BeschrijvingOorkonde van de 'Internationale Sport-Ausstellung Köln 1889' uitgereikt aan A. Hoekstra uit Warga en D.G. Minkema uit Easterlittens. Beide schaatsenmakers hadden een gouden medaille gewonnen voor de door hen ingezonden schaatsen. Met afbeeldingen van vele soorten sporten.
AchtergrondinformatieDurk Gerrits Minkema (1825-1887) vestigde zich in 1852 vanuit Heerenveen in de smederij van Heere Westra te Easterlittens. Net als zijn voorganger maakt hij daar ook schaatsijzers voor Keimpe en later Abraham Hoekstra te Wergea. Ook bracht hij schaatsen onder eigen merk op de markt. Minkema was een bekwaam smid die met schaatsen en ander smeedwerk veel prijzen behaald op nijverheidstentoonstellingen. Ron 1884 namen zijn zoons Durk (1859-1927) en Hans de zaak over. Durk richtte zich op de schaatsen en Hans op het andere smeedwerk. Ze bleven gebruik maken van het merk van hun vader. In 1898 begon Hans Minkema een smederij in Sneek. In 1904 werd een nieuwe fabriek in Easterlittens ingericht. Er werkten 12-14 man personeel en er werd gebruik gemaakt van machines. In mei 1920 sloot het bedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 104-107.
TitelEen half paar Friese doorlopers, 'Friesche Schaatsen, IJlst'.
VervaardigerPlanting, Z.
Objectnummer1990-182
Periode van1948
Periode tot1980
BeschrijvingEen half paar Friese doorlopers. Met etiket: twee schaatsers en de tekst 'Friesche / schaatsen / IJlst'. Compleet montuur.
AchtergrondinformatieHet merk Friesche schaats werd gebruikt door Zweitse Planting in IJlst. Ook anderen gebruikten het merk wel maar plaatsten daarbij wel een plaatsnaam: Friesche Schaats Warga is van Kees Meinderts en Friesche Schaats Akkrum is van de Gebroeders Ratsma te Akkrum. Zweitze Planting (1897-1981) was smid. Aanvankelijk werkte hij op de werf Zwolsman te IJlst, bij kuiperij Woudstra te IJlst en later bij J. Nooitgedagt. Daar werd hij chef. Hij ontwierp er ondermeer de Elfstedenschaats (1940) en maakte de matrijzen voor metalen kunstrijschaatsen. In 1948 begon hij met zijn zoon Bouke Planting (1925 - ) een eigen bedrijf. Ze namen de machines over van de in 1945 overleden schaatsenmaker Christoffel van der Goot. Zij maakten er kunstrijschaatsen en noren met ijzers van een T-stuk. Het bedrijf bleef bestaan tot 1980., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 39-40, 145-146.
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Hoge halzen. Van een der schaatsen is de hals gebroken geweest. Volledig montuur. In de voorkant van het schaatsijzer gemerkt met de letter ZT (of NH, NF).
AchtergrondinformatieHet merk ZT kan niet worden gekoppeld aan een van de schaatsenmaker in het boek van Wiebe Blauw. Ook het anders lezen van de lettercombinatie (NH, NF, etc.) levert geen toeschrijving op.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk D.G. Minkema, Easterlittens.
VervaardigerMinkema, D.G.
Objectnummer1988-240
Periode van1884
Periode tot1920
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers met veiligheidskrul. Met riemmontuur.
AchtergrondinformatieDurk Gerrits Minkema (1825-1887) vestigde zich in 1852 vanuit Heerenveen in de smederij van Heere Westra te Easterlittens. Net als zijn voorganger maakte hij daar ook schaatsijzers voor Keimpe en later Abraham Hoekstra te Wergea. Ook bracht hij schaatsen onder eigen merk op de markt. Minkema was een bekwaam smid die met schaatsen en ander smeedwerk veel prijzen behaalde op nijverheidstentoonstellingen. Rond 1884 namen zijn zoons Durk (1859-1927) en Hans de zaak over. Durk richtte zich op de schaatsen en Hans op het andere smeedwerk. Ze bleven gebruik maken van het merk van hun vader. In 1898 begon Hans Minkema een smederij in Sneek. In 1904 werd een nieuwe fabriek in Easterlittens ingericht. Er werkten 12-14 man personeel en er werd gebruik gemaakt van machines. In mei 1920 sloot het bedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 104-107.
TitelEen half paar Friese schaatsen van het merk H.M.: D.G. Minkema en A.K. Hoekstra.
VervaardigerMinkema, D.G., Hoekstra, A.K.
Objectnummer1988-241
Periode van1860
Periode tot1892
BeschrijvingEen half paar Friese schaatsen. Het hout is versierd met kerfsneewerk. Met montuur.
AchtergrondinformatieKeimpe Klaas Hoekstra (1808-1896) nam het timmerbedrijf in Wergea van zijn vader Klaas Keimpes Hoekstra over in 1826. In 1822 was zijn vader overleden en zijn moeder had in de tussentijd de zaak voortgezet. In het timmerbedrijf werden ook schaatshouten gemaakt. De schaatsijzers werden geleverd door Sipke Heeres Westra te Wergea en later door diens zoon Heere Sipkes Westra te Easterlittens. Laatstgenoemde was getrouwd met Rinske Hoekstra, een zuster van Keimpe. In 1852 verkocht Westra de smederij te Easterlittens aan Durk Gerrits Minkema (1835-1915) uit Heerenveen. Deze bleef de ijzers aan Hoekstra leveren. Ook nadat Abraham (1835-1915) de zaak van zijn vader Keimpe in 1860 had overgenomen. In 1892 eindigde de werkrelatie tussen Minkema en Hoekstra. Durk Gerrits Minkema stond bekend als een bekwaam smid, die met schaatsen en ander smidswerk prijzen won op nijverheidstentoonstellingen. In 1884 namen zijn zoon Durk en Hans het bedrijf over., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 105-106, 120-122.
TitelEen paar baanschaatsen van het merk D.G. Minkema, Sneek.
VervaardigerMinkema, D.G.
Objectnummer1988-244
Periode van1920
Periode tot1945
BeschrijvingEen paar baanschaatsen. De rechter met een etiket van 'D.G. Minkema te Sneek / Oosterlittens'. Links met, en rechts zonder montuur.
AchtergrondinformatieHans Durks Minkema (1861-1923) was zoon van schaatsenmaker Durk Gerrits Minkema te Easterlittens. Met zijn broer Durk nam hij in 1884 de zaak van hun vader over. In 1898 vestigde Hans zich in Sneek, waar hij een smederij / rijwielhandel begon. Hij verkocht er ook schaatsen van zijn broer uit Easterlittens. Toen in 1920 de fabriek in Easterlittens sloot nam Hans de productie van Minkema-schaatsen over: hij monteerde houten en ijzers die elders zijn gemaakt en voorzag die van het merk van zijn vader. In 1922 nam zijn oomzegger Hans Hendrik Minkema (1896-1959) de zaak van Hans Durks over. Deze bleef tot in de Tweede Wereldoorlog schaatsen monteren en verkopen., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 114
TitelNaamlijst van de hardrijderij, gehouden op 17 febr. 1870 te Leeuwarden.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenhardrijderijen, Leeuwarden
Objectnummer1988-246
Periode van1870
Periode tot1870
BeschrijvingIngelijste naamlijst van de deelnemers aan een hardrijderij voor koppels van mannen en vrouwen, gehouden op 17 febr. 1870 te Leeuwarden. Koptekst: 'IJs-Club - Leeuwarden / hardrijderij op schaatsen / mannen en vrouwen / om een prijs van / honder en vijftig gulden / en eene premie van vijftig gulden / op donderdag den 17 februarij 1870, 's morgens 10 uur'. Vervolgens een gedicht op de ijssport. Deelnemers: Geert Hardorff (Leeuwarden) en Josina Hardorff (Leeuwarden), Regnerus K. Zeinstra (Warten) en Aaltje G. Kalsbeek (Wergea), Marten Minnes Schaap (Reduzum) en Trijntje Hijlkes Schaap (Reduzum), Willem Pieters Hellinga (Aldtsjerk) en Taetske Oostenburg (Aldtsjerk), Jan D. Faber (Lekkum) en Geertje de Vries (Morra), Gabe Cornelis de Vries (Hurdegaryp) en Durkje Hendriks Feenstra (Hurdegaryp), Dominikus Flapper (Herbaijum) en Sietske Ensing (Herbaijum), Johannes G. Kalsbeek (Wergea) en Reino G. Kalsbeek (Wergea), Sjirk Veldstra (Aldtsjerk) en Ine Hellinga (Aldtsjerk), Pieter Rinsma (Aldtsjerk) en Tietje Rinsma (Aldtsjerk), Jan D. Sijbrandi (Rinsumageest) en Tjitske D. Sijbrandi (Rinsumageest), Jacob Ringnalda (Waakss) en Antje Hiemstra (Wommels), Wietze Reitsma (Hurdegaryp) en Pietje van Dijk (Hurdegaryp), Cornelis Taekes Taekema (Menaldum) en Oeke Gerbens Douma (Menaldum), Lieuwe W. van der Woude (Lekkum) en Tetje J. Sijbrandi (Rinsumageest), Sjouke Hoekstra (Wirdum) en Dirkje Ringnalda (Wirdum), Oene de Vos (Aldtsjerk) en Hendrika Laskewitz (Aldtsjerk), Auke Boskma (Veenwouden) en Trijntje de Haan (Veenwouden), Gosse H. van der Veen (Roodkerk) en Aafke M. de Boer (Aldtsjerk), Willem Gaastra (Jutrijp) en Neeltje Zoethout (Hommerts), Gerrit Kramer (Lekkum) en Ine Tjeerds Annema (Rinsumageest), Age de Boer (Oentsjerk) en Rinske de Boer (Oentsjerk), Hedzer Kooistra (Hempens) en Eke Miedema (Tytsjerk), Jan P. Auwen (Kooten) en Minke G. Schutter (Twijzel), Hendrik Minnes Holwerda (Rinsumageest) en Froukje Sijbrandi (Rinsumageest), Tjibbe van der Veen (Burgum) en Antje van der Veen (Veenwouden), Sikke van der Wal (Wirdum) en Aafke van der Wal (Wirdum), Jan Bovenkamp (Leeuwarden) en Maria Hardorff (Leeuwarden), Marten S. Zoethout (Jutrijp) en Trijntje Zijlstra (Jutrijp), Jakob Huisema (Winsum) en Rinske Schilstra (Winsum), Kornelis J. Auwen (Twijzel) en Geeske G. Kootstra (Kooten), Yde S. Hamstra (Aldtsjerk) en Eelkje S. Hamstra (Aldtsjerk), Marten Mellema (Lekkum) en Pietje J. Pagels (Lekkum), Wiebe van der Meulen (Anjum) en Jantje de Boer (Hommerts), Lieuwe Tamminga (Boxum) en Trijntje Riemersma (Boxum), Tiete S. Roorda (Wergea) en Merijke J. Kootstra (Wergea), Jacob Schouwstra (Sibrandabuorren) en Jetske Feenstra (Sneek), Romke Tjalling van der Veen (Burgum) en Hinke Spoelstra (Sneek).
BeschrijvingZeven reprodukties van foto's van de activiteiten van de IJclub Leeuwarden: hardrijderijen, jeugdwedstrijden op de Nieuwstad, arrensledewedstrijden. De leden van het bestuur van de IJsclub zijn gekleed in een kostuum met hoge hoed en insigne aan een lint. De foto's zijn geplakt op een kartonnen plaat.
AchtergrondinformatieDe Leeuwarder stadsgracht achter de herberg De Gouden Bal was de traditionele plaats voor schaatswedstrijden, die er vanaf 1850 werden georganiseerd door de in dat jaar opgerichte IJsclub, die later het predikaat Koninklijke ontving. Toen deze club in 1888 een nieuwe ijsbaan achter de Blekerstraat in gebruik nam, werd er in 1889 de Nieuwe Leeuwarder IJsclub opgericht om de traditie van schaatswedstrijden op de stadsgracht in ere te houden. In de 20ste eeuw werd het steeds moeilijker schaatswedstrijden te organiseren omdat de temperatuur van het rioolwater van het Diaconessenhuis en van het koelwater van de P.E.B.-centrale er de oorzaak van waren dat de stadsgracht nog slechts in zeer strenge winters dichtvroor., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1989, p. 27
TitelNaamlijst van de hardrijderij, gehouden op 27 dec. 1870 te Leeuwarden.
VervaardigerSuringar, G.T.
Trefwoordenhardrijderijen, Leeuwarden
Objectnummer1988-249
Periode van1870
Periode tot1870
BeschrijvingIngelijste naamlijst van de deelnemers aan een hardrijderij voor mannen, gehouden op 27 dec. 1870 te Leeuwarden. Koptekst: 'IJs-club / hardrijderij op schaatsen / door / mannen / te Leeuwarden / om een prijs van / honderddertig gulden / en eene premie van / vijftig gulden / op dingsdag den 27 decembers 1870, 's morgens 10 uur'. Deelnemers: Klaas Wiltjes de Vos (Aldtsjerk), Pieter J. Beintenin (Westergeest), IJsbrand P. de Jong (Boazum), Thijs van den Berg (Ryptsjerk), Jan Deelstra (Rinsumageest), Geert Hardorff (Leeuwarden), Jetze Feenstra (Allingawier), Jelte van der Meer (Oentsjerk), Doeke Hendriks Miedema (Hallum), Roelof Steringa (Rinsumageest), Hedzen Castelein (Suawoude), Jan Dirks de Boer (Gauw), Regnerus K. Zeinstra (Warten), Gosse van der Veen (Roodkerk), Sjerk Veldstra (Aldtsjerk), Sies van der Werff (Leeuwarden), Ulbe van Dijk (Gauw), Oebele van der Werff (Drachten), Hedzer Kooistra (Hempens), Sikke H. van der Wal (Wergea), Gerrit Kramer (Lekkum), Johannes Dooper (Lemmer), Feike Algersma (Wergea), Jan Bakker (Gauw), Jan Algersma (Wergea), Atze P. de Groot (Akkrum), Pieter Gosliga (Swichum), Auke van den Berg (Ryptsjerk), Jan Jongsma (Dokkum), Joh. van der Meulen (Bolsward), Ymke R. Veldhuis (Uitwellingerga), Siebe A. Sytema (Rauwerd).
TitelAcht reprodukties van foto's van de activiteiten van de IJsclub Leeuwarden.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsclubs, Leeuwarden
Objectnummer1988-255
Periode van1985
Periode tot1988
BeschrijvingAcht reprodukties van foto's, geplakt op karton, afbeeldingen van de activiteiten van de IJsclub te Leeuwarden. Afgebeeld zijn o.a. koninging Wilhelmina, Martha Wieringa, toneelclub Tjallinga (febr. 1940) en staatsiefoto's van het bestuur.
AchtergrondinformatieDe bestuursleden op de foto rechtsonder: dr C.S. van Mervenne, R. Rodenburg, P.A. de Bruin, P. Bokma, mr dr ir J.P. Hoogland, B. Bruinsma, T.W. Overmeer, W. Mylius, F.T. Huizinga en voor het raam: T. Blankenstein. De Leeuwarder stadsgracht achter de herberg De Gouden Bal was de traditionele plaats voor schaatswedstrijden, die er vanaf 1850 werden georganiseerd door de in dat jaar opgerichte IJsclub, die later het predikaat Koninklijke ontving. Toen deze club in 1888 een nieuwe ijsbaan achter de Blekerstraat in gebruik nam, werd er in 1889 de Nieuwe Leeuwarder IJsclub opgericht om de traditie van schaatswedstrijden op de stadsgracht in ere te houden. In de 20ste eeuw werd het steeds moeilijker schaatswedstrijden te organiseren omdat de temperatuur van het rioolwater van het Diaconessenhuis en van het koelwater van de P.E.B.-centrale er de oorzaak van waren dat de stadsgracht nog slechts in zeer strenge winters dichtvroor., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1989, p. 27
TitelEen paar Friese schaatsen met geverfde houten.
Vervaardigeronbekend
ObjectnummerN-118
Periode van1850
Periode tot1900
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. De houten zijn bruin geverfd. Op de voetstapel zijn de initialen 'W.d.V.' geschilderd. Compleet montuur. De platte halzen zijn versierd met ruitvormige puntjes.
AchtergrondinformatieDe herkomst van de schaatsen is niet bekend.
TitelFoto van een wedstrijd voor arrensleden op een ijsbaan.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordensledewedstrijden, Leeuwarden
Objectnummer1988-254
Periode van1956
Periode tot1956
BeschrijvingFoto van een wedstrijd voor arrensleden, gehouden op een ijsbaan. Bijschrift: 'Grote harddraverij van Paard en Arreslede op zaterdag 25 februari 1956'. De foto is ingelijst door Muurtooi te Leeuwarden.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk G. Bijlsma, Harlingen.
VervaardigerBijlsma, G.
Objectnummer1988-708
Periode van1921
Periode tot1935
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers met lage hals, zonder knopje. Met volledig montuur.
AchtergrondinformatieGabe Bijlsma (1879-1971) vestigde zicht in 1917 in Harlingen waar hij werkte bij een smid. In 1921 begon hij een eigen smederij aan de Rommelhaven 5. 's Winters maakte hij in de stille tijd schaatsijzers, die hij voorzag van schaatshouten van Keimpe Roedema uit Wons. Na 1935 maakte hij geen schaatsijzers meer, maar monteerde nog wel schaatsen. In 1955 stopte Bijlsma zijn smederij., literatuur:
- W. Blauw (e.a.), Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 92
TitelEen paar stheemanschaatsen van het merk E. Vonk, Oudeschoot.
VervaardigerVonk, E. ; Oudeschoot
Objectnummer1988-322
Periode van1924
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar verbeterde stheemanschaatsen of Friese noor. Incompleet montuur, binding door middel van riemen.
AchtergrondinformatieEgbert Vonk (1890-1971) was schaatshoutmaker bij G.S. Ruiter te Akkrum. In 1913 verhuisde hij naar Oudeschoot en begoon daar zelf schaathouten te maken. In 1924 richtte hij schaatsenfabriek op. De ijzers werden eerst geleverd door P. de Jong in Terherne en A. Gaastra in Heerenveen. Later maakte men de ijzers zelf. In 1928 werkten er 23 man. In 1937 ontwikkelde Vonk de aluminiumschaats: het schaatshout werd gemaakt van gegoten metaal. In 1954 kwam Vonk met de zaagschaats: een schaats met inkervingen in het ijzer om het glijvlak te vergroten. Beide vindingen waren weinig succesvol. In 1960 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 110.
TitelEen paar Friese doorlopers het merk P.B., Heerenveen.
VervaardigerBos, P.
Objectnummer1988-321
Periode van1934
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers met open krul. Beide met etiket. Het montuur ontbreekt.
AchtergrondinformatieDe schaatsen zijn afkomstig uit de voorraad van schaatsenhandelaar U.A. Faber aan de Wijde Noorderhorne te Sneek. Pier Bos (1895-1964) richtte in 1934 samen met Siebe Geertsma (1890-1968) de N.V. Friesche Schaatsenfabriek te Heerenveen op. Als winkelier in touw en leer had Bos al vanaf 1930 schaatsen verkocht (met name van E. Vonk te Oudeschoot). Al vrij snel nam het bedrijf een grote vlucht: na vijf jaar werkten er in het bedrijf al 20 mensen. In 1947 stapte Geertsema uit het bedrijf. In 1955 stopte het bedrijf met het maken van schaatsen., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 96-97.
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Hoge hals, versierd met een ruitvormig knopje. De voetstapels zijn geel geverfd. Van een schaats ontbreekt het teenleer.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk Batavus, Heerenveen.
VervaardigerBatavus
Objectnummer1988-325
Periode van1933
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers.
AchtergrondinformatieAndries Gaastra (1879-1945) nam in 1917 de Phoenix rijwielenfabriek in Heerenveen over. Vanaf 1933 werden in deze fabriek naast fietsen ook schaatsen gemaakt. bij de Wereldtentoonstelling van 1935 in Brussel kreeg Batavus de Grand Prix. In 1939 nam zoon Gerrit Gaastra (1900 - ) de zaak over. Na de Tweede Wereldoorlog werd het hotel Vernimmen in bedrijf genomen als schaatsmakerij. In 1955 werd de productie van schaatsen gestaakt. De voorraad schaatsijzers werd opgekocht door de firma Zandstra te Sneek die ze verkocht onder het merk Zandstra - Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 95-96.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk R. Boorsma, Wergea.
VervaardigerBoorsma, R.
Objectnummer1988-326
Periode van1890
Periode tot1927
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen met veiligheidskrul.
AchtergrondinformatieReinder Tjerks Boorsma (1866-1943) was de zoon van Tjerk Boorsma die timmerman was bij schaatsenmaker A.K. Hoekstra te Wergea. Reinder was smidsknecht bij schaatsenmaker G. Pool te Wergea. Later was hij zelfstandig smid te Warten. In 1927 verhuisde hij naar Beetsterzwaag, in 1928 naar Oentsjerk en in 1933 naar Franeker. Hij had toen geen beroep meer.
TitelEen paar stheemanschaatsen van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1988-327
Periode van1935
Periode tot1965
BeschrijvingEen paar stheemanschaatsen. Met veterbinding.
AchtergrondinformatieJan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk Armada.
VervaardigerBatavus, Zandstra, W.T., Nijdam, Tjitse, Planting, Z.
Objectnummer1988-330
Periode van1950
Periode tot1983
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Productienummer 920.
AchtergrondinformatieDe merken IIsnocht en Armada werden gebruikt door een aantal schaatsenmakers in Friesland: Tjitze Nijdam in Akkrum, Batavus in Heerenveen, W. Zandstra in Sneek en Zweitze Planting in IJlst. Toen Batavus in 1955 de productie van schaatsen stopte nam W. Zandstra in Sneek de schaatsenvoorraad over. Daarmee werd hij ook eigenaar van de merken IISNOCHT en ARMADA. Tjitze Nijdam maakte tot 1983 schaatsen voor Zandstra die waren voorzien van deze merken. Ook Zweitze Planting leverde schaatsen van deze merken - al dan niet via Nijdam in Akkrum - aan Zandstra in Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese Schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 76, 95-96, 119, 145-146.
TitelEen paar monster-schaatsjes gemaakt door P. Faber, Sneek.
VervaardigerFaber, Pieter
Objectnummer1988-332
Periode van1920
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar monster-schaatsjes. Model: Friese schaatsen.
AchtergrondinformatiePieter Faber (1877-1972) nam rond 1920 de smederij van zijn vader U.A. Faber aan de Oude Koemarkt te Sneek over. In 1930 werd het bedrijf verplaatst naar de Wijde Noorderhorne. Zoon Ulbe Annes Faber Pzn. (1907-1991) werkte ook in het bedrijf mee. Zij maakten schaatsijzers en voorzagen die van schaatshouten die vervaardigd waren door ondermeer timmerman De Jong uit Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 112.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk E. Vonk, Oudeschoot.
VervaardigerVonk, E. ; Oudeschoot
Objectnummer1988-329
Periode van1924
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Op de hals versierd met een puntje.
AchtergrondinformatieEgbert Vonk (1890-1971) was schaatshoutmaker bij G.S. Ruiter te Akkrum. In 1913 verhuisde hij naar Oudeschoot en begoon daar zelf schaathouten te maken. In 1924 richtte hij schaatsenfabriek op. De ijzers werden eerst geleverd door P. de Jong in Terherne en A. Gaastra in Heerenveen. Later maakte men de ijzers zelf. In 1928 werkten er 23 man. In 1937 ontwikkelde Vonk de aluminiumschaats: het schaatshout werd gemaakt van gegoten metaal. In 1954 kwam Vonk met de zaagschaats: een schaats met inkervingen in het ijzer om het glijvlak te vergroten. Beide vindingen waren weinig succesvol. In 1960 werd het bedrijf gesloten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 110.
TitelHardrijderijlijst van een wedstrijd op 13 januari 1864 in Sneek.
VervaardigerCampen, J.
TrefwoordenSneek, schaatsclubs
Objectnummer1994-398
Periode van1864
Periode tot1864
BeschrijvingHardrijderijlijst. Drukwerk. De hardrijderij werd gehouden op woensdag 13 januari 1864 te Sneek. Het was een wedstrijd voor mannen. Organisatie: IJsvereeniging Sneek. De precieze plaats van de wedstrijd is niet vermeld. Koptekst: 'IJsvereenging te Sneek / Hardrijderij op schaatsen / door / 32 beroemde / hardrijders , / op woensdag 13 januari 1864 / Prijs 100 gulden. Premie 30 gulden. / Het laagste nummer rijdt aan de regterhand zijner partij'. Vervolgens de lijst met 32 deelnemers, vermeld met naam, woonplaat en leeftijd: Jetze Feenstra (Allingawier), Gabe S. van Essen (Aegum), Pier Grondsma (Langweer), Michiel Tuinstra (Wommels), H.R. Hiemstra (Britswert), Willem Gaastra (Hommerts), Sjoerd Faber (Uitwellingerga), Hindrik IJ. Ringnalda (Wirdum), S.U. Faber (Rien), P. Seinstra (Idaard), Wouter S. Schaap (Broek), IJ. Sijnia (Aalsum), Tewis Hettinga (Oppenhuizen), J.E. Sikkama (Buitenpost), Oene K. de Vos (Aldtsjerk), Gerrit de Jong (Uitwellingerga), H. Wouda (Aduard), Gerben R. Veldhuis (Oppenhuizen), Ulbe van Dijk (Gauw), IJep Dijkstra (Gaastmeer), Bouwe IJ. Ringnalda (Grou), H.A. Visser (Sneek), B.S. de Boer (Twyzel), T.R. Epema (Wergea), F.M. Huitema (Hommerts), J.M. van der Meulen (Blauwhuis), H.R. van der Meulen (Valom), Jacob IJ. Ringnalda (Waaksens), J. Jongsma (Dokkum), Klaas Grondsma (Langweer), Wijbe Dijkstra (Buitenpost), Wijbe W. Knossen (Jutrijp).
AchtergrondinformatieDe familie Bootsma oefende van 1763 tot 1994 het boerenbedrijf uit op de boerderij Haubois te Loënga. De boerderij dankt zijn naam aan Cornelis Haubois, burgemeester van Sneek, die het buiten dat op de plaats van de boerderij stond, in bezit had. In 1760 verkocht Jhr. Tjallingh Edo Roorda van Sixma het buiten aan Ymte Johannes Bangma. In 1763 liet deze de boerderij bewonen door zijn dochter Sibbeltje Bangma (1734-1809) en haar man Johannes Theunis Bootsma (1726-1781). Hij was de eerste Bootsma op Haubois. Hun zoon Imte Johannes Bootsma (1771-1839) was de opvolger. Hij trouwde in 1815 met Beitske Jentjes Alberda (1796-1864). Zij hadden vier zonen: Johannes, Jentje, Theunis en Rintje. De laatste, Rintje Ymtes Bootsma (1825-1891) was de derde Bootsma op Haubois. Hij trouwde (1871) met Janke Wietses Walinga (1839-1915). Zij hadden drie zonen: Ymte, Wytse en Jentje. De laatste, Jentje Rintjes Bootsma (1880-1961) was de vierde Bootsma op Haubois. Hij trouwde (1907) met Grietje Heeringa (1877-1957). Jentje Bootsma begon in 1910 met het fokken van Stamboekvee. In 1916 was zijn hele veestapel ingeschreven in het Fries Rundvee Stamboek. Sindsdien stond het vee van Bootsma hoog aangeschreven bij veefokkers. Jentje Bootsma en Grietje Heeringa hadden drie kinderen: Janke (1913-1913), Rintje (1915-1994) en Ymte (1918-1991). De beide broers namen de boerderij van hun vader over: de vijfde generatie Bootsma's op Haubois. Ymte bleef ongehuwd. Rintje trouwde met Jantje Hoekstra (1923-2001). Zij hadden geen kinderen. Na de dood van Rintje in 1994 werd Haubois door zijn weduwe verlaten. Zij liet een deel van het familiebezit na aan het museum., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1994, p. 28
TitelEen paar metalen schaatsen, vervaardigd in Noorwegen.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1988-410
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen paar metalen schaatsen. Het staal is op de buis geklonken met 9 nagels. Op de voetstapel metalen grip-puntjes. De schaatsen werden met riemen bevestigd aan de schoenen.
TitelEen paar stheemanschaatsen van het merk Armada.
VervaardigerBatavus, Zandstra, W.T., Nijdam, Tjitse, Planting, Z.
Objectnummer1990-215
Periode van1950
Periode tot1983
BeschrijvingEen paar stheemanschaatsen met uitgewerkte voetstapel en compleet montuur. Op de rechterschaats een etiket: met afbeelding van een driemaster en 'Armada'.
AchtergrondinformatieDe merken IIsnocht en Armada werden gebruikt door een aantal schaatsenmakers in Friesland: Tjitze Nijdam in Akkrum, Batavus in Heerenveen, W. Zandstra in Sneek en Zweitze Planting in IJlst. Toen Batavus in 1955 de productie van schaatsen stopte nam W. Zandstra in Sneek de schaatsenvoorraad over. Daarmee werd hij ook eigenaar van de merken IISNOCHT en ARMADA. Tjitze Nijdam maakte tot 1983 schaatsen voor Zandstra die waren voorzien van deze merken. Ook Zweitze Planting leverde schaatsen van deze merken - al dan niet via Nijdam in Akkrum - aan Zandstra in Sneek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese Schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 76, 95-96, 119, 145-146.
TitelEen paar kinderschaatsen van het merk J. Nijdam, Akkrum.
VervaardigerNijdam, Jan
Objectnummer1988-413
Periode van1934
Periode tot1958
BeschrijvingEen paar kinderschaatsen, Friese doorlopers. Eenvoudig fabrikaat. Schaatsen door onderdompeling gelakt, ook de schenkels. Op de rechterschaats een etiket: twee wapenschilden met Friese vlag een gekroonde schaats en 'Friesche fabr. / J.N. / Akkrum'.
AchtergrondinformatieHet merk Friese schaats werd gebruikt door Jan Nijdam te Akkrum.
TitelEen paar Wichers-de-Salisschaatsen van het merk A.K. Hoekstra, Wergea.
VervaardigerHoekstra, A.K.
Objectnummer1988-414
Periode van1886
Periode tot1915
BeschrijvingEen paar Wichers-de-Salisschaatsen van het zogenaamde verbeterde type. Met montuur.
AchtergrondinformatieAbraham Keimpes Hoekstra (1835-1915) was zoon van schaatsenmaker Keimpe Klaas Hoekstra uit Wergea. In 1860 nam hij het bedrijf van zijn vader over en bracht het tot grote bloei. Hoekstra bracht als eerste de Friese doorloper op de markt en ook de Wichers-de-Salisschaats werd door hem als eerste geproduceerd. In 1909 won Minne Hoekstra (zoon van Abraham) de eerste Elfstedentocht op dit type schaatsen. De door vader Keimpe aangegane samenwerking met D.G. Minkema uit Easterlittens (die de ijzers leverde) bleef bestaan tot 1892. Toen nam Abraham Hoekstra zelf smeden in dienst. In 1905 kreeg Hoekstra het predikaat hofleverancier, aangezien de door hem voor koningin Wilhelmina gemaakte schaatsen goed bevielen. De schaatsen van Hoekstra werden over heel Nederland verkocht en ook geëxporteerd naar Scandinavië, Engeland en Duitsland. In 1915 werd het bedrijf voortgezet door zoon Keimpe Abrahams Hoekstra (1877-1950). Hij introduceerde de firmanaam A.K. Hoekstra & Co. In april 1946 kocht Geert Zondervan (1914-1992) het bedrijf over. Hij bleef het merk van A.K. Hoekstra gebruiken. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. Het bedrijf ging verder als aannemersbedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 120-125.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk C. Faber & Zoon, IJlst.
VervaardigerFaber, C.
Objectnummer1985-219
Periode van1882
Periode tot1910
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Hak is versierd met een gesmeed knopje op de schenkel.
AchtergrondinformatieCornelis Faber (1830-1904) was zoon van schaatsenmaker J.T. Faber te IJlst. Via Nijehaske (1865), Leeuwarden (1856/1857), Wergea (1857) en Nijland kwam hij in 1882 weer in IJlst en vestigde zich aan de Galamagracht 18. Zoon Jacob Faber (1858-1903) werkte ook mee in het bedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 135-136.
TitelGebrandschilderd raam ter herinnering aan de Elfstedentocht van 1940.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenheraldiek, elfstedentochten
Objectnummer1994-383
Periode van1940
Periode tot1940
BeschrijvingGebrandschilderd raam. Glas in lood bestaaande uit 17 glazen. In het midden het wapen van Friesland. Daaromheen in willekeurige volgorde de wapens van de elf steden. Tekst: 'Winter / 1940 / 30 / Jan / Bezocht Elf Steden'. Het raam hangt aan een ketting.
AchtergrondinformatieAanwinst via het Gemeente-archief Leeuwarden., Het raam is afkomstig uit de boedel van Jacob Tjebbo Minderts Hepkema, overleden op 30 juni 1994 te Leeuwarden. Hij was de zoon van Mr. Mindert Evert Hepkema, oprichter en voorzitter van de Vereeniging De Friesche Elf Steden., literatuur:
- 'Ontmanteling van het bolwerk der Hepkema's' in: Leeuwarder Courant 29 aug. 1994, p. 11.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1994, p. 28-29
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk R. Nauta, IJlst.
VervaardigerNauta, Rink Bonne
Objectnummer1988-606
Periode van1910
Periode tot1945
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers met veiligheidskrul.
AchtergrondinformatieRink Bonne Nauta (1882-1973) was de zoon van schaatsenmaker Heero Nauta in IJlst. Rond 1910 kocht hij de smederij van Joh. Douma te IJlst. In 1929 werd de smederij vernieuwd. Rink Nauta maakte schaatsen onder eigen naam, maar leverde ook ijzers aan Batavus en P. Bos te Heerenveen. De schaatshouten werden Nauta geleverd door Gerben Groenveld uit IJlst en Gerben Schilstra uit Akkrum. Rond 1945 nam zoon Heere Rink Nauta de zaak over., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 139.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk S. Woudstra, Baard.
VervaardigerWoudstra, S. ; Baard
Objectnummer1993-154
Periode van1923
Periode tot1945
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Ronde veiligheidskrul. Montuur: op beide schaatsen alleen een teenleer. Geen etiket.
AchtergrondinformatieSipke Woudstra (1881-1973) was meesterknecht bij schaatsmaker D.G. Minkema te Easterlittens. Van 1916-1923 was hij smid in Gauw. In 1923 vestigde hij zich als smid in Baard. Hij maakte er schaatsen die door zijn broer Reinder, timmerman in Easterlittens, van houten werden voorzien. Na de Tweede Wereldoorlog maakte hij geen schaatsen meer., literatuur:
- W. Blauw (e.a.), Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 80.
TitelEen paar Friese schaatsen van het merk Super PB, Heerenveen.
VervaardigerBos, P.
Objectnummer1988-608
Periode van1934
Periode tot1955
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen met korte hals. Op de rechterschaats is het etiket nog gedeeltelijk aanwezig.
AchtergrondinformatiePier Bos (1895-1964) richtte in 1934 samen met Siebe Geertsma (1890-1968) de N.V. Friesche Schaatsenfabriek te Heerenveen op. Als winkelier in touw en leer had Bos al vanaf 1930 schaatsen verkocht (met name van E. Vonk te Oudeschoot). Al vrij snel nam het bedrijf een grote vlucht: na vijf jaar werkten er in het bedrijf al 20 mensen. In 1947 stapte Geertsema uit het bedrijf. In 1955 stopte het bedrijf met het maken van schaatsen., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 96-97.
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Hoge halzen. Volledig montuur. In de voorkant van de ijzers de letters 'IS'.
AchtergrondinformatieHet merk IS is niet toe te schrijven aan een schaatsenmaker in Friesland. In het overzicht van Friese schaatsenmakers van Wiebe Blauw is geen schaatsenmaker opgenomen met de initalen I.S. Evenmin is er een schaatsenmaker met een achternaam die met een I begint en die woont in een plaats die met een S begint. Wanneer de I als J gelezen moet worden zouden wel een aantal combinaties gemaakt kunnen worden (Jaarsma uit Sneek, Jelle de Jong uit Suwâld, Jan Sinnema uit Wergea, Johannes Spiekstra uit Wergea, of Jappy Sytema uit Wergea). Maar zij passen qua datering niet bij de schaatsen.
BeschrijvingEen paar baanschaatsen. Van het montuur resteren alleen de hakleren nog. Van de houten is de lak afgesleten.
AchtergrondinformatieAvia is een merk dat niet wordt genoemd in het overzicht van Friese schaatsenmakers van Wiebe Blauw. Avia-schaatsen werden waarschijnlijk in het Hollandse Noorderkwartier gemaakt.