam zoon Gerrit Gaastra (1900 - ) de zaak over. Na de Tweede Wereldoorlog werd het hotel Vernimmen in bedrijf genomen als schaatsmakerij. In 1955 werd de productie van schaatsen gestaakt. De voorraad schaatsijzers werd opgekocht door de firma Zandstra te Sneek die ze verkocht onder het merk Zandstra - Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 95-96.
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Hoge halzen, versierd met een eikelvormig knopje van messing. De kop van de hakschroef steekt met drie puntjes boven het hout. De lak van de houten is totaal afgesleten. Op de houten is de naam van de eigenaar geschreven: 'Bakker'.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk G.S. Ruiter, Bolsward.
VervaardigerRuiter, G.S. (Bolsward)
Objectnummer1984-255
Periode van1901
Periode tot1940
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen.
AchtergrondinformatieGeert Ruiter (1861-1916) nam in 1889 de schaatsenfabriek van zijn vader Geert Stevens Ruiter te Akkrum over. Na een conflict met zijn medefirmant J. de Jong vestigde hij in 1901 een schaatsenmakerij in Bolsward. In 1905 werd er een grote fabriek gebouwd. Voor de financiering werd de N.V. Ruiters Schaatsenfabriek en Grofsmederij opgericht. Drijvende kracht hierachter was mr. G. Vissering, directeur van de Amsterdamsche Bank (liefhebber van schaatsen en ontwerper van nieuwe modellen). Het werd één van de vier grote schaatsenfabrieken van Friesland (naast G.S. Ruiter te Akkrum, J. Nooitgedagt te IJlst en A.K. Hoekstra te Wergea). Bij het overlijden van Geert Ruiter in 1915 werd de vennootschap ontbonden. De fabriek werd in 1916 afgebroken. Zoon Dirk Ruiter (1884-1940) begon in 1918 weer een kleine schaatsenmakerij in Bolsward. Hij maakte gebruik van de merken van zijn vader. Rond 1925 waren er rond vijftien personeelsleden. Na het overlijden van Dirk Ruiter in 1940 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 82-83.