TitelEen paar Friese doorlopers van het merk J. Nooitgedagt, IJlst.
VervaardigerNooitgedagt, J.
Objectnummer1987-058
Periode van1935
Periode tot1965
BeschrijvingEen paar Friese doorloopers. Compleet montuur.
AchtergrondinformatieDit type schaats is in de catalogus van J. Nooitgedagt te IJlst opgenomen onder nr. 15-a: 'Prima IJlster Doorlopers met veiligheidskrul'.
Jan Nooitgedagt (1840-1920) was de grondlegger van de schaatsen- en gereedschapfabriek Nooitgedagt te IJlst. In 1865 kocht hij een smederij en begon daar schaatsen en schaven te maken. De vier zonen van Nooitgedagt werkten ook in het bedrijf: Jarig (1866-1942), Aldert (1871-1929), Tymen (1873-1957) en Jentje (1878-1935). Tegen het einde van de 19de eeuw gingen de zaken goed. In 1893 werd een nieuwe fabriek gebouwd. In 1900 had Nooitgedagt circa 50 man personeel in dienst. De vier zonen maakten studiereizen naar Frankrijk, Engeland en Zweden om op de hoogte te blijven van de nieuwste materialen en productietechnieken. Rond 1900 trad vader Jan uit het bedrijf en namen de vier zonen het bedrijf over. Zij bleven voornamelijk schaatsen en gereedschappen maken. Rond 1935 namen twee kleinzonen van Jan Nooitgedagt het bedrijf over: Jan Jarigs (1893-1945), Jan Alderts (1897-1982). In 1945 kwam Tjitte Jentjes (1917-1988) op de afdeling hout. In 1950 kwamen Jarich Jans (geboren 1922) op de afdeling kantoor en Aldert Jans (geboren 1926) op de afdeling metaal. In 1965 werd de productie van schaatsen gestopt. In 1972 stopte de prodcutie van houten speelgoed. De productie van de steekbeitel werd toen sterkt opgevoerd. Begin jaren negentig kreeg het familiebedrijf een forse klap te verwerken; de grote Zweedse afnemer kocht een beitelfabriek op en zegde het contract met Nooitgedagt op. In 1991 werd er nog een nieuw fabriekspand geopend. Het bedrijf legde zich volledig toe op de metaalproductie. Wybrand Jan Attema, achterkleinzoon van de oprichter Jan Nooitgedagt, ging rond 1995 met pensioen. Er was in de familie geen opvolger. Het bedrijf werd verkocht aan Record Holding te Sheffield. De verwachting dat dit bedrijf de metaalproductie van Sheffield naar IJlst zou verplaatsen, kwam niet uit. Record werd overgenomen door de American Tool Company en dat werd weer ingelijfd in Newell Rubbermaid. IJlst raakte uit beeld. In 2003 sloot de fabriek., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) pp. 136-139.
TitelEen paar Friese doorlopers van het merk Stienstra en Van der Schaaf, Heerenveen.
VervaardigerStienstra, W.B. ; Schaaf, G. van der ; Heerenveen
Objectnummer1983-134
Periode van1926
Periode tot1934
BeschrijvingEen paar Friese doorlopers. Montuur van het oude soort.
AchtergrondinformatieWiebren Baukes Stienstra (1867-1954) was wagenmaker te Heerenveen, Gerrit van der Schaaf (1899-1972) was zoon schaatshoutmaker Klaas Hobbes van der Schaaf. In 1926 vestigde Van der Schaaf zich in Heerenveen. Hij was familie van Wiebren Stienstra en samen richtten ze toen een 'carosserie- en schaatsenfabriek' op. Ze maakten schaatsen onder eigen merk (de ijzers werden dan door anderen gemaakt) of leverden schaatshouten aan ijzermakers (S. van der Molen bojvoorbeeld). In 1934 werd het bedrijf als gevolg van de crisis en de hevige concurrentie opgeheven. Van der Schaaf ging toen werken bij Batavus in Heerenveen., liteartuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994), 0. 95.
TitelEen paar schoonrijschaatsen van het merk Frisia, IJlst. In doos.
VervaardigerFrisia
Objectnummer1990-180
Periode van1922
Periode tot1960
BeschrijvingEen paar schoonrijschaatsen, met etiket: 'Superfijne Frisia schaatsen / wettige gedep. handelsmerk / Frisia / prov. Friesland / Nederland / Fa. K.E. de Vries en zn. IJlst'. Geen montuur. Verpakt in doos (licht beschadigd) van Frisia.
AchtergrondinformatieKlaas Eeltje de Vries (1861-1935) was timmermansknecht en maakte schaatshouten voor verschillende schaatsenmakerijen (J. Nooitgedagt en Cornelis Faber te IJlst, A.W. Nauta te Heeg, etc.). Samen met zijn zoon Willem (1902-1962) richtte hij in 1922 een zelfstandige schaatsenfabriek op. Ze voorzagen hun schaatsen van het gedeponeerde merk FRISIA. Naast schaatsen maakten ze er ook ander houtwerk. Ze maakten rond de 10.000 schaatsen per jaar. Rond 1960 nam zoon Eeltje (1931 - ) het bedrijf van Willem de Vries over. De fabriek bleef produceren tot 1987., literatuur:
- W. Blauw (e.a.) Friese schaatsenmakers (Franeker, 1994) p. 143.
BeschrijvingInsigne. Zilveren miniatuur schaats met montuur. Type Stheemanschaats. Het hangt aan een geel blauw lint. Daarop is een elfstedenkruisje bevestigd (Malthezer kruis met in het midden een cirkel waarop een geëmailleerd wapen van Friesland en 'De Friesche Elf Steden'). Aan het lint is boven een zilveren speld gemaakt in de vorm van een ijshaakje.
AchtergrondinformatieHet insigne is afkomstig uit de boedel van Jacob Tjebbo Minderts Hepkema, overleden op 30 juni 1994 te Leeuwarden. Hij was de zoon van Mr. Mindert Evert Hepkema, oprichter en voorzitter van de Vereeniging De Friesche Elf Steden. Hij zal de drager van het insigne geweest zijn., literatuur:
- 'Ontmanteling van het bolwerk der Hepkema's' in: Leeuwarder Courant 29 aug. 1994, p. 11.
- Jaarboek Fries Scheepvaart Museum 1994, p. 28-29
TitelEen paar Oostfriese kinderschaatsen of aaltjesschaatsen.
Vervaardigeronbekend
Objectnummer1988-675
Periode van1850
Periode tot1900
BeschrijvingEen paar Oostfriese kinderschaatsen met korte hals versierd met een aangesmeed knopje. Met montuur.
AchtergrondinformatieDeze eenvoudige variant van de Duitse Breinermoorschaats werd vooral in de provincie Groningen gemaakt en wordt ook wel aaltjesschaats genoemd. Een verwijzing naar de hals die lijkt op een kronkelende aal., Literatuur:
- Wiebe Blauw, Van glis tot klapschaats (Franeker 2001)