BeschrijvingGecontourneerde plaat van Makkumer aardewerk. Gemarmerde rand om een winters waterlandschap met schaatsenrijders en twee mannen die aan het kolven zijn. Eronder een versiering in de vorm van een arabesk.
TitelLithografie, voorstellende een in 1829 te Harlingen gehouden hardrijderij.
VervaardigerDesquerrois
Trefwoordenhardrijderijen, Harlingen
Objectnummer1988-138
Periode van1829
Periode tot1829
BeschrijvingLithografie. Voorstelling van een op 4 februari 1829 gehouden hardrijderij voor koppels van mannen en vrouwen op de Zuiderhaven te Harlingen. Op de kade en het ijs staat een groot publiek. De baan en de huizen op de wal zijn met vlaggen versierd. Opschrift: 'hardrijderij op Schaatsen op de Zuiderhaven binnen Harlingen / door Mans en Vrouwen op 4 februari 1929, te zien van de zuidkant van de / Kleine sluis aldaar'.
AchtergrondinformatieDe lithografie is van Desquerrois te Amsterdam, vervaardigd naar een tekening van Servaas de Jong (1806-1874) en Jurjen de Jong (1802-1890).
TitelT.S. Reitsma, Sneek - Insigne, voorstellende een schaatsenrijder.
VervaardigerReitsma, Tjitte Stevens
Trefwoordenschaatsers, Oudega (W), schaatsclubs
Objectnummer1988-145
Periode van1859
Periode tot1892
BeschrijvingZilveren insigne, geplakt op rode textiel. De insigne is in ajour versierd met een afbeelding van een schaatsenrijder met ijshaak, in een kader van vruchten.
AchtergrondinformatieHet insigne werd gedragen door leden van het bestuur van de IJsclub van Oudega (W). Tjitte Stevens Reitsma. Geboren te Lemmer 1 aug. 1821. Zoon van Steven Tjittes Reitsma, zilversmid te Lemmer en Sneek. Trouwde met Froukje Posthumus. Overleden te Sneek op 24 aug. 1904. Had een zilversmederij in Sneek van 1859-1892. De meestertekens 9150 en 9151 worden door Koonings geplaatst bij S.F. Reitsma te Heerenveen. In de genealogie Reitsma komt geen S.F. Reitsma voor. Wel slaat bij Tjitte Stevens de zilversmederij bij de Reitsma's een generatie over. Daarom zullen de merken 9150 en 9150 wel door Tjitte Stevens gebruikt zijn. Hij was werkzaam in Sneek aan de Lemmerweg., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1989, p. 32
TitelLithografie, voorstellende een in 1855 te Leeuwarden gehouden hardrijderij.
VervaardigerBlommers, P.
Trefwoordenhardrijderijen, Leeuwarden
Objectnummer1988-140
Periode van1855
Periode tot1855
BeschrijvingLithografie voorstellende een hardrijderij voor koppels van mannen en vrouwen, op 22 februari 1855 gehouden te Leeuwarden. Te zien zijn de schaatsende koppels op een met vlaggen versierde baan. Het publiek staat op de bolwerken en het ijs van de Prinsentuin Op de achtergrond de Oldehove en een molen. Opschrift: 'Hardrijderij op schaatsen door mannen en vrouwen / gehouden te Leeuwarden op den 22 February 1855'.
AchtergrondinformatieDe lithografie werd vervaardigd door P. Blommers te Den Haag naar een tekening van W. Troost.
AchtergrondinformatieDe wedstrijd is de eerste, waarvan in de Leeuwarder Courant een verslag verschijnt: 'Den 1en en 2en Februari 1805 is te Leeuwarden het berucht hardrijden tusschen vrouwspersonen gelukkig en wel afgeloopen. Ten aanwezen van duizenden menschen, uit alle oorden te samen gekomen (hetwelk een allerheerlijkst gezicht opleverde) hebben Honderd en dertig vrouwen onder welingerichte Directie gereden om de Eere prijzen, bestaande de Eerste in en uitmuntend Gouden Oorijzer en de tweede in een streng gitten met een fraai gouden kroontje. Trijntje Pieters van Poppingawier, oud twintig jaren, heeft de eerste prijs gewonnen en Janke Wijbes van Damwoude, oud zestien jaren, heeft de tweede prijs verdiend. Welk Eereprijzen haar een weinig tijd na het rijden, in bijwonen van eene menigte menschen op eene plegtige wijze door Commissarissen, uit de inteekenaren benoemd, in de groote zaal van Stadschutters Doelen overhandigd zijn'., literatuur:
- J. en M. Castelein, Op Iiz'ren wjukken, in samling iisfeiten, oan't 1856 ta, (Sneek, 1956), p. 10.
TitelReproduktie van een hardrijderijlijst uit 1855.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenhardrijderijen, Leeuwarden
Objectnummer1988-142
Periode van1926
Periode tot1926
BeschrijvingReproduktie in het Leeuwarder Nieuwsblad van 20 jan. 1926 van een lijst van deelnemers aan een hardrijderij op 22 febr. 1855 te Leeuwarden voor koppels van mannen en vrouwen in de Prinsentuin. Boven de lijst een afbeelding van zo'n de ijsbaan in de Prinsentuin te Leeuwarden. De baan is versierd met vlaggen en vaandels. Links is een ijstentje te zien. Op de achtergrond de Oldehove en een molen.
Koptekst: 'Hardrijderij op Schaatsen door Mannen en Vrouwen te Leeuwarden/ om eene prijs van Honderd Vijftig Gulden en eene premie van Vijftig Gulden./ op Donderdag den 22 Februarij 1855, 's morgens precies ten tien ure.
Deelnemers: Tjalling Pieters Hellinga (Aldtsjerk) en Janke Durks Kramer (Lekkum), Gabe Sjoukes van Essen (Idaard) en Jantje Hebdriks Klop (Akkrum), Wijtze Hoekstra (Leeuwarden) en Jelke Inia (Leeuwarden), Sikke Benediktus Kingma (Wergea) en Albertje Geerts Hoekstra (Wergea), Machiel Boshuijer (Leeuwarden) en Maria Boshuijer (Leeuwarden), Jakob Klazes Schoustra (Sibrandabuorren) en Gerbrig Klazes Schoustra (Sibrandabuorren), Jocob Dirks Talsma (Aldtsjerk) en Tietje Foekes Rinsma (Aldtsjerk), Albert Alberts de Vries (Gytsjerk) en Tjalkje Willems de Vries (Gytsjerk), Halbe H. Visser (Warten) en Janke H. Visser (Warten), Jacob Sijbrens Valk (Warten) en Antje Cornelis Wartena (Warten), Simen Willems de Vries (Gytsjerk) en Wijke Willems de Vries (Gytsjerk), Marten van der Wal (Wirdum) en Aafke van der Wal (Wirdum), Lourens Olivier (Jelsum) en Geertje Bosma (Jelsum), Sijtze Sipkes van der Weij (Stiens) en Geeske van der Zwaag (Stiens), Klaas Edzers Westra (Hurdegaryp) en Hinke Edzers Westra (Hurdegaryp), Jouke A. Hanje (Akkrum) en Geeske H. Bos (Akkrum), Gjalt Roels Walda (Warten) en Doetje Roels Walda (Warten), Hend. Roels Walda (Warten) en Froukje Gjalts van der Meer (Suwâld), Evert H. Schaap (Reduzum) en Tietje J. Lootsma (Reduzum), van der Leij (Sneek) en Janneke van der Leij (Sneek), Pieter Postmus (Lekkum) en Getje Dijkstra (Wirdum), Doeije Kastelein (Suwâld) en Antje Spijkstra (Wergea), Olgerd Rienks Brouwer (Scharnegoutum) en Antje Jans Dijkstra (Scharnegoutum), Wopke Castelein (Suwâld) en Grietje van der Wal (Suwâld), Oene de Vos (Aldtsjerk) en Akke Feikes van Dijk (Aldtsjerk), Sjoerd Kastelein (Suwâld) en Hinke Spijkstra (Wergea), Ruurd Ruurds Postma (Warten) en Doetje Sijbrens Valk (Warten).
Omkaderd is het koppel Machiel Boshuijer en Maria Boshuijer. Bovenaan de lijst staan bovendien handschriftelijke, genealogische aantekeningen betreffende de familie Boshuijer.
AchtergrondinformatieWinnaars van de eerste prijs waren broer en zus Jacob en Gerbrig Schoustra uit Sibrandabuorren. De premie was voor broer en zus Klaas en Kinke Westra uit Hurdegaryp.
TitelHardrijderijlijst van een internationale schaatswedstrijd in 1885 bij Leeuwarden.
VervaardigerHoekstein, L.G.L.
Trefwoordenhardrijderijen, Leeuwarden
Objectnummer1988-143
Periode van1885
Periode tot1885
BeschrijvingHardrijderijlijst van de eerste internationale schaatwedstrijd, gehouden op 28 jan. 1885 te Leeuwarden.
Koptekst: 'Eerste Internationale Wedstrijd op Schaatsen / op de Groote Wielen bij Leeuwarden / uitgeschreven door het / Nederlandsche Schaatsenrijdersbond / op woensdag 28 januari 1885 / aanvang 10 uur / 1e prijs gouden medaillen uitgeloofd door het gemeentebestuur van Leeuwarden / en f 600. 2e prijs f 300 3e prijs f 180 4e prijs f 120 / afstand 1600 meters'.
Deelnemers: R. Veldhuis (Oppenhuizen), P. Bruinsma (Sneek), C. Goedman Tebutt (Blantesham), Popke Kool (Oudega), Arie van den Berg (Benthuizen), Albert de Boer (Vollenhove), W. Entjes (Slochteren), Okke van den Berg (Hurdegaryp), Burlingham (Cambridge), Klaas Huitema (Burgwerd), Theodorus de Koning (Poeldijk), Axel Paulsen (Christiania), Wijbe de Vries (Oentsjerk), Dirk Postma (Earnewâld), Tom Day (Montreal Canada), T.B. Veninga (Gytsjerk), B. Kingma (Grou), George Smart (Welney Engeland), Renke van der Zee (Workum), Abe Corjanus (Vollenhove), Marten Castelein (Warten), P.H. Westra (Oentsjerk), Wilh. Duffing (Mannheim), Johannes Lageveen (Medemblik), W. Zijlstra (Uitwellingerga), Carel Werner (Christiania), Edu Gerkes ten Kate (Rinsumageest), H.P. Westra (Earnewâld).
Achtergrondinformatieliteratuur:
- Een wandeling in en om Workum (Workum, 1936) pp. 22-24
BeschrijvingInsigne, in de vorm van een wapenschild met daarop een afbeelding van een schaats en het opschrift 'IJsclub / Oudkerk'. Het schildje is bevestigd aan een getordeerde speld.
AchtergrondinformatieHet insigne werd gedragen door leden van het bestuur van de IJsclub Oudkerk te Aldtsjerk.
BeschrijvingTheepot met deksel. De pot is geribd, met boven en onder versieringen van acanthusloof. Oor: vissen. Tuit: dolfijn. In de bodem de inscriptie: 'Dirk Hinloop heeft met Peert en Slee dit van Enkhuise gehaalt den 21 janu 1716'.
AchtergrondinformatieDe theepot is een ijssouvenir dat herinnert aan een sledetocht over de bevroren Zuiderzee. literatuur: - A.L. den Blaauw, Nederlands Zilver 1580-1830 (Amsterdam, 1979), p. 202. - J.R. ter Molen, 'Dat is 'et haakie, daar de kluw an hangt' in: Antiek, 1978, pp. 408-415 (over de winter van 1763).
BeschrijvingZilveren tabakspot met deksel. Beide versierd met bladmotieven en schuine, geribde hoeken. In de bodem de iscriptie 'Ik ben mee Genomen / van Enkhuijsen over Zee / En ben aan d'Vriesse Wal gekomen / de 20d-1m met peerd en Slee door Nanne Jouwerts en Foekjen Pekama / 1763'.
AchtergrondinformatieDe tabakspot is een ijssouvenir dat herinnert aan een sledetocht over de bevroren Zuiderzee. literatuur: - J.R. ter Molen, 'Dat is 'et haakie, daar de kluw an hangt' in: Antiek, 1978, pp. 408-415 (over de winter van 1763).
BeschrijvingZilveren suikertafeltje, versierd met bladmotieven. In het midden een bloemversiering vanuit een vaas. Op de onderzijde van de voet de inscriptie: 'Van Enkhuijsen Gehaalt op Schaatsen over Zee den 29 Jan. 1763 / T.I.'.
AchtergrondinformatieHet suikertafeltjes is een ijssouvenir dat herinnert aan een sledetocht over de bevroren Zuiderzee. literatuur: - J.R. ter Molen, 'Dat is 'et haakie, daar de kluw an hangt' in: Antiek, 1978, pp. 408-415 (over de winter van 1763).
BeschrijvingZilveren lepel. Bak en steel verbonden door enkel lof. Op de achterzijde van de bak de inscriptie 'Deese met Schaatsen over Zee gehaald door H.s van Coppenolle / Sneek den / 24 Jan. / 1763'.
AchtergrondinformatieDe memorielepel is een ijssouvenir dat herinnert aan een sledetocht over de bevroren Zuiderzee. literatuur: - J.R. ter Molen, 'Dat is 'et haakie, daar de kluw an hangt' in: Antiek, 1978, pp. 408-415 (over de winter van 1763).
TitelLeekstertak, ijssouvenir van schaatstochten naar of langs Leek.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenplanten en bloemen, Leek
Objectnummer1988-155
Periode van1900
Periode tot1950
BeschrijvingLeekstertak. Een aantal bijeengebonden bloemen van papier.
AchtergrondinformatieLeekstertakken of Liekeblommen werd vervaardigd van papier. Ze werden in Leek verkocht aan schaatsers die een tocht naar Groningen maakten. De tak gold als souvenir aan zo'n tocht., literatuur:
- S.J.T. Homan, De Leekstertak (Leek, 1988)
TitelLeekstertak, ijssouvenir van schaatstochten naar of langs Leek.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenplanten en bloemen, Leek
Objectnummer1981-030
Periode van1900
Periode tot1950
BeschrijvingLeekstertak. Een aantal bijeengebonden bloemen van papier.
AchtergrondinformatieLeekstertakken of Liekeblommen werd vervaardigd van papier. Ze werden in Leek verkocht aan schaatsers die een tocht naar Groningen maakten. De tak gold als souvenir aan zo'n tocht., literatuur:
- S.J.T. Homan, De Leekstertak (Leek, 1988)
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, p. 20
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk Munniks, Sneek.
VervaardigerMunniks, J.
Objectnummer1988-763
Periode van1930
Periode tot1969
BeschrijvingEen paar doorlopers met veiligheidskrul. Montuur incompleet.
AchtergrondinformatieJelle Munniks in Sneek was een fietsenhandelaar die van de dertiger jaren tot 1969 in zijn zaak ook schaatsen verkocht., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 147.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk D. Douma, IJlst.
VervaardigerDouma, D.
Objectnummer1992-207
Periode van1890
Periode tot1895
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met montuur en veters
AchtergrondinformatieDirk Johannes Douma (1863-1895) was zoon van schaatsenmaker Johannes Douma (1832-1905) te IJlst en broer van Douwe Johannes Douma, die de schaatsenmakerij in IJlst van hun vader overnam. Dirk vestigde zich in 1890 in Lemmer waar hij een eigen schaatsenmakerij begon. Hij maakte gebruik van het merk 'D. Douma van IJlst' omdat van die plaats beroemd was om zijn schaatsen. In 1895 stierf Dirk Douma te Lemmer., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 104 en 141.
BeschrijvingEen paar Breinermoorschaatsen. Bijna geen krul. De naar voren doorlopende schenkels hebben een aangesmeed knopje op de punt. Met incompleet montuur: het hakleer van de rechterschaats ontbreekt.
BeschrijvingEen paar Groninger schaatsen. De krul is versierd met een angesmeed koperen knopje in de vorm van een eikel. Het hout van de linkerschaats is hersteld met ijzerdraad. Met montuur.
BeschrijvingEen paar korthalsschaatsen met uitgewerkte voetstapel. De Friese variant op de Ouderkerker schaatsen. De krul is versierd met een aangesmeed koperen knopje in de vorm van een eikel.
TitelEen paar Hollandse schaatsen met koperbeslag.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1988-181
Periode van1850
Periode tot1900
BeschrijvingEen paar Hollandse schaatsen met koper beslag en spijkertjes in de voetstapel, om meer grip van de schaatsschoen op de schaats te bewerkstelligen. Het montuur ontbreekt.
BeschrijvingIJshaak. Getordeerde houten stok met geprofileerde knop. De stok is groen de knop is rood. De punt is van ijzer en is met een conische schacht met staart (ook getordeerd) aan de stok bevestigd.
AchtergrondinformatieEen ijshaak wordt gebruikt voor het meten van de dikte van het ijs. De herkomst van de ijshaak is onbekend. Mogelijk is de stok afkomstig uit Luinjeberd., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 14 november 1950, 10 maart 1960
- Jaarverslag Fries Scheepvaart Museum 1951, 1959
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1988, p. 26
BeschrijvingChristoffel Bisschop - schilderij, getiteld 'Leekstertak'. Portret ten voeten uit, zittend. Afgebeeld is een Hindelooper jongen met Goudse pijp, zittend op een stoel met over de knop daarvan een paar schaatsen. Op zijn jas draagt hij een Leekstertak, een ijssouvenir uit Leek.
AchtergrondinformatieChristoffel Bisschop. Geboren Leeuwarden 22 april 1828, overleden Scheveningen 5 oct. 1904. Leerling van C. Wester en H. Schaaf te Leeuwarden en later van de Akademie voor Beeldende Kunst te Den Haag (1853). In 1860 maakte hij een studiereis naar Hindeloopen. Heeft portrettenen hoofdzakelijk genrestukken geschilderd, waaronder Oud-Hindelooper binnenhuizen. Heeft ook gelithografeerd.
AchtergrondinformatieDe schaatsen zijn gebruikt door Jikke Gaastra bij de Elfstedentocht van 7 februari 1912. Zij was de eerst aangekomen vrouw van dat jaar.
BeschrijvingBlankhouten haspel, gelakt, met opschrift 'IJ.W.C.' Daaromheen een wit touw dat aan beide einden uitloopt in een lus.
AchtergrondinformatieDe haspel werd door Pieter Piersma uit Heeg gebruikt bij het uitzetten van de banen van de IJswegencentrale Sneek - Wymbritseradeel - IJlst. Wanneer iemand in een wak viel werd hem de haspel toegeworpen en kon de drenkeling aan wal worden getrokken.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk C.L. Nauta, Heeg.
VervaardigerNauta, C.L. ; Heeg
Objectnummer1988-221
Periode van1917
Periode tot1959
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers.
AchtergrondinformatieCornelis Livius Nauta (1887-1959) was de zoon van Abraham Nauta te Heeg. Hij volgde zijn vader in 1917 op in de smederij waar ook schaatsen gemaakt werden. De houten van de door C.L. Nauta op de markt gebrachte schaatsen werden gekocht bij G. Groenveld te IJlst. Na zijn dood in 1959 werd de productie van schaatsen stopgezet. Het bedrijf ging verder als constructiebedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 93.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk C.L. Nauta, Heeg.
VervaardigerNauta, C.L. ; Heeg
Objectnummer1988-222
Periode van1917
Periode tot1959
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers.
AchtergrondinformatieCornelis Livius Nauta (1887-1959) was de zoon van Abraham Nauta te Heeg. Hij volgde zijn vader in 1917 op in de smederij waar ook schaatsen gemaakt werden. De houten van de door C.L. Nauta op de markt gebrachte schaatsen werden gekocht bij G. Groenveld te IJlst. Na zijn dood in 1959 werd de productie van schaatsen stopgezet. Het bedrijf ging verder als constructiebedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 93.
TitelEen half paar Friese schaatsen van het merk J.S. Ruiter, Akkrum.
VervaardigerRuiter, G.S. (Akkrum)
Objectnummer1988-223
Periode van1901
Periode tot1920
BeschrijvingEen half paar Friese schaatsen. Linkerschaats.
AchtergrondinformatieGeert Stevens Ruiter (1820-1891) was de grondlegger van de schaatsenfabriek Ruiter te Akkrum. Na smid te zijn geweest in Terherne en Echten vestigde hij zich in 1861 in Akkrum. Hij maakte er als nevenaktiviteit schaatsijzers. In 1889 nam zoon Geert Ruiter (1861-1916) het bedrijf over. Hij breidde het aanzienlijk uit. Hij had goede contacten met mr. Gerard Vissering, met wie hij nieuwe modellen ontwierp. Bekend werd de Vissering-Ruiter-schaats. die later bekend werd als Koninginneschaats. Door een verschil van mening over de bedrijfsvoering met medefirmant Johannes de Jong (1860-1925) verliet Geert Ruiter in 1901 Akkrum en vestigde zich in Bolsward. De Jong zette het bedrijf in Akkrum voort onder de naam firma G.S. Ruiter. Naast schaatsen werden er ook melkbussen en koperwerk gemaakt. In 1920 werd de firma een naamloze vennootschap. Er werkten rond de 25 man bij dit bedrijf. In 1929 werd Tjeerd Dijkstra (1892-1963) directeur. Hij wist met veel moeite het bedrijf de crisis en de Tweede Wereldoorlog door te loodsen, mede ook door andere producten te maken. In 1948 werd de door Abe Willemsma (1919 - ) ontwikkelde hoge noor in productie genomen. Willemsma werd in 1963 directeur. Door concurrentie van noren uit Japan was hij genoodzaakt in 1970 het bedrijf te sluiten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 71-72.
TitelKnipselwerk, voorstellende de route van de Elfstedentocht.
VervaardigerMantel-Verhulst, D.
Trefwoordenelfstedentochten
Objectnummer1988-230
Periode van1986
Periode tot1986
BeschrijvingKnipselwerk voorstellende de Elfstedentocht: pompeblêden, waarin schaatsters, de Elfstedentochtroute, een Friese vlag, schaatsen, een Elfstedenkruisje met darin het jaartal 1986, spandoeken met 'Start' en 'Finish' en een 'ûleboerd' met daaronder een banderol met het opschrift 'Friese Elfstedentocht'.
BeschrijvingOorkonde, in jan. 1879 overhandigd aan de D.G. Minkema, schaatsenmaker te Easterlittens, wegens de 'solide en zaakkundige bewerking' van de schaatsen die door hem waren ingezonden voor de tentoonstelling van schaatsen, georganiseerd door IJsclub Thialf te Zaandijk.
AchtergrondinformatieDurk Gerrits Minkema (1825-1887) vestigde zich in 1852 vanuit Heerenveen in de smederij van Heere Westra te Easterlittens. Net als zijn voorganger maakt hij daar ook schaatsijzers voor Keimpe en later Abraham Hoekstra te Wergea. Ook bracht hij schaatsen onder eigen merk op de markt. Minkema was een bekwaam smid die met schaatsen en ander smeedwerk veel prijzen behaald op nijverheidstentoonstellingen. Ron 1884 namen zijn zoons Durk (1859-1927) en Hans de zaak over. Durk richtte zich op de schaatsen en Hans op het andere smeedwerk. Ze bleven gebruik maken van het merk van hun vader. In 1898 begon Hans Minkema een smederij in Sneek. In 1904 werd een nieuwe fabriek in Easterlittens ingericht. Er werkten 12-14 man personeel en er werd gebruik gemaakt van machines. In mei 1920 sloot het bedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 104-107.