BeschrijvingKraanzaag. Taps van vorm. Aan de brede zijde een kromme steel met ring waardoorheen een stok kan worden gestoken als handvat. Aan de smalle zijde een gat. Vertanding: 62 tanden op 150 cm.
AchtergrondinformatieDe kraanzaag is mogelijk gebruikt op houtzaagmolen De Rat te IJlst.
Een kraanzaag werd gebruikt voor het zagen van planken of balken uit een boom die hoog was geplaatst op twee bokken. Hij werd door twee personen bediend waarvan er één boven en één onder de stam stond. Het bovenste handvat werd gevormd door een stok door het oog bovenaan de zaag, aan de onderzijde zat een afneembaar handvat., literatuur:
- H. Janse, Van aaks tot zwei, (Zeist 1998), p. 64
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, p. 20
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelDrie-armige sleutel, gebruikt om schenkels in of uit schaatsen te halen.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsen, schaatsmakerijen
Objectnummer1981-079
Periode van1925
Periode tot1950
BeschrijvingDrie-armige sleutel. Aan het eind van elke arm twee nokjes. Gebruikt om schenkels in of uit de houten van schaatsen te monteren. Een van de armen is afgebroken geweest.
AchtergrondinformatieDe herkomst van de schaatssleutel is niet bekend., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, p. 20
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingHouten zweihaak. Op diverse plaatsen gemerkt met slagletters: 'CAM'.
AchtergrondinformatieDe letters CAM zijn waarschijnlijk de initialen van de eigenaar van de zweihaak.
De zweihaak is mogelijk gebruikt op houtzaagmolen De Rat te IJlst., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, p. 20
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelOntvoltooide scheepsbouwtekening van een motorvrachtschip.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenmotorvrachtschepen
Objectnummer1981-460
BeschrijvingOnvoltooide scheepsbouwtekening van een motorvrachtschip. Potlood en inkt op papier. Lijnenplan, zij-, voor-, achter- en bovenaanzicht. In de marge van de tekening berekeningen.
BeschrijvingOpmetingstekening van een onbekende boeier.
AchtergrondinformatieDe tekening is afkomstig van scheepswerf L.O. Lantinga (1844-1923) te IJlst., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1975-1976, p. 28
- F. Boschma 'De scheepswerf Lantinga te IJlst' in: Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, pp. 45-65
TitelVijf scheepsbouwtekeningen van de meerboeier Waakzaamheid.
VervaardigerMobach, C. ; Leiden
Trefwoordenboeiers
Objectnummer1981-344
Periode van1978
Periode tot1979
BeschrijvingSet van vijf scheepsbouwtekeningen voor het vervaardigen van een model van de meerboeier Waakzaamheid. Lichtdrukken.
AchtergrondinformatieHet model werd oorspronkelijk ontworpen door F.N. van Loon. Het model werd gebouwd door A. van der Stavre te Den Haag, de tekeningen zijn vervaardigd door C. Mobach te Leiden.
BeschrijvingScheepsbouwtekening van een tjalk. Pen op papier. Schaal niet aangegeven. De tekening toont het zij-aanzicht, voor- en achteraanzicht, de constructie van de kiel, en het bovenaanzicht. Opschrift: 'tjalk / de Lastdrage / lang over steven 75 voeten / (...) / P. Glavimans ivt. I Vos Fec.'. Opschrift op achterzijde: 'no.3, lit-B' en 'Exhib 22 van sprokkelmaand 1810 no.4. Nader 13 lentemaand nr. 3'. Een hoekje is afgescheurd.
AchtergrondinformatieDe tjalk lastdrager werd gebouwd in Amsterdam in 1808. P. Glavimans (1755-1820) was Constructeur-Generaal der marine te Rotterdam. De tekening lijkt op de tekening van een Kaag, ontworpen door Glavimans. (Voorbeitel Cannenburg, plaat 53)., literatuur:
- W. Voorbeitel Cannenburg, Scheepsmodellen en Scheepsbouwkundige tekeningen 1600-1900 Amsterdam (z.p., 1943)
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, p. 18
TitelBouwtekeing van een scheepsmodel van een bok.
VervaardigerBosma, Andries
Trefwoordenbokken
Objectnummer1992-304
Periode van1992
Periode tot1992
BeschrijvingBouwtekening van een scheepsmodel van een bok. Inkt op calque. Lijnenplan (zij-, voor-, achter- en bovenaanzicht), uitslagen en dwarsdoorsneden op spant 8. Schaal 1:20.
AchtergrondinformatieDe bok waarnaar het model is gemaakt is 10 meter lang en 2.50 meter breed.
In verschillende delen van Nederland voeren bokken, die alle nogal van elkaar verschilden in grootte en uitvoering. De oorsprong van de Friese bok ligt in Noordwest Overijssel. Met het naar het noorden optrekken van de verveners vanuit Overijssel kwamen ook de daar gebruikte scheepstypen naar Friesland. Tot die schepen behoorden de scherpe of spitse praam, de bok en in mindere mate de punter. Een bok is een ongecompliceerd schip. Het heeft een plat vlak en twee rechte stevens die gelijk zijn aan elkaar. Aan de achtersteven hangt geen roer. Dat maakt mogelijk dat het schip in twee richtingen kan varen. Deze eigenschap was vereist omdat de bokken veel werden gebruikt in smalle vaarten en wijken, waarin men ze niet kon keren. De bok kan op verschillende wijzen worden voortbewogen. De bok kan worden geboomd vanaf het schip. De boot kan worden getrokken als er een pad was om over te lopen. Een derde manier was het 'trilkjen'. Hierbij werd vanaf de wal het schip met een paal, die tegen het achterschot werd geplaatst, voortgeduwd. De paal stond bijna haaks op het schip, zodat de duwer bijna naast het schip liep. Daarbij moest er wel op gelet worden dat het schip zich niet in de wal boorde.
Trefwoordenwagenmakerijen, Hommerts, Visser, T., Visser, J.
Objectnummer1983-204
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingAvegaar. Model Irwin. Zonder voorsnijders, met gewoon oog. Diameter 1 1/8'.
AchtergrondinformatieDe avegaar is afkomstig uit de wagenmakerij van Thomas en Jan Visser uit Hommerts, respektievelijk grootvader en vader van de schenker., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
Trefwoordenwagenmakerijen, Hommerts, Visser, T., Visser, J.
Objectnummer1983-207
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingGesmede ijzeren haak voor een dissel.
AchtergrondinformatieDe disselhaak is afkomstig uit de wagenmakerij van Thomas en Jan Visser uit Hommerts, respektievelijk grootvader en vader van de schenker.
TitelBestek voor het bouwen van een motorvrachtboot door E. Zwolsman te IJlst.
VervaardigerZwolsman, Evert
Trefwoordenmotorvrachtschepen
Objectnummer1989-062
Periode van1911
Periode tot1918
BeschrijvingBestek voor het bouwen van een motorvrachtboot door E. Zwolsman te IJlst.
AchtergrondinformatieDe maten komen overeen met die van de scheepsbouwtekening met inv.nr. 1989-060, zodat aangenomen kan worden dat het gaat om het bestek voor H.J. Havers te Zwolle. Prijs van het schip f. 17.000,=. Het bestek is afkomstig van de vader van de schenker, Gerben van der Werf. Deze kwam op 19-jarige leeftijd in dienst van Zwolsman te IJlst. Na vier jaar verlier hij de werf.
Trefwoordenwagenmakerijen, Hommerts, Visser, T., Visser, J.
Objectnummer1983-200
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingAvegaar. Model Irwin. Zonder voorsnijders met gewoon oog. Van het houten handvat resteert nog een deel.
AchtergrondinformatieDe avegaar is afkomstig uit de wagenmakerij van Thomas en Jan Visser uit Hommerts, respektievelijk grootvader en vader van de schenker., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
AchtergrondinformatieDe boor is afkomstig uit de boedel van de vader van de schenker, Ybe Rusticus, organist van de Martinikerk en muzieklaar. Diens vader, Klaas Rusticus, was personeels-chef ('baas') bij Lankhorst Touwfabrieken te Sneek., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingPlaatschaar. De schaar moet in een bankschroef geklemd worden: het haaks omgezette eind van de ene steel. Aan de andere steel zit een aanslag, die de eerste steel raakt wanneer de bekken gesloten zijn. Het voorkomt dat de bekken doorslaan.
Achtergrondinformatieliteratuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, p. 20
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelVier scheepsbouwtekeningen van een botter voor het loodswezen.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenloodsbotters, botters, loodswezen
Objectnummer1982-197
Periode van1900
Periode tot1905
BeschrijvingVier scheepsbouwtekeningen voor een stalen loodsbotter voor het tweede distrikt van het loodswezen. Lichtdrukken. A: lijnenplan in boven-, zij-, voor- en achteraanzicht; B: zijaanzicht en dwarsdoorsnede; C: langsdoorsnede; D: horizontale doorsnede, doorsneden spanten. Afmetingen: lengte 16.00 m, breedte 5.10 m., holte 2.00 m., gemiddelde diepgang in zeewater 1.03 m., waterverplaatsing bij genoemde diepgang 40.000 ton.
Achtergrondinformatieliteratuur:
- Hans Beukema, Loodsdienst Terschelling en het Vlie, in Spiegel der Zeilvaart, jaargang 7, nummer 1 (1983), p. 25-31.
- Hans Beukema, De "Texelstroom" vraag en antwoord, in Spiegel der Zeilvaart, jaargang 7, nummer 6 (1983), p. 4.
- H.J. de Freyer, Loodsenwerk op de waddenzee en de Zuiderzee, in Het Peperhuis, jaargang 1972, nummer 1, p. 3-63.
TitelC. Bakker - Ontwerptekening voor een schegversiering van een schip Minerva.
VervaardigerBakker, C.
Trefwoordenschegversiering, scheepssier
Objectnummer1981-445
Periode van1806
Periode tot1806
BeschrijvingOntwerptekening. Pen en penseel op papier. Ontwerp van de schegversiering voor een onbekend schip (fregat?) Minerva. De scheg draagt een door acanthusloof omgeven Minervafiguur met medusaschild en rust op een speer. Opschrift achterzijde: '7e vol- / no. 42 / no. 13b, no.361 Minerva 3 stuks'.
Achtergrondinformatieliteratuur:
- W. Voorbeitel Cannenburg, Scheepsmodellen, Scheepsbouwkundige teekeningen Amsterdam 1600-1900, (z.p., 1943) p. 123
- A.J. Vermeulen, De schepen van de Koninklijke Marine en die der Gouvernementsmarine 1814-1962, p. 11.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, p. 18
TitelTwee beugels met gaten, gebruikt om evenwijdige lijnen te trekken.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1982-220
Periode van1800
Periode tot1900
BeschrijvingTwee beugels, waarin respectievelijk 12 en 11 ijzertjes. Met twee punten die op steeds grotere afstand van elkaar staan.
AchtergrondinformatieDe beugels werden waarschijnlijk gebruikt om evenwijdige lijnen te trekken., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelOntwerptekening van de zijgalerei van het fregat Pallas.
VervaardigerVos, I.
Trefwoordenscheepssier, fregatten
Objectnummer1981-446
Periode van1801
Periode tot1801
BeschrijvingOntwerptekening. Pen en penseel op papier. Ontwerp van zijgalerij van het fregat Pallas. Versiering: allegorische voorwerpen: lauwertakken, medusaschild, speer, uil en helm.
AchtergrondinformatieHet fregat Pallas werd in 1801 gebouwd op de marinewerf te Amsterdam door P. Glavimans., literatuur:
- W. Voorbeitel Cannenburg, Scheepsmodellen, Scheepsbouwkundige teekeningen, Amsterdam 1600-1900 (z.p., 1943) p. 123
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, p. 18
AchtergrondinformatieDe boor is afkomstig uit de boedel van de vader van de schenker, Ybe Rusticus, organist van de Martinikerk en muzieklaar. Diens vader, Klaas Rusticus, was personeels-chef ('baas') bij Lankhorst Touwfabrieken te Sneek., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingSchrobzaag voor metaal, zogenaamde kabelzaag. Geblauwd stalen blad. Werkzame lengte van 10¼ duim. Universele vertanding. Verwisselbaar in een pistoolhecht. Het blad ligt los in het hecht, omdat de twee bouten niet meer klemmen.
Achtergrondinformatieliteratuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelVerstekzaag, afkomstig van jachtwerf G. Doevendans te Sneek.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, Sneek, Doevendans, G.
Objectnummer1982-150
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingVerstekzaag. Gietijzer. Met gradenboog, die als volgt verdeeld is: 5-6-8-12-24-0-12-8-6-5. Met een beweegbaar pennetje kan de zaaggeleider op één van deze waarden vastgezet worden. De houten bak is aangetast door houtworm en een van de vier ijzeren poten is gebroken.
AchtergrondinformatieDe verstekzaag is afkomstig van scheepswerf G. Doevendans te Sneek., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingKruishout. In de stok aan beide zijden twee pinnen: twee links op de bovenkant en twee rechts op de zijkant. Over de stok loopt een vierknat blok met vierkant gat. Het blok is met een spie vast te zetten.
AchtergrondinformatieHet kruishout is afkomstig van scheepswerf Zwolsman te Workum.
BeschrijvingHouten passer. De benen liggen in het draaipunt vlak tegen elkaar, zonder inkeping. Draaibaar rond (een later gemonteerde) ijzeren bout. Aan één been is een punt geslepen. Aan het andere been bevindt zicht een messing bus, waar een krijtje in past. Later is de bus samengeknepen: geschikt voor potlood. De passer is bedekt met verfspatten.
TitelDoos met vijf zilveren toetsnaalden, gebruikt door de zilversmeden Reitsma.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenzilver- en goudsmederijen, Sneek
Objectnummer1981-360
Periode van1800
Periode tot1900
BeschrijvingDoosje met vijf zilveren toetsnaalden. Op alle naalden een ingeslagen, ovaal wapen, dat in vier segmenten is verdeeld en afbeeldingen draagt van een klimmende leeuw, een adelaar, een adelaar en een klimmende leeuw. Op de naalden inscripties: '10 Pr.' - '10' - '10 PM.' - '11 P5G.' - '11 P5G' en het Mt. Koonings II 9201 van S.T. Reitsma te Lemmer / Sneek.
AchtergrondinformatieEen dergelijke holle dissel werd door timmerlieden voornamelijk gebruikt voor het uithollen van ribgoten (holle dakgoten)., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelDaskwast, gebruikt voor het glad maken van olieverflagen.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenhuisschilders, Nijland, Zietsma, Ulbe
ObjectnummerJ-266-t
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingDaskwast, gebruikt voor het opdassen van olieverflagen, dat wil zeggen het totaal glad maken ervan.
AchtergrondinformatieDe kwast is afkomstig van de familie Zietsma te Nijland, een aantal generaties huis- en rijtuigschilders: - Jouke Klazes Zietsma (geboren 1822) - Ulbe Joukes Zietsma (1864-1931) - Epeus Gerardus Ulbes Zietsma (1891-1971) - Jouke Ulbes Zietsma (1889-1968), literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1973-1974, p. 33-34
- Sneeker Nieuwsblad 17 juni 1974
TitelHulpstuk van een draaibank, afkomstig van wagenmaker Douma te Sneek.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenwagenmakerijen, Sneek, Douma
Objectnummer1984-278
Periode van1925
Periode tot1950
BeschrijvingHulpstuk van een draaibank.
AchtergrondinformatieHet hulpstuk werd gebruikt op houten spaken aan het einde taps te draaien. Het is afkomstig uit de wgenmakerij van de gebroeders Douma aan de Oude Koemarkt te Sneek.