TitelEtiketten van schaatsen van het merk IISNOCHT, Zandstra, Sneek.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, Sneek, Zandstra
Objectnummer1990-225
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingNegen etiketten. Wit met blauwe opdruk: wapen van Friesland en 'IISNOCHT' / gemonteerd door: / Zandstra Sneek / jongensnoren / met montuur / maat: '.
AchtergrondinformatieDe firma W.Th. Zandstra was een sportzaak. De opeenvolgende generaties Zandstra waren meer schaatsenhandelaars dan schaatsenmakers. Er werden schaatsen in opdracht door anderen gemaakt, voorzien van merken die Zandstra had opgekocht. Later werden verschillende schaatsonderdelen van derden door Zandstra in elkaar gezet en als Zandstra-schaatsen verkocht. Later vestigde Zandstra zich in Joure en ontwikkelde nieuwe typen schaatsen (bijvoorbeeld de easyglider), litertauur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 115.
TitelTwee etiketten van schaatsmaker C. van der Goot te IJlst.
VervaardigerMadlener, H.T.J.M.
Trefwoordenschaatsmakerijen, IJlst, Goot, C. van der
Objectnummer1989-592
Periode van1900
Periode tot1945
BeschrijvingEtiket, zwart en lichtblauw. Afbeelding van een schaatster en een schaats. Opschrift 'IJlst / Slechts per schaats / van / Van der Goot / voortaan over / plas en sloot'.
AchtergrondinformatieHet etiket is ontworpen door H.T.J.M. Madlener (1881-1960). De schenkster was getrouwd met C. van der Goot. Na zijn overlijden hertrouwde zij. Christoffel van der Goot (1907-1945) begon in de jaren dertig schaatshouten te maken voor verschillende schaatsenmakers: H. nauta te IJlst, K.E. de Vries te IJlst en C.L. Nauta te Heeg. Van Heero Nauta te IJlst betrok hij schaatsijzers gemerkt met zijn naam. In 1945 verdronk Van der Goot. De machines werder verkocht aan Zweitse Planting., literatuur:
- W. Blauw e.a., Friese Schaatsenmakers (Franeker, 1994), p. 145.
TitelVier etiketten van schaatsmakerij Frisia te IJlst.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, IJlst, Vries, K.E. de
Objectnummer1995-429
Periode van1922
Periode tot1960
BeschrijvingVier etiketten van schaatsmakerij Frisia te IJlst. Zwart met goudkleurige opdruk. In het midden het Rijkswapen. Daaromheen tekst: 'Superfijne 'Frisia' Schaatsen / wettig gedep. Frisia handelsmerk / Prov. Friesland Nederland / Fa. K.E. de Vries en Zn. IJlst'. De etiketten zijn uitgevoerd in twee formaten. Een van de kleine etiketten is geplakt op karton.
AchtergrondinformatieKlaas Eeltje de Vries (1861-1935) was timmermansknecht en maakte schaatshouten voor verschillende schaatsenmakerijen (J. Nooitgedagt en Cornelis Faber te IJlst, A.W. Nauta te Heeg, etc.). Samen met zijn zoon Willem (1902-1962) richtte hij in 1922 een zelfstandige schaatsenfabriek op. Ze voorzagen hun schaatsen van het gedeponeerde merk FRISIA. Naast schaatsen maakten ze er ook ander houtwerk. Ze maakten rond de 10.000 schaatsen per jaar. Rond 1960 nam zoon Eeltje (1931 - ) het bedrijf van Willem de Vries over. De fabriek bleef produceren tot 1987., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 143.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1995, p. 28
TitelTwee etiketten van schaatsmakerij A.K. Hoekstra te Wergea.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, Wergea, Hoekstra, A.K.
Objectnummer1995-437
Periode van1946
Periode tot1965
BeschrijvingTwee etiketten van schaatsmakerij A.K. Hoekstra te Wergea. Rond van vorm. Drukwerk in de kleuren goud, blauw, rood en zwart. In het midden het wapen van Firesland met eronder een schaats. Boven het wapen de tekst 'Schaatsenfabriek te Warga (Friesland)' en eronder 'A.K. hoekstra & Co. / 22 maal met goud bekroond'.
AchtergrondinformatieAbraham Keimpes Hoekstra (1835-1915) was zoon van schaatsenmaker Keimpe Klaas Hoekstra uit Wergea. In 1860 nam hij het bedrijf van zijn vader over en bracht het tot grote bloei. Hoekstra bracht als eerste de Friese doorloper op de markt en ook de Wichers-de-Salisschaats werd door hem als eerste geproduceerd. In 1909 won Minne Hoekstra (zoon van Abraham) de eerste Elfstedentocht op dit type schaatsen. De door vader Keimpe aangegane samenwerking met D.G. Minkema uit Easterlittens (die de ijzers leverde) bleef bestaan tot 1892. Toen nam Abraham Hoekstra zelf smeden in dienst. In 1905 kreeg Hoekstra het predikaat hofleverancier, aangezien de door hem voor koningin Wilhelmina gemaakte schaatsen goed bevielen. De schaatsen van Hoekstra werden over heel Nederland verkocht en ook geëxporteerd naar Scandinavië, Engeland en Duitsland. In 1915 werd het bedrijf voortgezet door zoon Keimpe Abrahams Hoekstra (1877-1950). Hij introduceerde de firmanaam A.K. Hoekstra & Co. In april 1946 kocht Geert Zondervan (1914-1992) het bedrijf over. Hij bleef het merk van A.K. Hoekstra gebruiken. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. Het bedrijf ging verder als aannemersbedrijf., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 120-125.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1995, p. 28
TitelDrie etiketten van schaatsmakerij G.S. Ruiter te Akkrum.
Vervaardigeronbekend
Trefwoordenschaatsmakerijen, Akkrum, Ruiter, G.S.
Objectnummer1995-441
Periode van1950
Periode tot1970
BeschrijvingDrie etiketten van schaatsmakerij G.S. Ruiter te Akkrum. Drukwerk in de kleuren rood, wit en blauw. In het midden twee gekruiste vlaggen (nederlandse en Friese vlag) met daarachter een zon. Rond de afbeelding de tekst 'N.V. Stoomschaatsenfabriek voorheen / Fa. G.S. Ruiter Akkrum'. Aan weerszijden van de voorstelling 'grand prix St. Louis U.S.A.' en 'Grand Prix Brussel'.
AchtergrondinformatieGeert Stevens Ruiter (1820-1891) was de grondlegger van de schaatsenfabriek Ruiter te Akkrum. Na smid te zijn geweest in Terherne en Echten vestigde hij zich in 1861 in Akkrum. Hij maakte er als nevenaktiviteit schaatsijzers. In 1889 nam zoon Geert Ruiter (1861-1916) het bedrijf over. Hij breidde het aanzienlijk uit. Hij had goede contacten met mr. Gerard Vissering, met wie hij nieuwe modellen ontwierp. Bekend werd de Vissering-Ruiter-schaats. die later bekend werd als Koninginneschaats. Door een verschil van mening over de bedrijfsvoering met medefirmant Johannes de Jong (1860-1925) verliet Geert Ruiter in 1901 Akkrum en vestigde zich in Bolsward. De Jong zette het bedrijf in Akkrum voort onder de naam firma G.S. Ruiter. Naast schaatsen werden er ook melkbussen en koperwerk gemaakt. In 1920 werd de firma een naamloze vennootschap. Er werkten rond de 25 man bij dit bedrijf. In 1929 werd Tjeerd Dijkstra (1892-1963) directeur. Hij wist met veel moeite het bedrijf de crisis en de Tweede Wereldoorlog door te loodsen, mede ook door andere producten te maken. In 1948 werd de door Abe Willemsma (1919 - ) ontwikkelde hoge noor in productie genomen. Willemsma werd in 1963 directeur. Door concurrentie van noren uit Japan was hij genoodzaakt in 1970 het bedrijf te sluiten., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 71-72.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1995, p. 28
TitelHouten pop. Reclamemateriaal voor schaatsen van J. Nooitgedagt te IJlst.
VervaardigerAdema, G.J.
Trefwoordenschaatsmakerijen, IJlst, Nooitgedagt, J.
Objectnummer1982-719
Periode van1950
Periode tot1975
BeschrijvingHouten pop. Schaatsenrijder op kunstschaatsen met een hand omhoog wijzend. Reclamepop van J. Nooitgedagt te IJlst. De figuur komt ook voor op het drukwerk van Nooitgedagt: met schaatsen krast hij dan de naam NOOITGEDAGT in het ijs.
AchtergrondinformatieDe pop werd vervaardigd door G.J. Adema (1898-1981).
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese Schaatsenmakers (Franeker, 1994), pp. 136-139.
- A.K. Mulder, Ald Ark (Leeuwarden, 1990)