BeschrijvingEen paar baanschaatsen. Schenkel bestaat uit twee gedeelten. Het hout is afgeleid van de IJlsterschaats met veiligheidskrul en uitgewerkt voetblad. Van het montuur resteren alleen het teenleer.
AchtergrondinformatieDe baanschaatsen zijn afkomstig uit de fabriek van J. Nooitgedagt te IJlst.
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar Hollandse krulschaatsen van het Linschoten type.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1982-317
Periode van1850
Periode tot1875
BeschrijvingEen paar Hollandse krulschaatsen van het Linschoten-type: vioolvormige voetstapel en onbeklede hals.
AchtergrondinformatieDe schaatsen zijn afkomstig uit de fabriek van J. Nooitgedagt te IJlst.
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
BeschrijvingSticker. Opdruk in de kleuren geel en blauw. rechtsonder een afbeelding van het Elfstedenkruisje. Tekst: Franeker. Net de earst... Wol de bêste!'.
TitelArrenslede. Versierd met ajourmotieven en geschilderde wintertaferelen.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1983-123
Periode van1800
Periode tot1900
BeschrijvingArrenslede met twee bomen. Geel geschilderd. Versierd in ajour en met beschilderingen: bloemen, schaatsers, een hert etc. De beschilderingen op de grote vlakken zijn professioneler dan de kleinere. De bak is van binnen rood en blauw. Voorzijde versierd met een gebeeldhouwd zeepaardje. De glijers hebben aan de onderzijde ijzerbeslag en achter sporen (remmem).
AchtergrondinformatieRegistratienummer Stichting Behoud Arresleden: 23, literatuur:
- Wiebe Keikes en Herman Vos, Arresleden in Friesland (z.p., 1991)
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1983, p. 26
TitelSchaatsen van Pieter Koopmans, burgemeester van Bolsward.
Vervaardigeronbekend
TrefwoordenBolsward, ijstochten, Koopmans, Pieter
Objectnummer1988-156
Periode van1750
Periode tot1763
BeschrijvingEen paar schaatsen. De onderzijden van de houten zijn met snijwerk versierd met leeuwen en geometrische figuren.
AchtergrondinformatieDe schaatsen waren van Pieter Koopmans, burgemeester van Bolsward, die op 25 januari 1763 in één dag van Den Haag naar Leeuwarden schaatstse. Het portret van Pieter Koopmans heeft inv.nr. 1988-157., literatuur:
- J.R. ter Molen, 'Dat is 'et haakie, daar de kluw an hangt' in: Antiek, 1978, pp. 408-415 (over de winter van 1763).
- Leeuwarder Courant 29-10-1938
TitelEen paar kinderschaatsen met dubbele ijzers, zonder merk.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1983-020
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen paar kinderschaatsen. Geheel vervaardigd van verzinkt metaal. Dubbele ijzers: één strook metaal, tweemaal omgebogen tot een omgekeerde U-vorm. Daarop een vaste voetstapel met haken, om riemen door te laten lopen, en een met schroeven verstelbaar hakstuk.
TitelFoto van een kampioenschap kortebaan schaatsen voor vrouwen te Leeuwarden.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenhardrijderijen, Leeuwarden
Objectnummer1988-253
Periode van1955
Periode tot1955
BeschrijvingFoto van een kortebaan schaatswedstrijd voor vrouwen. Bijschrift: 'landskampioenschap Vrouwen 26 Februari 1955'. Op de foto staat het publiek rond de baan. De foto is ingelijst door Muurtooi in Leeuwarden.
AchtergrondinformatieDe wedstrijd werd waarschijnlijk gehouden op de IJsbaan aan de Bleekerstraat te Leeuwarden.
BeschrijvingGeëmailleerd bord met reclame. Gele ondergrond met rode letters: 'W.Th. Zandstra NV / 'Ving- en Batavus Schaatsen' / Kantoor: Suupmarkt 7'.
AchtergrondinformatieHet reclamebord hing aan de pakhuizen van de Halbertsmafabriek aan de Geeuwkade te Sneek, waarin de schaatsenfabriek van W.T. Zandstra tot 1983 was gevestigd.
BeschrijvingZilveren korfje. Conisch van vorm, opgebouwd uit acht vlakke zijden. Versierd in filigrain en met rozetten. De bodem is massief. Het korfje is voorzien van een getordeerd hengsel.
AchtergrondinformatieHet zilveren korfje heeft geen relatie tot het verzamelgebied maar is verworven omdat het in één kavel met inv.nr. 1997-178 was ondergebracht.
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen zonder merk. Platte halzen. De halzen van de schenkels zijn voorzien van opvallend lange punten. Geen montuur. Het achterste deel van de schenkels, waar de schroefdraad in zit. is deels uitgesmeed en deels 90° omgebogen.
AchtergrondinformatieDe schaatsen zijn waarschijnlijk in Duitsland gemaak: de zogenaamd 'Keulse redens' of 'bânizerredens'. Het waren imitaties van Friese schaatsen die in Duitsland machinaal werden gemaakt. Daardoor konden ze ook goedkoper op de markt worden gebracht.
TitelDoos voor het verpakken van schaatsen van Z. Planting te IJlst.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, IJlst, Planting, Z.
Objectnummer1983-227
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen kartonnen doos voor een paar schaatsen van Z. Planting te IJlst. Opdruk: 'Firma Z. Planting & Zn. Schaatsenfabriek & IJlst. Eegracht 67 Telefoon - K 5155/207'.
TitelDoos voor het verpakken van schaatsen van Frisia te IJlst.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, IJlst, Vries, K.E. de
Objectnummer1983-228
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingKartonnen doos voor het verpakken van schaatsen van Frisia IJlst. Opdruk: 'FRISIA SCHAATSEN / Fa. K.E. de Vries en Zonen. IJlst (Fr)'. Met illustratie.
TitelEen paar Brabantse klompjes, kinderschaatsen zonder merk.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1990-186
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingEen paar kinderschaatsen, zgn. Brabantse klompjes. Geen etiket. Volledig montuur.
AchtergrondinformatieDe schaatsen zijn afkomstig uit de voorraad van W.T. Zandstra b.v. te Joure. De firma W.Th. Zandstra was een sportzaak. De opeenvolgende generaties Zandstra waren meer schaatsenhandelaars dan schaatsenmakers. Er werden schaatsen in opdracht door anderen gemaakt, voorzien van merken die Zandstra had opgekocht. Ook werden verschillende schaatsonderdelen van derden door Zandstra in elkaar gezet en als Zandstra-schaatsen verkocht. Later vestigde Zandstra zich in Joure en ontwikkelde nieuwe typen schaatsen (bijvoorbeeld de easyglider)., litertauur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 115.
BeschrijvingEen paar schaatsen van het type Friese korthalsschaatsen. Hals versierd met koperen knopje. Volledig montuur, dat echter niet origineel is.
AchtergrondinformatieHet merk H wordt in het overzicht van Friese schaatsenmakers van Wiebe Blauw niet genoemd.
BeschrijvingEen pakje met 100 bouten voor schaatsen. Het pakje is dicht geniet en nooit geopend. Aan twee zijden een etiket met de tekst '100 Stuks Schaatsenbouten Gewone Noor' en vervolgens de maat.
BeschrijvingIJshaak met punt en haak. De punt is afgebroken. Conische schacht die zonder klamp aan de stok is bevestigd. Stok met knop (druif). De stok is ongeverfd, de knop draagt sporen van rode verf.
AchtergrondinformatieEen ijshaak wordt gebruikt voor het meten van de dikte van het ijs. De herkomst van de ijshaak is niet bekend.
TitelControlekaart van de Elfstedentocht van 1941 op naam van Fokke Ferwerda.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenelfstedentochten, Ferwerda, Fokke
Objectnummer1998-079
Periode van1941
Periode tot1941
BeschrijvingControlekaart van de Elfstedentocht van 1941. Naam: F. Ferwerda, Stiens. Alle stempels zijn gehaald. Op de achterkant van de kaart de routekaart.
AchtergrondinformatieFokke Ferwerda is overleden op 30 jan. 1998.
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Hoge halzen, versierd met een eikelvormig knopje van messing. De kop van de hakschroef steekt met drie puntjes boven het hout. De lak van de houten is totaal afgesleten. Op de houten is de naam van de eigenaar geschreven: 'Bakker'.
TitelInslagstempel door C.L. Nauta te Heeg gebruikt om schaatsen te merken.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, Heeg, Nauta, C.L.
Objectnummer1989-095
Periode van1900
Periode tot1950
BeschrijvingInslagstempel met tekst: 'C.L. Nauta / Heeg (Fr.)'.
AchtergrondinformatieHet stempel is gebruikt door schaatsenmaker Cornelis Livius Nauta uit Heeg. Hij merkte de door hem gemaakte schaatsijzer met dit stempel. Cornelis Livius Nauta (1887-1959) was de zoon van Abraham Nauta te Heeg. Hij volgde zijn vader in 1917 op in de smederij waar ook schaatsen gemaakt werden. De houten van de door C.L. Nauta op de markt gebrachte schaatsen werden gekocht bij G. Groenveld te IJlst. Na zijn dood in 1959 werd de productie van schaatsen stopgezet. Het bedrijf ging verder als constructiebedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 93.
BeschrijvingEen paar Friese schaatsen. Met sierknop op de hals. Van de linkerschaats is de hals afgebroken en met ijzerdrad gerepareerd. Bovendien is het teenleer gebroken.
BeschrijvingGedicht over een hardrijderij in 1795 ondertekend door 'G.A.D.'. Twee kolommen, gekalligrafeerd. Titel: 'Gedicht over het verrijden van een zilveren heft en mes en vork in het jaar 1795'. Uit het gedicht blijkt de prijs werd gewonnen door Pieter Gerryts van Hidaard.