TitelDoos met 96 houten tekenmallen, gebruikt door Stoffel en Jozias Slavekoorde.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenbouwtekeningen-schepen, Slavekoorde, Jozias J.
Objectnummer1976-147
Periode van1850
Periode tot1950
BeschrijvingKist met 96 houten tekenmallen. Negen zijn gemerkt met de initialen S.S. en 10 met J.J.S. De rest, waaronder ook driehoeken etc. is ongemerkt. Twee gebroken mallen zijn gelijmd.
AchtergrondinformatieDe mallen zijn gebruikt door Stoffel Slavekoorde en Jozias J. Slavekoorde, scheepsbouwkundige tekenaars.
BeschrijvingKuipershamer. Aan de ene zijde een krom deel en aan de andere zijde een L-vormig slaggedeelte. De steel is gebarsten.
AchtergrondinformatieKuipershamers werden gebruikt door kuipers. Ze sloegen er de hoepels mee om de duigen.
De grootvader van de schenker was kuiper in Dearsum.
TitelSchrobzaag, afkomstig van scheepswerf B. de Jong te Heeg.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, Heeg, Jong, B. de
Objectnummer1987-109
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingSchrobzaag.
AchtergrondinformatieDe schrobzaag is afkomstig van scheepswerf Berend de Jong te Heeg.
literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
- Sicco van Albada, De Helling onder Heeg (Leeuwarden, 1999)
BeschrijvingSpanzaag. Zaagblad tussen twee gedraaide knoppen.
AchtergrondinformatieDe spanzaag is gebruikt door Michiel Tromp Visser (1838-1911). De schenker is kleinzoon en naamgenoot van Michiel Tromp Visser., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1977, p. 14
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingZakhaak. Enkele haak. Hoekige haak. Aan de schacht een dwars geplaatst houten handvat.
AchtergrondinformatieDe zakhaak maakt deel uit van een verzameling los- en laadgerei van een sjouwerman uit Dokkum. Zakhaken werden gebruikt bij het sjouwen van zakken en balen.
TitelBreeuwhamer van Michiel Tromp Visser (1838-1911).
Vervaardigeronbekend
TrefwoordenVisser, Michiel Tromp
Objectnummer1977-147
Periode van1860
Periode tot1880
BeschrijvingHouten hamer met een dikke kop met naar onder toelopende kanten.
AchtergrondinformatieDe hamer is als breeuwhamer gebruikt door Michiel Tromp Visser, geboren in 1838 en overleden in 1911. Met de dikke korte hamerkop is het geen breeuwamer van het gebruikelijke type. Dit type hamer wordt meer gebruikt bij het werken met beitels door bijvoorbeeld timmerlieden, beeld- en steenhouwers., Een meer gebruikelijke breeuwhamer is een hamer met een langwerpige harde tweezijdige kop. De steel was van harsvrij hout om blaren van het langdurige breeuwen te voorkomen. De kop was meestal van palmhout verstevigd met stalen ringen en vaak voorzien van klinkbouten door de kop om splijten te voorkomen. Veel breeuwhamers hebben langwerpige sleuven en gaten door de kop. De harde kop en deze sleuven gaven een specifieke klank. Iedere hamer had een eigen klank en volgens Sopers kon "het geoefend oor van den werfbaas .. daaraan hooren of de verschillende timmerlieden ijverig met hun werk bezig waren", literatuur: - A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
- P.J.V.M. Sopers, Schepen die verdwijnen (Amsterdam 1974) p. 36
- P. Dorleijn, De bouwgeschiedenis van de botter (Franeker 1998)
AchtergrondinformatieDe dissel is afkomstig van een scheepswerf. Een dissel werd gebruikt om grote oppervlakkten ruwweg vlak te maken, bijvoorbeeld het kappen van een rechte kant aan een stam of het vlakken van een zwaard. Vaak stond men op het hout en hakte men tot aan of zelfs onder de klomp het hout weg. Door de ronde vorm van de kop kon men niet diep maar wel erg nauwkeurig kappen., literatuur:
- H. Janse, Van aaks tot zwei (Zeist 1998), p. 53
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelTekenmateriaal van scheepsbouwkundig tekenaar S. Slavekoorde.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenbouwtekeningen-schepen, Slavekoorde, S.
Objectnummer1976-160
Periode van1894
Periode tot1894
BeschrijvingKistje met tekenpennen, potloodhouders, etc. Op de achterzijde van het kistje: "S. Slavekoorde J.Jzn. / Beestenmarkt 28 / 's-Gravenhage / 1 dec. 1894".
AchtergrondinformatieHet tekenmateriaal is gebruikt door Stoffel Slavekoorde, scheepsbouwkundig tekenaar.
BeschrijvingTwee kruishouten: een enkel en een dubbel.
AchtergrondinformatieEen enkle kruishout wordt gebruikt voor het aftekenen van een enkele lijn voor bijvoorbeeld een plankdikte of sponningdiepte. Een dubbel kruishout trket twee parallelle lijnen voor bijvoorbeeld een pen en gatverbinding
TitelPaalmes zoals gebruikt door klompenmakers en borstelmakers.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1978-319
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingPaalmes. Mes met heft en aan het eind van het lemmet een zwanehalsachtige beëindiging met een oog. Het heft is gespleten.
AchtergrondinformatieEen dergelijk paalmes werd gebuikt door klompenmakers voor het snijden van de ruwe klompvorm en door borstelmakers voor het snijden van twijgen voor bezems etc. Doordat het mes met één kant aan het snijblok bevestigd is kan er meer kracht op uitgeoefend worden. Meestal heeft een paalmes een krom gesmede haak aan het uiteinde die onder een kram in het snijblok gestoken kon worden. Vermoedelijk zat dit exemplaar met een bout bevestigd., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingHaardtang van koper. Twee gebogen en getordeerde stangen met een scharnier aan elkaar verbonden. Aan de uiteinden haken, die dwars op de scharnierbeweging staan.
AchtergrondinformatieDe haak werd gebruikt om pannen van het vuur te nemen zonder de handen te branden. De herkomst ervan is niet bekend., literatuur:
- Sneeker Nieuwsblad 4 juni 1972.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1971-1972, p. 56
TitelVerstekhaak, afkomstig van de helling van G.S. van der Werf te Britswert.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, Kromwâl, Britswert, Werf, G.S. van der
Objectnummer1978-119
Periode van1850
Periode tot1900
BeschrijvingVerstekhaak.
AchtergrondinformatieDe verstekhaak is afkomstig van scheepswerf G.S. van der Werf te Kromwâl, Britswert., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1978, p. 13
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelSchilderspalet met kwastenkoker van Feike van der Meer.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenhuisschilders, Sneek, Leeuwarden, Meer, Feike van der
Objectnummer1977-089
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingSchilderspalet met kwastenkoker. Het paler is rechthoekig en de koker rond van vorm.
AchtergrondinformatieHet palet is afkomstig van Feike van der Meer. Geboren Sneek, 12 febr. 1890, overleden te Leeuwarden, 31 mei 1975. Hij bezocht op de ambachtschool te Sneek en de Tekenakademie te Amsterdam. Hij was huisschilder te Leeuwarden, Den Haag, Arum en Hilversum.
TitelSchrobzaag, afkomstig van scheepswerf B. de Jong te Heeg.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, Heeg, Jong, B. de
Objectnummer1987-110
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingSchrobzaag. Eenvoudig handvat met twee klinknagels. Het zaagblad is afgebroken.
AchtergrondinformatieDe schrobzaag is afkomstig van scheepswerf Berend de Jong te Heeg., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
- Sicco van Albada, De Helling onder Heeg (Leeuwarden, 1999)
TitelEngelse bijl met hamerkop, afkomstig van scheepswerf B. de Jong te Heeg.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, Heeg, Jong, B. de
Objectnummer1987-113
Periode van1875
Periode tot1900
BeschrijvingEngelse bijl met breed blad en hamerkop. Met inslag: letter B.
AchtergrondinformatieDe bijl is afkomstig van scheepswerf Berend de Jong te Heeg. De inslag is waarschijnlijk zijn bezitsmerk: Berend., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
- Sicco van Albada, De Helling onder Heeg (Leeuwarden, 1999)
BeschrijvingSponningschaaf. langwerpig hout, dat in het midden dikker is. Dunne schaafbeitel. Aan de onderzijde een ijzeren zool en een verstelbare geleider.
Achtergrondinformatieliteratuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelLepelboor. Afkomstig van de werf van Eeltje Holtrop van der Zee.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, Joure, Zee, Eeltje Holtrop van der
Objectnummer1977-163
Periode van1850
Periode tot1900
BeschrijvingStalen lepelboor met houten heft.
AchtergrondinformatieDe boor was van Harmen U. Hoogeveen (1891-1970), die als jongeman werkzaam was op de scheepswerf van Auke van der Zee te Joure. Hij kreeg de kist met inv.nr. 1977-149 met het gereedschap (inv.nrs. 1977-150 t/m 1977-197) van Johannes Cornel (geboren 7 jan. 1838), die toen al 50 jaar op de werf had gewerkt.
Harmen Hoogeveen. Geboren 10 febr. 1891 en overleden 10 juli 1970. Woonde in Vierhuis. Werkte van 1903-1908 op de scheepswerf van Jan Bos te Echtenerbrug. Van 1909 tot 1914 op de werf van Auke van der Zee te Joure. Werkte mee aan de bouw van de boeier Olga en aan de bouw van de Almeri. In de Eerste Wereldoorlog gemobiliseerd geweest. Bij terugkomst in 1918 in dienst van machinefabriek H. Koelstra te Balk. waar Harmens broer Hans al werkzaam was. Toen ook van Vierhuis naar Balk verhuisd. In 1934 ging het slecht met het bedrijf van Koelstra, Het werk verkocht. De gebroeders Hans en Harmen Hoogeveen kochten het bedrijf. Harmen bleef actief in het bedrijf tot 1957. De tijd van de scheepsbouw bij Auke van der Zee had grote indruk gemaakt op Harmen Hoogeveen. Hij praatte er veel over en er was een wens ooit zelf nog eens een boeier te maken. Omdat daar geen ruimte voor was, werd dat een model van een boeier.
Uilke Hoogeveen (1924-1997) is een zoon van Harmen Hoogeveen. Toen hij op zestienjarige leeftijd de MULO had voltooid, ging hij werken in het bedrijf van zijn vader. Na het overlijden van Uilke Hoogeveen in 1997 hebben de erven U. Hoogeveen het bruikleen gecontinueerd., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1977, p. 14
- H.G. van Slooten 'Eeltje Holtrop van der Zee en zijn familie' in: Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1988, pp. 116-118.
TitelBooromslag. Afkomstig van de werf van Eeltje Holtrop van der Zee.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, Joure, Zee, Eeltje Holtrop van der
Objectnummer1977-166
Periode van1850
Periode tot1900
BeschrijvingStalen booromslag. Houten knop en slag.
AchtergrondinformatieDe booromslag was van Harmen U. Hoogeveen (1891-1970), die als jongeman werkzaam was op de scheepswerf van Auke van der Zee te Joure. Hij kreeg de kist met inv.nr. 1977-149 met het gereedschap (inv.nrs. 1977-150 t/m 1977-197) van Johannes Cornel (geboren 7 jan. 1838), die toen al 50 jaar op de werf had gewerkt. Harmen Hoogeveen. Geboren 10 febr. 1891 en overleden 10 juli 1970. Woonde in Vierhuis. Werkte van 1903-1908 op de scheepswerf van Jan Bos te Echtenerbrug. Van 1909 tot 1914 op de werf van Auke van der Zee te Joure. Werkte mee aan de bouw van de boeier Olga en aan de bouw van de Almeri. In de Eerste Wereldoorlog gemobiliseerd geweest. Bij terugkomst in 1918 in dienst van machinefabriek H. Koelstra te Balk. waar Harmens broer Hans al werkzaam was. Toen ook van Vierhuis naar Balk verhuisd. In 1934 ging het slecht met het bedrijf van Koelstra, Het werk verkocht. De gebroeders Hans en Harmen Hoogeveen kochten het bedrijf. Harmen bleef actief in het bedrijf tot 1957. De tijd van de scheepsbouw bij Auke van der Zee had grote indruk gemaakt op Harmen Hoogeveen. Hij praatte er veel over en er was een wens ooit zelf nog eens een boeier te maken. Omdat daar geen ruimte voor was, werd dat een model van een boeier. Uilke Hoogeveen (1924-1997) is een zoon van Harmen Hoogeveen. Toen hij op zestienjarige leeftijd de MULO had voltooid, ging hij werken in het bedrijf van zijn vader. Na het overlijden van Uilke Hoogeveen in 1997 hebben de erven U. Hoogeveen het bruikleen gecontinueerd., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1977, p. 14
- H.G. van Slooten 'Eeltje Holtrop van der Zee en zijn familie' in: Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1988, pp. 116-118.
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingIJzeren hamer met aangewelde stalen punt, aan de andere zijde een vierkante zool.
AchtergrondinformatieDe hamer is waarschijnlijk een bilhamer, die werd gebruikt voor het hakken van gleuven in molenstenen., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingKlompen- of voorboor. Lepelvormig snijblad, vastgelast aan een ijzeren steel. Op de steel markeringen die mogelijk overeenkomen met de maat van de klompen. Houten kruk.
AchtergrondinformatieDe boor is gebruikt door Pieter Posthuma (1862-1951), klompmaker en kuiper te Ysbrechtum, en zijn zoon Evert Posthuma (geboren 1909), huisschilder aan de Hooiblokstraat te Sneek. De boor werd gebruikt voor het glad uitboren van de klomp., literatuur:
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingSpanzaag met twee zaagbladen. Houten H-vormig raamwerk. Boven een dunne ijzeren stang met in het midden een schroefdraadspanner (als een wantspanner). Onder het zaagblad. Met los zaagblad.
TitelVermetguts, afkomstig van scheepswerf Lantinga te IJlst.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, IJlst, Lantinga, F.
Objectnummer1985-044
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingVermetguts met hecht.
AchtergrondinformatieDe guts is afkomstig van scheepswerf Lantinga te IJlst waar hij werd gebruikt als draaiguts., literatuur:
- F. Boschma 'De scheepswerf Lantinga te IJlst' in: Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1981, pp. 45-65
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
BeschrijvingVeerploeg met geleider. Dieplopend. De schaafbeitel en de veerploegschroeven voor de dieptesteller ontbreken. De wig is niet origineel. Aan de voor- en achterzijde is de houten zool tegen sterke slijtage beschermd door ingelaten plaatjes messing, die bovendien tegen sterke slijtage enige mm zijn omgezet als hoekbescherming. De geleider is met plaatstaal beschermd, aan de voor- en achterzijde iets omgezet ter bescherming van het hout.
AchtergrondinformatieFrans Moret was de opvolger van Matthijs Rademaker en diens zoon Hermanus Rademaker te Amsterdam. Hij was schavenmaker aan de Utrechtsestraat te Amsterdam., literatuur:
- G. van der Sterre, Onderzoek van de schaven van het Fries Scheepvaart Museum te Sneek (Leiderdorp, z.j.)
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelDommekracht, afkomstig van een scheepswerf te Oud Beierland.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenscheepsbouw, Oud Beierland
Objectnummer1978-277
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingDommekracht. Houten klos met daarin een getande stang of heugel, die door middel van tandwieloverbrengeing en een zwengel werkt.
AchtergrondinformatieDe dommekracht is afkomstig van scheepswerf Smits te Oud Beierland. Gebruikt voor het krengen van schepen., literatuur:
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1978, p. 13
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelSteekguts, afkomstig uit de mastmakerij van J. Algra te Leeuwarden.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenmastmakerijen, Leeuwarden, Algra, Jan Pieters
Objectnummer1979-107
Periode van1850
Periode tot1900
BeschrijvingSteekguts met gekromde beitel.
AchtergrondinformatieMogelijk is de guts gebruikt bij houtsnijwerk. Daarbij wordt vaak gebruikt gemaakt van beitels en gutsen met een gekromd blad., De beitel is afkomstig uit de mast-, blok- en pompmakerij van J.P. Algra aan het Noordvliet 221 te Leeuwarden. Het bedrijf werd gesticht door Pieter Alles Agra. Hij verwierf in 1887 het genoemde pand. Het bedrijf werd door overerving overgenomen. Stamreeks: Alle Halbes Algra (Rijperkerk 16 april 1775 - Huizum 12 ok. 1824), kuiper te Leeuwarden en later boer te Deinum. Gehuwd met Janke Johannes. Zoon: Pieter Alles Algra (Deinum 4 mei 1818 - Leeuwarden 11 dec. 1908), gehuwd met Maaike Barendsma. Zoon: Jan Pieters Algra (IJlst 31 juli 1845 - Leeuwarden 16 okt. 1928), gehuwd met Marijke Pieters Visser. Zoon: Pieter Jans Algra (Leeuwarden 5 april 1875 - Leeuwarden, 27 juli 1954), gehuwd met Johanna Alberts Terpstra. Zoon: Jan Pieters Algra (Leeuwarden 14 feb. 1914), gehuwd met Reendertje Margaretha Maria van der Laan., Literatuur:
- R.S. Roarda, It Algera/Algra skaei 1425-1925, Leeuwarden 1956-1957 (2 delen).
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1979, p. 15
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
TitelHoutdraaibeitel, afkomstig uit de mastmakerij van J. Algra te Leeuwarden.
VervaardigerRubens, Ferdinand
Trefwoordenmastmakerijen, Leeuwarden, Algra, J.
Objectnummer1979-384
Periode van1850
Periode tot1925
BeschrijvingOngeslepen houtdraaibeitel zonder hecht.
AchtergrondinformatieDe draaibeitel is afkomstig uit de mast-, blok- en pompmakerij van J.P. Algra aan het Noordvliet 221 te Leeuwarden. Het bedrijf werd gesticht door Pieter Alles Agra. Hij verwierf in 1887 het genoemde pand. Het bedrijf werd door overerving overgenomen. Stamreeks: Alle Halbes Algra (Rijperkerk 16 april 1775 - Huizum 12 ok. 1824), kuiper te Leeuwarden en later boer te Deinum. Gehuwd met Janke Johannes. Zoon: Pieter Alles Algra (Deinum 4 mei 1818 - Leeuwarden 11 dec. 1908), gehuwd met Maaike Barendsma. Zoon: Jan Pieters Algra (IJlst 31 juli 1845 - Leeuwarden 16 okt. 1928), gehuwd met Marijke Pieters Visser. Zoon: Pieter Jans Algra (Leeuwarden 5 april 1875 - Leeuwarden, 27 juli 1954), gehuwd met Johanna Alberts Terpstra. Zoon: Jan Pieters Algra (Leeuwarden 14 feb. 1914), gehuwd met Reendertje Margaretha Maria van der Laan., Over de gereedschapmaker Ferdinand Rubens zijn geen gegevens bekend. Vermoedelijk werkte hij in Duitsland., Literatuur:
- R.S. Roarda, It Algera/Algra skaei 1425-1925, Leeuwarden 1956-1957 (2 delen).
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1979, p. 15
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)
- H. Janse, van Aaks tot zwei (Zeist 1998)
TitelBruineerstok, gebruikt door Age Koldijk, zilversmidsknecht te Sneek.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenzilver- en goudsmederijen, Sneek, Koldijk, Age
Objectnummer1977-248
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingBruineerstok. Zilversmidsgereedschap. Deze stok werd gebruikt voor het bruineren van kleine holle zilveren voorwerpen als bakjes van theelepeltjes. In de steel gekerfd 'A'.
AchtergrondinformatieDe bruineerstok is gebruikt door Age Koldijk, zilversmidsknecht bij de firma Joh. Schijfsma te Sneek.
TitelBruineerstok, gebruikt door Age Koldijk, zilversmidsknecht te Sneek.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenzilver- en goudsmederijen, Sneek, Koldijk, Age
Objectnummer1977-249
Periode van1900
Periode tot1925
BeschrijvingBruineerstok. Zilversmidsgereedschap. Deze stok werd gebruikt voor het bruineren van grote vlakken (achterkanten van hengsels b.v.). In de steel gekerfd 'A'.
AchtergrondinformatieDe bruineerstok is gebruikt door Age Koldijk, zilversmidsknecht bij de firma Joh. Schijfsma te Sneek.