TitelEen paar Friese doorlopers van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1987-058
Periode van1935
Periode tot1965
BeschrijvingEen paar Friese doorloopers. Compleet montuur.
AchtergrondinformatieDit type schaats is in de catalogus van J. Nooitgedagt te IJlst opgenomen onder nr. 15-a: 'Prima IJlster Doorlopers met veiligheidskrul'.
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk Stienstra en Van der Schaaf, Heerenveen.
VervaardigerStienstra, W.B. ; Schaaf, G. van der ; Heerenveen
Objectnummer1983-134
Periode van1926
Periode tot1934
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Montuur van het oude soort.
AchtergrondinformatieWiebren Baukes Stienstra (1867-1954) was wagenmaker te Heerenveen, Gerrit van der Schaaf (1899-1972) was zoon schaatshoutmaker Klaas Hobbes van der Schaaf. In 1926 vestigde Van der Schaaf zich in Heerenveen. Hij was familie van Wiebren Stienstra en samen richtten ze toen een 'carosserie- en schaatsenfabriek' op. Ze maakten schaatsen onder eigen merk (de ijzers werden dan door anderen gemaakt) of leverden schaatshouten aan ijzermakers (S. van der Molen bojvoorbeeld). In 1934 werd het bedrijf als gevolg van de crisis en de hevige concurrentie opgeheven. Van der Schaaf ging toen werken bij Batavus in Heerenveen., liteartuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), 0. 95.
TitelEen paar schoonrijschaatsen van het merk Frisia, IJlst. In doos.
VervaardigerFrisia
Objectnummer1990-180
Periode van1922
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar schoonrijschaatsen, met etiket: 'Superfijne Frisia schaatsen / wettige gedep. handelsmerk / Frisia / prov. Friesland / Nederland / Fa. K.E. de Vries en zn. IJlst'. Geen montuur. Verpakt in doos (licht beschadigd) van Frisia.
AchtergrondinformatieKlaas Eeltje de Vries (1861-1935) was timmermansknecht en maakte schaatshouten voor verschillende schaatsenmakerijen (J. Nooitgedagt en Cornelis Faber te IJlst, A.W. Nauta te Heeg, etc.). Samen met zijn zoon Willem (1902-1962) richtte hij in 1922 een zelfstandige schaatsenfabriek op. Ze voorzagen hun schaatsen van het gedeponeerde merk FRISIA. Naast schaatsen maakten ze er ook ander houtwerk. Ze maakten rond de 10.000 schaatsen per jaar. Rond 1960 nam zoon Eeltje (1931 - ) het bedrijf van Willem de Vries over. De fabriek bleef produceren tot 1987., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 143.
BeschrijvingInsigne. Zilveren miniatuur schaats met montuur. Type Stheemanschaats. Het hangt aan een geel blauw lint. Daarop is een elfstedenkruisje bevestigd (Malthezer kruis met in het midden een cirkel waarop een geëmailleerd wapen van Friesland en 'De Friesche Elf Steden'). Aan het lint is boven een zilveren speld gemaakt in de vorm van een ijshaakje.
AchtergrondinformatieHet insigne is afkomstig uit de boedel van Jacob Tjebbo Minderts Hepkema, overleden op 30 juni 1994 te Leeuwarden. Hij was de zoon van Mr. Mindert Evert Hepkema, oprichter en voorzitter van de Vereeniging De Friesche Elf Steden. Hij zal de drager van het insigne geweest zijn., literatuur:
- 'Ontmanteling van het bolwerk der Hepkema's' in: Leeuwarder Courant 29 aug. 1994, p. 11.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1994, p. 28-29
TitelEen paar Oostfriese kinderschaatsen of aaltjesschaatsen.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1988-675
Periode van1850
Periode tot1900
BeschrijvingEen paar Oostfriese kinderschaatsen met korte hals versierd met een aangesmeed knopje. Met montuur.
AchtergrondinformatieDeze eenvoudige variant van de Duitse Breinermoorschaats werd vooral in de provincie Groningen gemaakt en wordt ook wel aaltjesschaats genoemd. Een verwijzing naar de hals die lijkt op een kronkelende aal., Literatuur:
- Wiebe Blauw, Van glis tot klapschaats (Franeker 2001)
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk E. Vonk, Oudeschoot.
VervaardigerVonk, E. ; Oudeschoot
Objectnummer1987-218
Periode van1924
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen.
AchtergrondinformatieEgbert Vonk (1890-1971) was schaatshoutmaker bij G.S. Ruiter te Akkrum. In 1913 verhuisde hij naar Oudeschoot en begoon daar zelf schaathouten te maken. In 1924 richtte hij schaatsenfabriek op. De ijzers werden eerst geleverd door P. de Jong in Terherne en A. Gaastra in Heerenveen. Later maakte men de ijzers zelf. In 1928 werkten er 23 man. In 1937 ontwikkelde Vonk de aluminiumschaats: het schaatshout werd gemaakt van gegoten metaal. In 1954 kwam Vonk met de zaagschaats: een schaats met inkervingen in het ijzer om het glijvlak te vergroten. Beide vindingen waren weinig succesvol. In 1960 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 110.
TitelGezelschapsspel met als thema de schaatssport.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatssport
Objectnummer1987-230
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingGezelschapsspel met als thema de schaatssport: 'uit schaatsenrijden'. Het spel wordt met twee dobbelstenen gespeeld en voert als bij ganzebord over de vakken 1 (schaatsen aanbinden) tot 63 (thuis).
TitelCliché met portret van schaatster Sjoerdtsje Faber.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenelfstedentochten, Faber, Sjoerdtsje
Objectnummer1988-415
Periode van1940
Periode tot1950
BeschrijvingCliché met afbeelding van het portret van Sjoerdtsje Faber. Rondom het portret een kaart van Friesland met daarin de Elfstedenroute. Rechtsonder reclame voor Nooitgedagt, IJlst. Met enkele afdrukken.
AchtergrondinformatieSjoerdje Faber is geboren in 1916. Zij volbracht in 1940 als enige vrouw de Elfstedentocht.
BeschrijvingMiniatuur van een Hindelooper prikslede. Beschilderd met als achtergrondkleuren afwisselend rood en wit, met daarop bloemen en ranken. Achterop een geschilderd hakkebord met voorstelling van een allegorie op de hoop (vrouw met duif en anker), omgeven door krullen en erboven een kroon. Onderzijde: sterrenhemel.
AchtergrondinformatieDe beschildering is door Caroline Hack, directeur van het Museum Hidde Nijland te Hindeloopen, toegeschreven aan de firma Amsterdam, die van 1924-1955 actief was in Hindeloopen., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 12 oktober 1959?
- Gosse Blom 'Hardpykjen yn Hylpen' in: Frysk en Frij, juli 1997, pp. 42-43
TitelRaambiljet van schaatsmakerij Ruiter te Akkrum.
VervaardigerStapert
TrefwoordenAkkrum, schaatsmakerijen, Ruiter, G.S.
Objectnummer1988-004
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingReclameplaat van schaatsenfabriek Ruiter te Akkrum. Afbeelding van een schaatser in winterlandschap, over een kaart van Friesland. Dit alles op een oranje achtergrond. Tekst: 'Ruiters Schaatsen / Akkrum / Specialiteit uit Friesland'.
TitelFoto van een fietstocht in 1929 over het ijs van Stavoren naar Enkhuizen.
Vervaardigeronbekend
TrefwoordenStavoren, ijstochten, fietsen
Objectnummer1988-005
Periode van1929
Periode tot1929
BeschrijvingFoto van een acht mensen, poserend voor een havenhoofd. Op het passepartout de tekst 'ter herinnering aan mijn fietstocht over het zeeijs van Stavoren naar / Enkhuizen en terug op 1 maart 1929 K. Boorsma Jzn. Staveren'. Het landschap is winters: kruiend ijs. De foto is ingelijst.
BeschrijvingInsigne. ORnd van vorm. Binnen een rand van cirkels de letters 'LV'.
AchtergrondinformatieHet insigne werd gedragen door leden van het bestuur van de ijsclub 'Lyts Foarut' te Akkrum. Hans Jarings. Werd in 1854 goud- en zilversmid te Akkrum. Overleden in 1905.
TitelHardrijderijlijst van de IJsclub De Friesche Jeugd te Sneek - 1941.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenhardrijderijen, Sneek
Objectnummer1988-006-b
Periode van1941
Periode tot1941
BeschrijvingHardrijderijlijst van de IJsvereeniging De Friesche Jeugd te Sneek voor jongens van 16 en 17 jaar op 7 januari 1941. Koptekst: 'IJsvereeniging De Friesche Jeugd - Sneek / Hardrijderij op schaatsen / op dinsdag 7 januari 1941 , op de stadsgracht, / voorlangs de R.H.B.S. / van Jongens oud 16 en 17 jaar / Prijzen f. 20,-, f. 12,50, f. 7,50 en f. 2,50 geen inleg'. Deelnemers: J. Beetstra (Akmarijp), H. van Dijk (Akkrum), J. Japsers (Sneek), Th. van der Werf (Sneek), F. Bos (Sneek), F. van der Zee (Sneek), G. Lampe (Sneek), W. Koopmans (Raerd), P. de Jong (Raerd), E. Dijkstra (Oppenhuizen), J. Wijdenes (Sneek), G. van der Wal (Sneek), Y. van der Berg (Sneek), P. Reen (Sneek), J. Teensma (Sneek), H. Slob (Sneek), D. Wijnja (Sneek), A. Bijlsma (Warten), G. Hilgers (Bodegraven), T. de Groot (Sneek), Sj. Westra (Gaastmeer), E. Cnossen (Sneek), A.A. Nijholt (Joure), W. Faber (Broek), H. Huitinga (Sneek), J. Middendorp (Sneek), W. Adema (Grou), A. de Jong (Oppenhuizen), A. Hoekstra (Sneek), , Br. Bos (Sneek), M. van Gosliga (Sneek), W. Walsweer (Oppenhuizen), K. de Jong (Sneek), P. Velthuis (Sneek), C. de Vries (Sneek), L. Hijlkema (Sneek), Th. de Haan (Sneek), E. Rinsma (Poppenwier), A. Sijtsma (Sneek), A. Bouma (Poppenwier). Boven en onder de lijst reclame van Sneker bedrijven. Vervolgens een gedicht van vier coupletten.
TitelHardrijderijlijst van de IJsclub De Friesche Jeugd te Sneek - 1941.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenhardrijderijen, Sneek
Objectnummer1988-006-c
Periode van1941
Periode tot1941
BeschrijvingHardrijderijlijst van de IJsvereeniging De Friesche Jeugd te Sneek voor jongens en meisjes van 13, 14 en 15 jaar op 18 januari 1941. Koptekst: 'IJsvereeniging De Friesche Jeugd - Sneek / Hardrijderij op schaatsen / op zaterdag 18 januari, op de ijsbaan, / van Jongens en Meisjes oud 13, 14 en 15 jaar / Prijzen f. 10,-, f. 6,00, f. 4,00 en f. 2,00 geen inleg'. Deelnemers: Rijkele Sijtsema en Wiesje van der Werf, J. van der Werf en Tine de Haan, H. Jongejans en Janny de Jong, Harmen Poeisz en Anny Walta, Douwe Siesling en Dirkje Siesling, J. Abbing en Lukky Bosma, Douwe Wijnja en Fogeltje Huisman, G. Zwart en Clara Knorr, P. Ringma en Jantje Miedema, Jan van der Meulen en Gretha ter Schuur, C. Bakker en Alie Terpstra, A. van Meekeren en Eelkje Dijksma, Tjeerd van der Land en Geertje Seinen, A. de Vos en Janny Reen, Piet van der Werf en Geesje Toornstra, D. van der Velde en G. Cnossen, T. van Foeken en Tijntje van Foeken, Douwe Boersma en Martha de Vries, Hein Koops en Hillie Koops, Marten Otten en Antje Wieling, Jopie de Vos en Attie Monkel, Klaas Weissenbach en Dientje van Kampen, J. Nijdam en Jeltje Zuidema, Sjoerd de Jong en Janke Stokker, Y. de Vries en Froukje de Boer, Arend van Dijk en Jelly van Wieren, Frans Hofstede en Maria Hofstede, H. Venema en Gretha Poeisz, H. van der Velde en Anny Piersma, H. van Dijk en Jeltje Koornstra, Andries Couperus en Mona Buitenveld, P. Oosterbaan en Nelly Poiesz, Johan Nieuwenhuis en Annie Kootje, Theo Poppinga en Tiny Walinga, Jan van der Horst en Rensche Bergsma. Onder de lijst reclame van Sneker bedrijven. Vervolgens een gedicht van vier coupletten.
TitelDuwslede, gebruikt door Tjibbe Sjoerd van der Veen voor het vervoer van riet.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1988-040
Periode van1900
Periode tot1950
BeschrijvingDuwslede. Groen geschilderd.
AchtergrondinformatieDe slede werd gebruikt door Tjibbe Sjoerd van der Veen (geboren 1925, overleden 2007). Hij sneed riet in de rietlanden van Abbega, Wolsum, Witmarsum, Lollum en Waaksens. Het riet werd vervoerd op deze slede.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk A.W. Nauta Czn., Heeg.
VervaardigerNauta, A.W. ; Heeg
Objectnummer1988-037
Periode van1875
Periode tot1917
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen.
AchtergrondinformatieAbraham Waslander Nauta (1859-1919) begon op 16-jarige leeftijd een scheepssmederij in Heeg. Hij maakte daar ook schaatsijzers. Mogelijk heeft hij dat geleerd te IJlst. Hij werd in 1917 opgevolgd door zijn zoon Cornelis Livius Nauta., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 92-93.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1988-038
Periode van1935
Periode tot1965
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen.
AchtergrondinformatieJan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar Friese schaatsen, van het merk H. Nauta, IJlst
VervaardigerNauta, Heero Rink
Objectnummer1988-553
Periode van1865
Periode tot1910
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met montuur en veters. Van de rechterschaats is het hakleer gebroken. Op het hout staan de initialen van de eigenaar: 'S.d.B.'
AchtergrondinformatieHeero Nauta (1841-1923) kwam in 1863 vanuit Lemmer in IJlst, waar hij een smederij vestigde aan de Zevenpelsen 11. Hij maakte er scheepsbeslag voor de IJlster werven. In 1865 begon hij met het maken van schaatsen. Rond 1910 nam zijn zoon Rink Bonne Nauta het bedrijf van zijn vader over., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 139
TitelEen paar stheemanschaatsen van het merk Batavus, Heerenveen.
VervaardigerBatavus
Objectnummer1988-048
Periode van1933
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar stheemanschaatsen. Met origineel montuur.
AchtergrondinformatieAndries Gaastra (1879-1945) nam in 1917 de Phoenix rijwielenfabriek in Heerenveen over. Vanaf 1933 werden in deze fabriek naast fietsen ook schaatsen gemaakt. bij de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel kreeg Batavus de Grand Prix. In 1939 nam zoon Gerrit Gaastra (1900 - ) de zaak over. Na de Tweede Wereldoorlog werd het hotel Vernimmen in bedrijf genomen als schaatsmakerij. In 1955 werd de productie van schaatsen gestaakt. De voorraad schaatsijzers werd opgekocht door de firma Zandstra te Sneek die ze verkocht onder het merk Zandstra - Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 95-96.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk E. Vonk, Oudeschoot.
VervaardigerVonk, E. ; Oudeschoot
Objectnummer1988-050
Periode van1924
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar schaatsen van het type Friese doorloper. De voetstapel is van aluminium gemaakt.
AchtergrondinformatieEgbert Vonk (1890-1971) was schaatshoutmaker bij G.S. Ruiter te Akkrum. In 1913 verhuisde hij naar Oudeschoot en begoon daar zelf schaathouten te maken. In 1924 richtte hij schaatsenfabriek op. De ijzers werden eerst geleverd door P. de Jong in Terherne en A. Gaastra in Heerenveen. Later maakte men de ijzers zelf. In 1928 werkten er 23 man. In 1937 ontwikkelde Vonk de aluminiumschaats: het schaatshout werd gemaakt van gegoten metaal. In 1954 kwam Vonk met de zaagschaats: een schaats met inkervingen in het ijzer om het glijvlak te vergroten. Beide vindingen waren weinig succesvol. In 1960 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 110.
TitelEen deksel van een doos voor ijshockeyschaatsen van Zandstra, Sneek.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, Sneek, Zandstra
Objectnummer1990-220
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen deksel (ingevouwen) van een doos voor ijshockeyschaatsen van Zandstra te Sneek. Afbeelding van een ijshockeyer en een ijshockeyschaats en de tekst 'Z.S. / ijshockeyschaats'.
AchtergrondinformatieDe letters ZS staan voor Zandstra Sneek. De firma W.Th. Zandstra was een sportzaak. De opeenvolgende generaties Zandstra waren meer schaatsenhandelaars dan schaatsenmakers. Er werden schaatsen in opdracht door anderen gemaakt, voorzien van merken die Zandstra had opgekocht. Ook werden verschillende schaatsonderdelen van derden door Zandstra in elkaar gezet en als Zandstra-schaatsen verkocht. Later vestigde Zandstra zich in Joure en ontwikkelde nieuwe typen schaatsen (bijvoorbeeld de easyglider)., litertauur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 115.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk W.G. Doodkorte uit Leeuwarden.
VervaardigerDoodkorte, W.G.
Objectnummer1988-066
Periode van1910
Periode tot1920
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen.
AchtergrondinformatieWilhelmus Gerardus Doodkorte (1877-1951) begon in 1904 een wagenmakerij in Leeuwarden. De smid die hij in dienst had maakte 's winters schaatsijzers. In 1932 stopte hij zijn bedrijf. De afkorting ELSF staat voor 'Eerste Leeuwarder Schaatsen Fabriek'., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 102-103
TitelEen paar baanschaatsen van het merk Batavus, Heerenveen.
VervaardigerBatavus
Objectnummer1988-067
Periode van1933
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar baanschaatsen. Op de rechterschaats een nog bijna ongeschonden etiket van deze firma. Op de voetzool en op de hak drie ijzeren puntjes voor betere grip van de schoen op de schaats. Met originele doos. Op de doos voorstellingen van schaatsers. Op de bovenzijde ondermeer drie schaatsers aan een stok en de tekst 'Batavus Schaatsenfabriek NV Heerenveen'.
AchtergrondinformatieAndries Gaastra (1879-1945) nam in 1917 de Phoenix rijwielenfabriek in Heerenveen over. Vanaf 1933 werden in deze fabriek naast fietsen ook schaatsen gemaakt. bij de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel kreeg Batavus de Grand Prix. In 1939 nam zoon Gerrit Gaastra (1900 - ) de zaak over. Na de Tweede Wereldoorlog werd het hotel Vernimmen in bedrijf genomen als schaatsmakerij. In 1955 werd de productie van schaatsen gestaakt. De voorraad schaatsijzers werd opgekocht door de firma Zandstra te Sneek die ze verkocht onder het merk Zandstra - Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 95-96.
TitelKalender met afbeeldingen van de elf steden, uitgegeven door J. Nooitgedagt.
VervaardigerVisser, Harm
Trefwoordenelfstedentochten, schaatsmakerijen, IJlst, Nooitgedagt, J.
Objectnummer1994-314
Periode van1942
Periode tot1942
BeschrijvingKalender van het jaar 1942. Losse bladen, bijeengehouden door een koord. Op de twaalf bladen afbeeldingen van de elf steden, getekend door Harm Visser. Het twaalfde blad draagt de afbeelding van de fabriek van J. Nooitgedagt te IJlst. Nooitgedagt was ook de uitgever van de kalender.
AchtergrondinformatieDe kalender is afkomstig uit de boedel van Jacob Tjebbo Minderts Hepkema, overleden op 30 juni 1994 te Leeuwarden. Hij was de zoon van Mr. Mindert Evert Hepkema, oprichter en voorzitter van de Vereeniging De Friesche Elf Steden. Harm Visser. Geboren te Erica 6 maart 1913. Woonde en werkte aldaar, in Zwartemeer en in Aadorp (bij ALmelo). leerling van J. Retel en De Blinde te Almelo. Schildert. Landschappen en stillevens. Lid van de Kunstkring De Waag te Almelo., literatuur:
- 'Ontmanteling van het bolwerk der Hepkema's' in: Leeuwarder Courant 29 aug. 1994, p. 11.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1994, p. 28-29
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk H. Nijdam, Akkrum.
VervaardigerNijdam, Hotse
Objectnummer1988-080
Periode van1918
Periode tot1937
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen.
AchtergrondinformatieHotse Nijdam (1866-1937) begon rond 1900 een zelfstandig timmerbedrijf in IJlst. Hij maakte als nevenaktiviteit schaatshouten voor J. Nooitgedagt aldaar. In 1917 verhuisde hij naar Jirnsum, in 1918 naar Akkrum. Ook daar was hij timmerman en maakte hij schaatshouten. Deze laatste aktiviteit werd steeds meer hoofdzaak. Hij bracht ook zelf schaatsen op de markt. Deze waren voorzien van ijzers van P.S. Zwart uit Wergea en anderen. Na zijn dood in 1937 zet zijn vrouw Pietje Nijdam-de Boer de zaak voort met haar zoons Klaas en Siemen. Hun broer Jan was in 1934 al een eigen schaatsenmakerij begonnen in Akkrum., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 74.
TitelEen paar baanschaatsen van het merk A.K. Hoekstra, Wergea.
VervaardigerHoekstra, A.K.
Objectnummer1988-079
Periode van1946
Periode tot1965
BeschrijvingEen paar baanschaatsen of schoonrijdschaatsen. Met compleet montuur.
AchtergrondinformatieAbraham Keimpes Hoekstra (1835-1915) was zoon van schaatsenmaker Keimpe Klaas Hoekstra uit Wergea. In 1860 nam hij het bedrijf van zijn vader over en bracht het tot grote bloei. Hoekstra bracht als eerste de Friese doorloper op de markt en ook de Wichers-de-Salisschaats werd door hem als eerste geproduceerd. In 1909 won Minne Hoekstra (zoon van Abraham) de eerste Elfstedentocht op dit type schaatsen. De door vader Keimpe aangegane samenwerking met D.G. Minkema uit Easterlittens (die de ijzers leverde) bleef bestaan tot 1892. Toen nam Abraham Hoekstra zelf smeden in dienst. In 1905 kreeg Hoekstra het predikaat hofleverancier, aangezien de door hem voor koningin Wilhelmina gemaakte schaatsen goed bevielen. De schaatsen van Hoekstra werden over heel Nederland verkocht en ook geëxporteerd naar Scandinavië, Engeland en Duitsland. In 1915 werd het bedrijf voortgezet door zoon Keimpe Abrahams Hoekstra (1877-1950). Hij introduceerde de firmanaam A.K. Hoekstra & Co. In april 1946 kocht Geert Zondervan (1914-1992) het bedrijf over. Hij bleef het merk van A.K. Hoekstra gebruiken. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. Het bedrijf ging verder als aannemersbedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 120-125.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk E. Vonk, Oudeschoot.
VervaardigerVonk, E. ; Oudeschoot
Objectnummer1988-607
Periode van1913
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met veiligheidskrul.
AchtergrondinformatieHet merk Pelikaan werd gebruikt door E. Vonk te Oudeschoot. Het merk was genoemd naar het gelijknamige Fokker-vliegtuig dat in 1933 een recordvlucht maakte op het voormalige Nederlnds Indië. Egbert Vonk (1890-1971) was schaatshoutmaker bij G.S. Ruiter te Akkrum. In 1913 verhuisde hij naar Oudeschoot en begoon daar zelf schaathouten te maken. In 1924 richtte hij schaatsenfabriek op. De ijzers werden eerst geleverd door P. de Jong in Terherne en A. Gaastra in Heerenveen. Later maakte men de ijzers zelf. In 1928 werkten er 23 man. In 1937 ontwikkelde Vonk de aluminiumschaats: het schaatshout werd gemaakt van gegoten metaal. In 1954 kwam Vonk met de zaagschaats: een schaats met inkervingen in het ijzer om het glijvlak te vergroten. Beide vindingen waren weinig succesvol. In 1960 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 110.
BeschrijvingRichtingbord. Een paal met drie richtingwijzende planken met de opschriften: (1) 'Akmarijp 3,4 / Joure 10' (2) 'Terhorne 0,5 / Sneek 11' (3) 'Akkrum 3,5 / Heerenveen 14'. Erboven een bordje met 'IJ.W.C. Ut.'.
AchtergrondinformatieHet richtingbord is gebruikt door IJswegencentrale Utingeradeel.
TitelEen paar stheemanschaatsen van het merk H. Nauta, IJlst.
VervaardigerNauta, Heero Rink
Objectnummer1988-113
Periode van1945
Periode tot1958
BeschrijvingEen paar stheemanschaatsen. Met compleet montuur (riembinding).
AchtergrondinformatieHeero Rink Nauta (1909-1980) was de zoon van schaatsenmaker Rink Bonne Nauta te IJlst. Rond 1945 nam hij het bedrijf van zijn vader over. Nauta leverde schaatsen aan anderen (J. Nijdam te Akkrum) maar bracht ook schaatsen onder eigen naam op de markt. Naast schaatsen werden er in het bedrijf ook rijwielen en kinderwagens gemaakt of gerepareerd. In 1958 stopte hij met het maken van schaatsen., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 139-141.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk P.B., Heerenveen.
VervaardigerBos, P.
Objectnummer1988-114
Periode van1934
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen met lange hals. Het etiket is slechts gedeeltelijk zichtbaar.
AchtergrondinformatiePier Bos (1895-1964) richtte in 1934 samen met Siebe Geertsma (1890-1968) de N.V. Friesche Schaatsenfabriek te Heerenveen op. Als winkelier in touw en leer had Bos al vanaf 1930 schaatsen verkocht (met name van E. Vonk te Oudeschoot). Al vrij snel nam het bedrijf een grote vlucht: na vijf jaar werkten er in het bedrijf al 20 mensen. In 1947 stapte Geertsema uit het bedrijf. In 1955 stopte het bedrijf met het maken van schaatsen., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 96-97.
TitelFoto van de finish van Antje Schaap van de Elfstedentocht van 1942.
VervaardigerTromp, Bart
Trefwoordenelfstedentochten, Schaap, Antje
Objectnummer1988-117
Periode van1942
Periode tot1942
BeschrijvingIngelijste foto van de Finish van de Elfstedentocht van 1942. Te zien zijn Antje Schaap uit Wirdum, de eerst aangekomen vrouw, en mr. M.E. Hepkema, voorzitter van de Vereniging de Friesche Elfsteden. Opschriften: 'Elfsteden 1942 / mr Hepkema met de eerst aangekomen dame / Mr Hepkema / Mej. Schaap'.
AchtergrondinformatieAntje schaap werd op haar tocht begeleid door haar broer, die ook op de foto staat.
TitelTrekslede, glijdend op twee schaatsen met mogelijkheid van (ijs)zeilen.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1988-225
Periode van1900
Periode tot1950
BeschrijvingTrekslede met touw, glijdend op twee schaatsen die met metalen strippen aan de sledebak bevestigd zijn. Voor in de bak een gat, waarin een mast gezet kan worden.
AchtergrondinformatieDe slede is gebruikt voor het vervoer van melkbussen. Aan een in de sleden gestoken mast kon een zeil gehesen worden.